8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 61-69-72 Cevapları Hecce Yayıncılık
Kalıtım Cevapları
2. Ünite DNA ve Genetik Kod: Anne babadan çocuğa geçen özellikleri, baskın ve çekinik alellerle Mendel’in kalıtım kurallarını etkinlik sorularıyla çözerek anlıyoruz.
İçindekiler
8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 61 Cevapları Hecce Yayıncılık
Siz mi ebeveyninize daha çok benziyorsunuz yoksa kardeşiniz mi benziyor? Hangi özelliğiniz annenize, hangi özelliğiniz babanıza daha çok benziyor? Söyleyiniz. Görsel 2.13’teki bireylerin dış görünüşlerinin benzerlikleri için ne söylersiniz?
Kısa Cevap: Kardeşim anneme, ben babama daha çok benziyorum; ailede kalıtsal özellikler nesilden nesile aktarılır.
Cevap: Kardeşim anneme ben babama daha çok benziyorum. Yüzüm babama, saçlarım anneme benziyor. Küçük çocuk annesine büyük çocuk babasına daha çok benziyor.
8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 69 Cevapları Hecce Yayıncılık
3. Örnek
Bezelyelerde uzun boyluluk aleli, kısa boyluluk aleline baskındır. Saf döl uzun boylu bezelye ile saf döl kısa boylu bezelyeyi çaprazlayınız. Elde ettiğiniz bireyin fenotip ve genotipini belirledikten sonra bu yavru bireyleri kendi aralarında çaprazlayarak elde edeceğiniz ikinci kuşak bireylerin fenotip ve genotiplerini belirtiniz.
Kısa Cevap: 1. kuşak: hepsi Uu (melez), uzun boylu. 2. kuşak: genotip UU, Uu, Uu, uu (1:2:1); fenotip 3 uzun boylu : 1 kısa boylu.
Cevap: Uzun boy alelini U, kısa boy alelini u ile gösterdim. Saf döl uzun boylu (UU) ile saf döl kısa boylu (uu) bezelye çaprazlanınca yavruların hepsi Uu olur. Genotipleri melez, fenotipleri uzun boyludur.
| Gametler | U | U |
|---|---|---|
| u | Uu | Uu |
| u | Uu | Uu |
Uu bireyler kendi aralarında çaprazlanınca ikinci kuşakta şu bireyler oluşur:
| Gametler | U | u |
|---|---|---|
| U | UU | Uu |
| u | Uu | uu |
Genotipler: 1 UU (saf döl), 2 Uu (melez), 1 uu (saf döl), yani oran 1:2:1’dir. Fenotipler: UU ve Uu uzun boylu, uu kısa boyludur. 4 bireyin 3’ü uzun boylu, 1’i kısa boylu olur, oran 3:1’dir.
Eşeyli çoğalan canlılarda karakterlerin aktarımı da bu şekilde gerçekleşmektedir. Bu sebeple yavru bireyler anne ve babalarına benzeyebilmektedir. Bütün bu benzerliklerin sebebi anne ve babadan aktarılan alellerle ilgilidir. Bu alellerden baskın olanın etkisi dış görünüşte kendini gösterir. Örneğin saçların kıvırcık olmasına etki eden alel baskındır. Annenizin saçları kıvırcık ise sizin saçlarınız da kıvırcık olabilir. Annenizin saçları kıvırcık olmasına rağmen sizin saçlarınız düz olabilmektedir. Bunun sebebi ne olabilir? Bu soruyu çaprazlama bilgilerinizle sınıfınızda tartışarak cevaplayınız.
Kısa Cevap: Annem melez (Kk) ise bana çekinik düz saç alelini (k) vermiş olabilir. Babamdan da k gelirse genotipim kk olur ve saçım düz olur.
Cevap: Kıvırcık saç aleli (K) baskın, düz saç aleli (k) çekiniktir. Annemin saçı kıvırcık olsa da genotipi Kk olabilir. Bu durumda annem bana k alelini verebilir. Babam da düz saçlıysa (kk) ya da melezse (Kk) bana k aleli gelebilir. İki k aleli bir araya gelince (kk) düz saç özelliği ortaya çıkar.
3. Etkinlik
Çaprazlama Yapıyorum
Çektiğiniz kağıtlarda yazan harfleri yan yana getirdiğinizde oluşan durumu aşağıdaki tabloya işaretleyiniz.
Cevap:
| Genotip | AA | Aa | aa |
|---|---|---|---|
| IIIII IIIII II | IIIII IIIII IIIII IIIII IIIII I | IIIII IIIII II | |
| Toplam | 12 | 26 | 12 |
Etkinlik Soruları
1. Sarı ve yeşil kağıtlara yazılan harflerin neyi temsil ettiğini söyleyiniz.
Kısa Cevap: Sarı kağıttaki A harfi baskın olan sarı tohum alelini, yeşil kağıttaki a harfi çekinik olan yeşil tohum alelini temsil eder.
Cevap: Kağıtlar, bezelyenin tohum rengi özelliğine ait iki aleli gösterir. Büyük A harfi baskın sarı tohum aleli, küçük a harfi çekinik yeşil tohum alelidir. Dişi ve erkek poşetleri anne ve babanın üreme hücrelerini temsil eder. Her çekilişte bir alel anneden, bir alel babadan gelir.
