8. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 114-115-116-117 Cevapları Bilim ve Kültür Yayınları
4. Ünite Değerlendirme Çalışmaları Cevapları
4. Ünite- Hz. Muhammed’in (sav) Örnekliği: Hz. Muhammed’in (sav) doğruluğu, merhameti, istişareye verdiği önem, cesareti ve hakkı gözetmedeki hassasiyeti; insanlara değer vermesi ve Kureyş suresinin mesajı bu ünitede değerlendirilir.
İçindekiler
8. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 114 Cevapları
A. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Hz. Peygamber’in (sav) güvenilirliğini onun hangi davranışları kanıtlamaktadır? Anlatınız.
Kısa Cevap: Hiç yalan söylememesi, verilen emanetleri eksiksiz iade etmesi ve düşmanlarının bile ona “el-Emin” demesi, onun güvenilirliğinin en açık kanıtıdır.
Cevap: Hz. Peygamber’in (sav) güvenilirliğini; hayatı boyunca hiç yalan söylememesi, kendisine emanet edilen malları sahiplerine eksiksiz teslim etmesi ve verdiği sözü mutlaka yerine getirmesi kanıtlar. Bu güvenilirliği o kadar bilinirdi ki Mekkeliler, kendisine düşman olsalar bile kıymetli eşyalarını ona emanet ederlerdi. Peygamberlikten önce de sonra da “el-Emin” (güvenilir) lakabıyla anılması, bu özelliğinin toplumca tasdik edildiğinin göstergesidir.
2. Hz. Peygamber’in (sav) merhameti ve affediciliği insanlar üzerinde nasıl bir etki bırakmıştır? Anlatınız.
Kısa Cevap: Onun merhameti ve affediciliği, insanlarda sevilme ve güven duygusu oluşturmuş, topluma da şefkat ve hoşgörü konusunda örnek olmuştur.
Cevap: Hz. Peygamber’in (sav) çocukları öpmesi, yaşlılara saygı göstermesi ve kendisine kötülük edenleri bile affetmesi, çevresindeki insanlarda sevildiklerini ve değerli olduklarını hissettirmiştir. Bu davranışlar onlara güven ve mutluluk vermiş, öfkelenmek yerine hoşgörüyle karşılık verilmesi gerektiğini öğretmiştir. Toplum genelinde de merhamet ve affetmenin güçlü bir erdem olarak benimsenmesini sağlamıştır.
3. Hz. Peygamber’in (sav) istişareye verdiği önem nedir? Örneklerle açıklayınız.
Kısa Cevap: Hz. Peygamber (sav), Kur’an’ın emri gereği aile ve toplumu ilgilendiren konularda daima sahabilerine ve eşlerine danışarak karar vermiştir.
Cevap: Hz. Peygamber (sav), kendisine vahiy gelmeyen dünyevi konularda bile sahabilerine danışmayı ihmal etmemiştir. Örneğin Hudeybiye Antlaşması sonrası sahabilerin isteksizliği karşısında eşi Ümmü Seleme’ye (ra) danışmış, onun tavsiyesini uygulamıştır. Bedir Savaşı’ndaki esirlerin durumuyla ilgili de arkadaşlarına danışmış, Hz. Ebu Bekir’in (ra) görüşünü uygun bulmuştur. Bu örnekler, onun istişareye verdiği önemi açıkça gösterir.
4. Hz. Peygamber’in (sav) davasındaki cesaret ve kararlılığına örnekler veriniz.
Kısa Cevap: Amcası aracılığıyla kendisine servet ve Mekke’nin başkanlığı teklif edildiğinde bile tebliğ görevinden asla vazgeçmeyeceğini söylemesi, onun cesaret ve kararlılığının en bilinen örneğidir.
