5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 16-17-18-19 Cevapları

Demokrasi ve Cumhuriyetin Temel Nitelikleri Cevapları -2

4. Öğrenme Alanı- Yaşayan Demokrasimiz: Bu parçada demokrasinin özgürlük, eşitlik ve hukukun üstünlüğü gibi temel niteliklerini güncel haberlerle ilişkilendiriyor, cumhuriyetin özelliklerini Atatürk’ün sözleriyle pekiştiriyor ve vatansever bir bireyin nasıl davranması gerektiğini öğreniyoruz.

Karekod: Demokrasinin Nitelikleri.

Önceki Sayfalar 12-13-14-15

Sonraki Sayfalar 20-21-22-23

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları İkinci Kitap

Demokrasinin özgürlük, eşitlik, seçme ve seçilme hakkı, milli egemenlik, çoğulculuk, katılım ve hukukun üstünlüğü gibi birtakım temel nitelikleri bulunmaktadır. Bu niteliklere uygun olarak temel hak ve özgürlükler, demokratik ülkelerde yasalarla koruma altına alınmıştır. Bu hak ve özgürlükler; dini, cinsiyeti, yaşı, mesleği ne olursa olsun herkese eşit olarak tanınmıştır. Bu durum, ülkedeki adalet anlayışının kuvvetlenmesine ve karar alma sürecinde vatandaşların bağımsızca hareket etmesine katkıda bulunmuştur.

Demokratik devletlerde insanlar başkalarına zarar vermeden hak ve özgürlüklerini kullanırlar. Tüm vatandaşlar yasalar önünde eşit haklara sahiptir.

Demokratik ülkelerde milli egemenlik anlayışına göre yönetme gücü halka verilmiştir. Halk bu gücü seçme ve seçilme hakkından faydalanarak kullanmaktadır (Görsel 4.8). Çoğulculuk niteliğine göre ülke genelinde yapılan seçimlerde ya da yerel seçimlerde birden fazla parti ya da kişi yönetime aday olabilir. Seçimlerin sonucu ne olursa olsun farklı fikirlere saygı gösterilmelidir. Vatandaşlar demokrasinin katılım niteliğine uygun şekilde seçimlerde oy kullanarak, istek ve şikayetleri için dilekçe vererek ya da sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerine katılarak yönetimde söz sahibi olurlar.

Ülkemizde hukukun üstünlüğü bulunmaktadır. Herkesin yasalara ve bağımsız mahkemelerin verdiği kararlara uyması gerekmektedir (Görsel 4.9).

16 ve 17. sayfalardaki haberleri ve görsel kaynakları inceleyiniz. Demokrasinin temel niteliklerinden hangileri ile ilişkili olduğunu ilgili alana yazınız.

T.C. İçişleri Bakanı: “Hukuk, insan hakları bizim vazgeçilmezimiz.”

“… T.C. İçişleri Bakanı, katıldığı bir toplantıda demokrasi ve hukuk anlayışımızla ilgili çeşitli açıklamalarda bulundu. Bakan ‘Demokratik devletlerde milletten daha güçlü bir irade yoktur. Biz hukuk devletiyiz, bu sebeple ülkemizde hukukun üstünlüğü vardır. Herkes eşittir ve hukukun aldığı kararlara uymak zorundadır. Temel insan hakları ile özgürlükler anayasa ve kanunlarımızca koruma altına alınmıştır. Bakanlığımız bu anlayışla çalışmaktadır.’ dedi…”
(Genel ağdan alınmıştır.)

Kısa Cevap: Hukukun üstünlüğü, eşitlik ve temel hak-özgürlüklerle ilişkilidir.