2. Elde ettiğiniz sonuçlara göre genotip oranlarını yazınız.
Kısa Cevap: AA: 12/50 (%24), Aa: 26/50 (%52), aa: 12/50 (%24). Oran yaklaşık 1:2:1’dir.
Cevap: 50 çekilişte 12 kez AA, 26 kez Aa, 12 kez aa çıktı. Buna göre AA %24, Aa %52, aa %24 oranında oluştu. Bu sonuç, iki melez (Aa) bireyin çaprazlanmasında beklenen 1:2:1 (%25, %50, %25) oranına çok yakındır.
3. Elde ettiğiniz sonuçlara göre fenotipleri ve fenotip oranlarını yazınız.
Kısa Cevap: Sarı tohumlu: 38/50 (%76), yeşil tohumlu: 12/50 (%24). Oran yaklaşık 3:1’dir.
Cevap: AA ve Aa bireylerde baskın A aleli olduğu için tohum sarı olur: 12 + 26 = 38 birey (%76). Sadece aa bireylerde tohum yeşil olur: 12 birey (%24). Bu sonuç, beklenen 3 sarı : 1 yeşil (%75, %25) oranına yakındır.
4. Baskın fenotipli bireylerin genotipleri arasındaki farklılığı açıklayınız.
Kısa Cevap: Baskın fenotipli (sarı tohumlu) bireylerin genotipi AA (saf döl) ya da Aa (melez) olabilir.
Cevap: AA ve Aa genotipli bireylerin ikisi de sarı tohumludur, yani dış görünüşleri aynıdır. AA bireyde iki alel de baskındır ve saf döldür. Aa bireyde ise baskın alelin yanında çekinik a aleli de vardır, bu birey melezdir. Aa birey yavrularına a alelini aktarabilir, AA birey aktaramaz.
8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 72 Cevapları Hecce Yayıncılık
Bölüm Sonu Değerlendirmesi
A. 1. Aşağıda çaprazlama sonucu oluşan bezelyelerin genotipleri verilmiştir. Çaprazlamadaki boşlukları doldurunuz.
Kısa Cevap: Dişi birey: Ss, erkek birey: Ss. Gametler: S, s ve S, s.
Cevap: Yavrularda hem SS hem ss genotipi oluştuğu için anne ve babanın ikisinde de S ve s aleli bulunmalıdır. Bu yüzden dişi birey Ss, erkek birey Ss (melez) olur. Dişi bireyin gametleri S ve s, erkek bireyin gametleri de S ve s’dir.
2. Bir ailenin 2 tane kız çocuğu vardır. 3. çocuklarının erkek olma ihtimalini bulunuz.
Kısa Cevap: 1/2 (%50).
Cevap: Annenin üreme hücrelerinin hepsi X, babanınkiler X veya Y kromozomu taşır. Babadan X gelirse kız (XX), Y gelirse erkek (XY) çocuk olur. Önceki çocukların kız olması sonucu değiştirmez. Her doğumda erkek çocuk olma ihtimali 1/2’dir.
B. Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.
1. Mendel’in deneylerinde bezelye bitkisini seçme nedeni aşağıdakilerden hangisi değildir?
A) Kolay ve kısa sürede yetiştirilebilmesi
B) Farklı karakterlerinin olması
C) Çiçeklerinin güzel olması
D) Birbirinden kolaylıkla ayırt edilebilen bireyler elde edilmesi
Kısa Cevap: C) Çiçeklerinin güzel olması
Cevap: Mendel bezelyeyi kolay ve kısa sürede yetiştirilebildiği, farklı karakterleri olduğu ve birbirinden kolayca ayırt edilebilen bireyler verdiği için seçmiştir. Çiçeklerinin güzel olması bilimsel bir seçme nedeni değildir.
2. İki yuvarlak tohumlu bezelyenin çaprazlanması sonucunda buruşuk tohumlu bezelye elde edilmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A) Çaprazlanan yuvarlak tohumlu bezelyelerden birinin saf döl olması
B) Çaprazlanan yuvarlak tohumlu bezelyelerden birinin melez birinin baskın döl olması
C) Çaprazlanan yuvarlak tohumlu bezelyelerin ikisinin de melez döl olması
D) Çaprazlanan yuvarlak tohumlu bezelyelerde buruşuk tohumlunun baskın olması
Kısa Cevap: C) Çaprazlanan yuvarlak tohumlu bezelyelerin ikisinin de melez döl olması
Cevap: Buruşuk tohum çekinik bir özelliktir ve ancak iki çekinik alel bir araya gelince görülür. Yuvarlak tohumlu iki bezelyeden buruşuk yavru çıktıysa ikisi de çekinik aleli taşıyor demektir. Yani ikisi de melezdir (Yy x Yy).
3. Yandaki tabloda bazı canlılara ait özelliklerin genotipleri harflerle gösterilmiştir.
| Bazı Canlılara Ait Genotipler | ||
|---|---|---|
| Bb | AA | dd |
| DD | Cc | Ee |
Buna göre verilen genotiplerin melez ya da saf döl olma özelliklerine göre gruplandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Hata: 1. satırda 3 hücre var (toplam 2 sütun).Kısa Cevap: C) Melez Döl: Bb, Cc, Ee — Saf Döl: dd, DD, AA
Cevap: Bir genotipte büyük ve küçük harf birlikte varsa (Bb, Cc, Ee) birey melez döldür. İki harf de aynıysa (AA, DD, dd) birey saf döldür. Bu gruplandırma C şıkkında doğru verilmiştir.