Cevap:
- Mal ve mevki teklif edildiğinde “Güneş’i sağ elime, Ay’ı sol elime koysalar bu görevi bırakmam.” demesi
- Doğup büyüdüğü Mekke’yi terk etme pahasına bile tebliğ görevini sürdürmesi
- Halkı korkutan bir sesin kaynağına herkesten önce tek başına gitmesi
- Savaşlarda düşmana en yakın noktada durup sahabilerine kalkan olması
5. Hz. Peygamber’in (sav) hakkı gözetmedeki hassasiyetini gösteren tutum ve davranışları nelerdir? Örnekler veriniz.
Kısa Cevap: Vefatına yakın bile üzerinde kul hakkı kalmasın diye kendini hesaba çekmesi ve kızı Fatıma’yı bile örnek göstererek hırsızlık cezasında ayrım yapmayacağını söylemesi, hakka verdiği önemi gösterir.
Cevap:
- Vefatından kısa süre önce “Kimin malından bir şey aldıysam işte malım, gelsin alsın.” diyerek kendini hesaba çekmesi
- Mahzumoğulları kabilesinden hırsızlık yapan kadının affı istendiğinde, “Muhammed’in kızı Fatıma hırsızlık yapmış olsa onu da cezalandırırdım.” diyerek soyluluğa bakmaksızın adaleti uygulaması
- Hilfülfudul gibi haksızlığa uğrayanlara yardım eden bir birliğe gençliğinde katılması
- Saib ile ticaret ortaklığında dürüst ve adil davranması
6. Resulullah’ın (sav) insanlara verdiği değeri hangi davranışlarından anlayabiliriz? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Kimseyi küçümsememesi, önce kendisi selam vermesi, çocuklarla ilgilenmesi ve toplumda değer verilmeyen yoksul ile kimsesiz insanları gözetmesi, ona verdiği değeri gösterir.
Cevap: Resulullah’ın (sav) insanlara verdiği değeri; kimseyi küçümsememesi, azarlamaması, yolda karşılaştığı herkese önce kendisi selam vermesi davranışlarından anlayabiliriz. Çocuklarla şakalaşması, misafirlerine kendi eliyle ikramda bulunması ve toplumda pek değer verilmeyen yoksul, kimsesiz ve güçsüz insanları gözetip onlara eşit davranması da bu değerin somut örnekleridir.
7. Hz. Peygamber’in (sav) öğütleri ve davranışlarını örnek edinen bir toplumda insan ilişkileri nasıl olur? Anlatınız.
Kısa Cevap: Böyle bir toplumda insanlar doğru sözlü, yardımsever, adaletli ve birbirine saygılı olur; güven ve kardeşlik duygusu egemen olur.
Cevap: Hz. Peygamber’in (sav) öğütlerini örnek edinen bir toplumda insanlar birbirine karşı dürüst davranır, verdiği sözü tutar ve emanete riayet eder. Zayıf, yoksul ve kimsesizler korunup gözetilir; kimse ırk, soy ya da statüsüne göre ayrımcılığa uğramaz. Selamlaşma, yardımlaşma ve istişare yaygınlaşır, kin ve haset yerini sevgi ve kardeşliğe bırakır; böylece toplumda güven ve huzur egemen olur.
8. Kureyş suresinde verilmek istenen mesajlar nelerdir? Belirtiniz.
Kısa Cevap: Kureyş suresinde, Allah’ın güvenlik ve rızık gibi nimetlerine karşılık O’na iman edip şükürle ibadet edilmesi gerektiği mesajı verilir.
Cevap:
- Sahip olduğumuz güvenlik, rızık ve imkanların Allah’ın birer lütfu olduğu
- Bu nimetlere karşılık yalnız Allah’a iman edip kulluk edilmesi gerektiği
- Nimete kavuşan kişinin şımarmayıp şükretmesi gerektiği
- Güven içinde yaşamanın da başlı başına büyük bir nimet olduğu
B. Aşağıda, Hz. Peygamber’in (sav) sözlerinden örnekler verilmiştir. Bu sözlerden çıkarılabilecek ilkeleri örnekteki gibi karşılarına yazınız.
Kısa Cevap: 1. İnsana değer vermek, özel hayata saygılı olmak (örnek); 2. Küçüklere merhamet, büyüklere saygı göstermek; 3. Adaletli olmak, haksızlıktan sakınmak; 4. Kimseye sözle veya elle zarar vermemek; 5. Müslümanlar arasında sevgi ve kardeşliği güçlendirmek.