İlişkili olduğu temel nitelikler: Bu açıklamalar hukukun üstünlüğü, eşitlik ve temel hak ve özgürlüklerle ilişkilidir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları İkinci Kitap

14 Mayıs seçimlerine göre TBMM’de 7 siyasi parti yer aldı

“… Yüksek Seçim Kurulunun açıkladığı sonuçlara göre TBMM’de yer alacak 600 milletvekili 53 milyon 993 bin 683 kişinin verdiği oylarla belirlendi. Açıklanan sonuçlara göre mecliste 7 siyasi parti, ülke yönetimine katılmaya hak kazandı. Siyasi partilerin milletvekili sayısındaki dağılım ise şöyle gerçekleşti (Görsel 4.10)…”
(Genel ağdan alınmıştır.)

(Renkler siyasi partileri temsil etmektedir.)

Kısa Cevap: Çoğulculuk, milli egemenlik ve seçme-seçilme hakkıyla ilişkilidir.

İlişkili olduğu temel nitelikler: Bu sonuçlar çoğulculuk, milli egemenlik ve seçme-seçilme hakkıyla ilişkilidir; farklı partilerin meclise girmesi çoğulculuğu, halkın oy kullanması ise milli egemenliği gösterir.

Çevrenizde yaptığınız gözlemlere göre demokrasinin temel niteliklerine uygun birer örnek belirleyiniz ve örneklerinizi sınıf tahtasına yazınız.

Kısa Cevap: Okulda seçim, dilekçe hakkı ve mahkeme kararına uyma gibi örnekler.

Cevap: Okulumuzda sınıf başkanının oylamayla seçilmesi seçme-seçilme hakkına, herkesin fikrini rahatça söyleyebilmesi özgürlüğe, mahallemizdeki herkesin aynı kurallara uyması hukukun üstünlüğüne örnektir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları İkinci Kitap

Yukarıda Cumhuriyetimize ait görseller verilmiştir (Görsel 4.11). Görsellere göre cumhuriyetin özellikleri neler olabilir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Kısa Cevap: Halkın kendi kendini yönetmesi, seçme-seçilme hakkı ve kadın hakları.

Cevap: Cumhuriyetin temel özellikleri halkın kendi kendini meclisten yönetmesi, seçme ve seçilme hakkı ayrıca kadınlara verilen haklar ön plana çıkar.

Mustafa Kemal Atatürk, Türk milletinin modern ve demokratik bir yönetim şekline sahip olmasını istemiştir. Bu amaçla birtakım yeniliklere öncülük etmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılması, saltanatın kaldırılması bu yeniliklere örneklerdir. Cumhuriyetin ilan edilmesi ile demokrasimiz daha da güç kazanmıştır. 1930’lu yılların başlarında kadınlara seçme ve seçilme hakkını veren kararlar alınmıştır. Böylelikle devlet yönetiminde kadın erkek eşitliği sağlanarak Türk kadını birçok ülkedeki kadınlardan önce seçme ve seçilme hakkını elde etmiştir. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte devlet başkanı olan cumhurbaşkanı seçimle iş başına geçmiştir. İlk cumhurbaşkanımız Mustafa Kemal Atatürk olmuştur.

Atatürk, farklı yer ve zamanlarda yaptığı konuşmalarda cumhuriyet hakkında şu ifadelerde bulunmuştur.

Kaynak

“Sebep ne olursa olsun vatandaşın derdine çare bulmak, yardım etmek ve destek olmak, Cumhuriyet hükumetinin koşacağı bir vazifedir.”

“Egemenlik kayıtsız ve şartsız milletindir.”

“Cumhuriyet sizden ‘fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür’ nesiller ister.”
(atam.gov.tr)

Verilen bilgiler ve Atatürk’ün sözlerine göre cumhuriyetin niteliklerini sıralayıp, gözlemlerinize dayanarak bu niteliklere örnekler veriniz.

Kısa Cevap: Nitelikler: demokrasi, hukuk, eşitlik, adalet, hak ve özgürlükler.

Cevap: Cumhuriyetin nitelikleri demokrasi, hukuk, eşitlik, adalet ve hak-özgürlüklere erişimdir. Örneğin herkesin eşit şartlarda yargılanması eşitliğe, anayasadaki hakları herkesin aynı ölçüde kullanabilmesi hak ve özgürlüklere, başkasının hakkını kısıtlamadığı sürece herkesin özgür olması da hukuka örnektir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları İkinci Kitap

Cumhuriyet ve demokrasi kavramları birbirine çok benzer olsalar da tam olarak aynı anlama gelmez. Demokrasi kavramına tarihte ilk olarak Antik Yunan’da rastlanmıştır (Görsel 4.12). Antik Yunancadaki “demos” (halk) ve “kratos” (egemenlik-güç) kelimelerinden demokrasi kavramı ortaya çıkmıştır. Zamanla demokrasi kavramı, halk egemenliği veya halkın devlet yönetiminde söz sahibi olması olarak ifade edilmiştir. Ancak bu kavram sadece devlet yönetimi ile ilgili değildir. Aynı zamanda bir davranış ve yaşayış biçimidir. Başkalarının haklarına, özgürlüklerine, fikirlerine saygı duymak; insanları eşit ve değerli görmek demokratik davranışlar olarak ifade edilebilir. Bu davranışlara sahip kişiler de demokratik insanlar olarak nitelendirilebilir.

“Cumhur” halk, büyük kalabalık anlamlarına gelir. Cumhuriyet ise gücünü halktan alan ve halkın yönetme yetkesine sahip olduğu bir yönetim biçimidir. Bu yönetim biçiminde halk, seçtiği devlet başkanı ve milletvekilleri aracılığıyla bu yetkiyi kullanıp ülke yönetimine katılır. Devlet başkanı ve milletvekilleri kanunla belirlenen, belli aralıklarla yapılan seçimle ve belli bir süreliğine iş başına gelir. Halk yöneticilerinden memnun olmazsa seçimle bunları değiştirebilir.

Cumhuriyet yönetim biçiminde bir kişinin ya da grubun değil, tüm halkın çıkarları önemlidir. Bu yönüyle eşitlik, cumhuriyette çok önemli bir yere sahiptir. Herkes anayasaya ve yasalara uymak zorundadır. Cumhuriyetimizi kuran Mustafa Kemal Atatürk, demokrasi ile cumhuriyet arasındaki ilişkiyi şu sözleriyle ifade etmiştir:

“Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir.”

“Demokrasinin en çağdaş ve mantıklı uygulamasını sağlayan hükümet şekli, cumhuriyettir.”

Bu sözlerden de anlaşılacağı üzere demokrasi ve cumhuriyet birbirlerini tamamlayan kavramlardır.

Cumhuriyeti korumak ve yaşatmak başta yeni nesiller olmak üzere her Türk vatandaşının görevidir. Atatürk, TBMM’de okuduğu Nutuk adlı eserinin son sayfasındaki Gençliğe Hitabe’de bu konuya şu şekilde değinmiştir (Görsel 4.13):

“Ey Türk gençliği! Birinci vazifen; Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.

Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegane temeli budur. Bu temel, senin en kıymetli hazinendir…”

Vatansever ve milli bilince sahip bir birey, cumhuriyeti korumak ve yaşatmak için nasıl davranışlar sergilemelidir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Kısa Cevap: Anayasaya uymalı, haklarını kullanmalı, görevlerini yerine getirmelidir.

Cevap: Vatansever ve milli bilince sahip bir birey anayasada belirtilen kurallara uymalı, haklarının farkında olarak bunu etkin şekilde kullanmalıdır. Yine kendisine belirtilen vatandaşlık görev ve sorumluluklarının bilincinde olarak hareket etmeli, yerine getirmelidir.

Önceki Sayfalar 12-13-14-15

Sonraki Sayfalar 20-21-22-23

Sonraki Ödevler

• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 12-13-14-15 Cevapları 2. Kitap