Cevap:
- “… Birbirinizin kusurlarını gizli hallerini araştırmayınız…” (Buhari, “Edeb”, 58) → İnsana değer vermek, özel hayata saygılı olmak (örnek)
- “Küçüğümüze merhamet etmeyen, büyüğümüze saygı göstermeyen bizden değildir.” (Tirmizi, “Birr ve Sıla”, 15) → Küçüklere merhamet, büyüklere saygı göstermek
- “Allah’ım!… Haksızlık etmekten ve haksızlığa uğramaktan sana sığınırım…” (Ebu Davud, “Edeb”, 103) → Adaletli olmak, haksızlıktan sakınmak
- “Müslüman, dilinden ve elinden diğer Müslümanların emniyette olduğu kimsedir.” (Buhari, “İman”, 4) → Kimseye sözle veya elle zarar vermemek
- “İman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe iman etmiş olmazsınız.” (Müslim, “İman”, 93) → Müslümanlar arasında sevgi ve kardeşliği güçlendirmek
8. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 115 Cevapları
C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Toplumdaki insanlar Hz. Muhammed’e (sav) çok güvenmiş ve onu “el-Emin” diye anmışlardır. Gerektiğinde paralarını, değerli eşyalarını ona emanet etmişlerdir. Hz. Peygamber’in (sav) bu eminliği, İslam dininin insanlar tarafından kabulünde önemli etken olmuştur. Öyle ki gerçeği arayan, hakikati kabul etmeye yatkın olup Allah Resulü’nün (sav) yalan söylemeyeceğini ve aldatmayacağını da bilen kişiler ona güvenmiş ve tereddütsüz inanmışlardır.
Hz. Peygamber’in (sav) güvenilirliği, peygamberlerin hangi özelliğiyle doğrudan ilgilidir?
A) Fetanet
B) İsmet
C) Sıdk
D) Tebliğ
Kısa Cevap: C
Cevap: C) Sıdk. Metinde vurgulanan, Hz. Peygamber’in (sav) yalan söylemeyeceğinin ve aldatmayacağının bilinmesidir; bu da peygamberlerin doğruluk anlamına gelen sıdk sıfatıyla doğrudan ilgilidir.
2. Enes bin Malik’in (ra) anlattığına göre Resulullah (sav) bir gün sabah namazının farzında zammı sureyi her zamankinden daha kısa okuyarak namazı çabuk kıldırdı. Bunu neden yaptığı sorulduğunda şu cevabı vermiştir: “Bir çocuk ağlaması duydum. Annesinin de bizimle namaz kılıyor olabileceğini zannederek namazı çabuk kıldırdım ki annesi onunla ilgilenebilsin.” (Ahmed bin Hanbel, el-Müsned, s. 917, hadis no: 13701)
Anlatılan olayda Hz. Peygamber’in (sav) tutumu onun hangi özelliğini yansıtmaktadır?
A) Merhametini
B) Güvenilirliğini
C) Kararlılığını
D) Cesaretini
Kısa Cevap: A
Cevap: A) Merhametini. Hz. Peygamber (sav), ağlayan çocuğun annesini düşünerek namazı kısa tutmuş, bu ince düşüncesiyle merhametini göstermiştir.
3. (I) Hz. Peygamber (sav), gerek bireysel ve aile gerekse toplum hayatında doğruluğu, dürüstlüğü, merhameti ve affetmeyi esas aldı. (II) İnsanların görüşlerine değer vererek gerektiğinde onlarla istişare etti. (III) Kadın-erkek, büyük-küçük, fakir-zengin, köylü-kentli, Arap-Arap olmayan ayrımı yapmadan herkesin hakkını koruyup gözetmede dikkatli ve titiz davrandı. (IV) Tebliğ görevini yaparken de hiç kimseden korkup çekinmedi, ulaşabildiği her insana İslam’ı tebliğ edip anlattı.
Numaralandırılmış cümlelerden hangisinde Hz. Peygamber’in (sav) hakkı gözetmedeki hassasiyetine vurgu yapılmaktadır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
Kısa Cevap: C
Cevap: C) III. Bu cümlede, hiçbir ayrım yapmadan herkesin hakkını koruyup gözetmedeki titizliği anlatıldığı için hakkı gözetmedeki hassasiyete doğrudan vurgu yapılmaktadır.
8. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 116 Cevapları
4. Mekkelilerin çoğunluğu Hz. Peygamber’e (sav) eziyet etmiş; onun görevini yapmasını engellemeye çalışmıştı. Bazıları da Müslümanlara karşı yapılan savaşlara katılmıştı. Müslümanların Mekke’yi fethettiği gün Kabe’de toplanan bu insanlar, Hz. Peygamber’in (sav) kendilerini cezalandıracağını düşünerek endişe ve korku içinde bekliyorlardı. Hz. Peygamber (sav) …………
Hz. Peygamber’in (sav) ahlaki özellikleri dikkate alındığında, paragrafın sonuna aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilemez?
A) onlara merhamet gösterip hepsini bağışladı.
B) hepsini serbest bırakarak onların endişelerini boşa çıkardı.
C) ise onları cezalandırmayı değil affetmeyi tercih etti.
D) bu insanların hepsinin cezalandırılmasına karar verdi.
Kısa Cevap: D
Cevap: D) bu insanların hepsinin cezalandırılmasına karar verdi. Hz. Peygamber (sav) merhametli ve affedici kişiliği gereği Mekke’nin fethinde kimseyi cezalandırmamış, genel af ilan etmiştir; bu yüzden cezalandırma ifadesi onun ahlakıyla bağdaşmaz.
5. Hz. Peygamber’in (sav) davranışlarının örnek alındığı bir toplumda aşağıdakilerden hangisinin olması beklenmez?
A) İnsanların birbirlerine merhametli, saygılı ve adil davranmaları
B) Güçsüzlerin, kimsesizlerin, yetim ve öksüzlerin korunup gözetilmesi
C) Yardımlaşma ve dayanışmaya önem verilmesi
D) İnsanlar arası ilişkilerde öncelikle kişisel çıkarların esas alınması
Kısa Cevap: D
Cevap: D) İnsanlar arası ilişkilerde öncelikle kişisel çıkarların esas alınması. Hz. Peygamber (sav) her zaman paylaşmayı, yardımlaşmayı ve başkalarının hakkını gözetmeyi öğütlemiştir; kişisel çıkarı öne çıkaran bir tutum onun örnekliğiyle bağdaşmaz.
6. I. Peygamberimiz (sav), Hz. Hatice (ra) kendisine evlilik teklif ettiğinde, aile büyüğü olan amcası Ebu Talib’e danışıp onun görüşünü almıştır.
II. Resulullah (sav), Bedir Savaşı’nda tutsak alınan Mekkelilerle ilgili verilecek kararda arkadaşlarına danışmış, sonuçta Hz. Ebu Bekir’in (ra) görüşünü uygun bulmuştur.
III. Peygamber Efendimiz (sav) eşine daima iyi davranmış, onun haklarını koruyup gözetmiştir. Çocuklarının bakımı, büyütülmesi ve eğitimi ile ilgilenerek onları yetiştirmiştir.
IV. Hudeybiye Antlaşması’ndan sonra sahabilerin tavırlarıyla ilgili olarak eşi Ümmü Seleme’ye danışan Hz. Peygamber (sav), eşinin tavsiyesini yerinde görerek uygulamıştır.
Numaralandırılmış cümlelerden hangileri aynı konuya değinmektedir?
A) Yalnız I ve II
B) I, II ve IV
C) I, III ve IV
D) II, III ve IV
Kısa Cevap: B
Cevap: B) I, II ve IV. Bu üç cümlede Hz. Peygamber’in (sav) çeşitli konularda başkalarına danışıp istişare etmesi anlatılırken, III. cümle istişareden değil eşine ve çocuklarına iyi davranmasından söz etmektedir.
8. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 117 Cevapları
7. Hz. Peygamber’in (sav) aşağıda belirtilen davranışlarından hangisi, davasındaki kararlılığı için örnek gösterilemez?
A) İslam’ı tebliğden vazgeçmesi istendiğinde, “Allah bu dini bütün cihana yayıncaya ya da ben helak olup gidinceye kadar görevimi bırakmayacağım.” demesi
B) Doğup büyüdüğü şehri terk etme pahasına da olsa görevini yapmayı sürdürmesi
C) Haksızlık ve zulmetmeden herkese adaletle davranması
D) Yaşadığı zorluklar karşısında sabır ve sebat göstermesi, tehditlere boyun eğmemesi
Kısa Cevap: C
Cevap: C) Haksızlık ve zulmetmeden herkese adaletle davranması. Bu ifade onun adalet ve hakkı gözetme yönünü anlatır; davasındaki kararlılığına değil, adil kişiliğine örnektir.
8. Hz. Peygamber’in (sav), nezaket kurallarını bilemeyen göçebe Arapların kaba hareketlerine ses çıkarmayıp anlayış göstererek onlarla ilgisini sürdürmesi hangi özelliğiyle ilişkilendirilebilir?
A) İnsanlara değer vermesi
B) Herkese dürüst davranması
C) Adaletli olması
D) Kimseden korkup çekinmemesi
Kısa Cevap: A
Cevap: A) İnsanlara değer vermesi. Hz. Peygamber (sav), kaba davranan bu insanları dışlamak yerine onlarla ilgisini sürdürerek herkese değer verdiğini göstermiştir.
9. “(I) Liilafi kureyş. (II) Felya’büdu Rabbe hêze’l-beyt. (III) İlafihim rihleteşşitai ve’s-sayf. (IV) Ellezi et’amehüm min cuin ve amenehüm min havf.”
Kureyş suresinin okunuşuyla ilgili sıralamada yanlışlık yapılmıştır. Bu yanlışlığın giderilmesi için aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?
A) I. cümle ile III. cümle yer değiştirmelidir.
B) II. cümle ile III. cümle yer değiştirmelidir.
C) II. cümle en sona alınmalıdır.
D) IV. cümle III. cümleden önce gelmelidir.
Kısa Cevap: B
Cevap: B) II. cümle ile III. cümle yer değiştirmelidir. Surenin doğru okunuşu “Liilafi Kurayş / İlafihim rihleteşşitai vessayf / Felya’büdu rabbe hazelbeyt / Ellezi et’amehüm…” şeklindedir; verilen sıralamada II ve III. cümleler yer değiştirdiği için bu iki cümlenin yeniden değiştirilmesi gerekir.
Ç. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadenin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
Kısa Cevap: 1-D, 2-Y, 3-D, 4-Y, 5-D, 6-D, 7-D, 8-Y, 9-D.
Cevap:
- ( D ) Hz. Peygamber’e (sav) “el-Emin” denilmesi, onun güvenilir olduğunu ifade eder.
- ( Y ) Resulullah’ın (sav) güvenilirliği, peygamberlerin tebliğ sıfatıyla doğrudan ilişkilidir.
- ( D ) Hz. Peygamber (sav), insan olsun hayvan olsun her varlığa merhametle davranmıştır.
- ( Y ) Hz. Peygamber (sav), kendisine kötülük edenleri cezalandırmayı uygun görmüştür.
- ( D ) Hz. Peygamber (sav), aile ve toplumla ilgili meselelerde istişareye çok önem vermiştir.
- ( D ) Hz. Muhammed (sav) her durum ve şartta görevini yerine getirmiştir.
- ( D ) Hz. Peygamber (sav), insanların haklarına saygıda titizlik göstermiştir.
- ( Y ) Hz. Peygamber (sav), akrabası ya da arkadaşı olmayanları dışlamıştır.
- ( D ) Resulullah’ı (sav) örnek alan sahabiler, güzel ahlaklarıyla tanınmışlardır.
