5.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 34-35-36-37 Cevapları 2.Kitap

Temel Hak ve Sorumluluklarımız Cevapları

4. Öğrenme Alanı- Yaşayan Demokrasimiz: Temel hak ve sorumluluklarımızın neler olduğunu görsellerden, bir salgın döneminden ve anayasadan örneklerle öğreniyoruz.
Önceki Sayfalar: 29-30-31-32-33
Sonraki Sayfalar: 38-39-40-41-42

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 34 Cevapları İkinci Kitap

Düşünelim

Görselde hangi haklardan bahsedilmektedir? Görselde bahsedilen haklardan başka hangi temel hak ve sorumluluklarınız bulunmaktadır? Söyleyiniz.

Kısa Cevap: Görselde sağlık, barınma, beslenme ve dinlenme hakları anlatılıyor; bunların dışında eğitim, oyun oynama ve yaşama hakkımız da var.

Cevap: Görselde çocukların sağlık hizmetinden yararlanma, barınma, beslenme, yaşına uygun olmayan işte çalıştırılmama ve dinlenme haklarından bahsediliyor. Bunların dışında okuma hakkımız, yaşama hakkımız, oyun oynama hakkımız ve eğitim hakkımız da bulunuyor.

Görsellerdeki ortamlarda sorumluluklarınız nelerdir? Söyleyiniz. Sorumluluklarınızı yerine getirmediğinizde ne gibi sorunlarla karşılaşabilirsiniz? Tartışınız.

Kısa Cevap: Parkta, sınıfta ve odamda düzenli ve saygılı davranmalıyım; yapmazsam ortak alanlar kirlenir, kargaşa çıkar.

Cevap: Parktaki oyuncaklara zarar vermemem ve çevreyi temiz tutmam, sınıfta eşyalara zarar vermeden sessizce ders dinlemem, evde ise odamı ve yatağımı düzenli tutmam gerekiyor. Bu sorumlulukları yerine getirmezsem sınıfta kargaşa çıkar, ortak kullanılan yerler kirlenir ve çöp birikir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 35 Cevapları İkinci Kitap

Keşfedelim

Verilen yönergeye göre etkinliği yapınız.

1. Öğretmeninizin rehberliğinde altı öğrenci seçiniz.
2. Öğretmeninizin belirleyip bir kağıda yazdığı temel hakkı anlatıcı öğrenciye veriniz.
3. Seçilen öğrencilerin “sessiz sinema” oyunu ile belirlenen temel hakları anlatmasını isteyiniz.
4. Anlatım sırasında arkadaşınızın anlattığı temel hakkı tahmin ediniz.
5. Anlatım sırasında söz alan arkadaşlarınızın düşüncelerine saygı gösteriniz.

Kısa Cevap: Arkadaşım sessiz sinema ile eğitim hakkını anlattı, sınıfça doğru tahmin ettik.

Cevap: Öğretmenimizin kağıda yazdığı temel hak “eğitim hakkı”ydı. Arkadaşım hiç konuşmadan kitap okuma ve okula gitme hareketlerini canlandırdı, biz de sınıfça doğru tahmin ettik. Anlatım sırasında söz alan arkadaşlarımızın düşüncelerine saygı gösterdik.

Metni okuyunuz. Salgın dönemiyle ilgili verilen bilgileri ve geçmiş yaşantılarınızı dikkate alarak tabloda istenen bilgileri yazınız.

Dünyayı etkileyen bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkan COVID-19 (KOVİT-19) salgını, bireysel ve sosyal hayatımız üzerinde ani ve beklenmedik etkiler oluşturmuştur. COVID-19 salgını sürecinde uluslararası uçak seferleri iptal edilmiş, ülkelere giriş ve çıkışlar sınırlandırılmıştır. Aile ve akraba ziyaretleri gibi sosyal ilişkiler uzaktan yürütülmüştür. Bu durum, sosyal yaşamın kısıtlanmasına neden olmuştur. Örneğin misafirliğe gitme, arkadaşlarla buluşma gibi etkinlikler azalmış, toplantı ve konferanslar genel ağ üzerinden yapılmıştır. Ülkemizde okulların kapanmasıyla öğretmen ve öğrenciler arasındaki iletişim EBA (Eğitim Bilişim Ağı) üzerinden yapılan uzaktan eğitim ile sağlanmıştır. Herkesin evlere kapandığı bu süreçte genel ağ ve sosyal medyada geçirilen süre artmıştır. İş yerleri devlet tarafından desteklenmiş ve bazı iş yerleri de genel ağ üzerinden müşterilerine hizmet vermiştir.

Kısa Cevap: Salgında uzaktan eğitim ve sağlık hakkımı kullanabildim ama seyahat ve arkadaşlarımla görüşme hakkımı kullanamadım; maske takıp evde kalarak sorumluluklarımı yerine getirdim, ev işlerinde bazen eksik kaldım.

Cevap:

1. Salgın döneminde kullanabildiğim haklarım: Eğitim hakkımı EBA üzerinden kullanabildim. Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkımı kullanabildim. İnternet üzerinden haber alma ve bilgi edinme hakkımı kullanabildim.
2. Salgın döneminde kullanamadığım haklarım: Seyahat özgürlüğümü kullanamadım. Arkadaşlarımla bir araya gelme ve sosyalleşme hakkımı kullanamadım. Okula gidip yüz yüze eğitim alma hakkımı kullanamadım.
3. Salgın döneminde yerine getirdiğim sorumluluklarım: Maske takma, sosyal mesafeye uyma ve hijyen kurallarına dikkat ettim. Evde kalmam gerektiğinde dışarı çıkmadım. Uzaktan eğitim derslerine düzenli olarak katıldım.
4. Salgın döneminde yerine getiremediğim sorumluluklarım: Ev işlerinde aileme yeterince yardımcı olamadım. Bazen uzaktan eğitimde dersleri aksattığım oldu.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 36 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Toplum halinde yaşamak bir düzen gerektirir. Düzenin sağlanması ve sürdürülmesi, kurallar çerçevesinde kişilere sorumluluklar yükler. Yani toplum halinde yaşadığımız için başına buyruk hareket edemeyiz. Haklarımızı kullanırken başkalarının haklarını dikkate almamanın veya sorumluluklarımızı yerine getirmemenin hem kendi hayatımızı hem de başkalarının hayatını nasıl etkileyeceğine yönelik bilince sahip olmamız gerekir. Hak, bir özgürlüğün sağlanması için kişiye anayasa ve kanunlar ile tanınmış yetkilerdir. Her türlü dış etkiden bağımsız olarak, kişinin kendi iradesi ve düşüncesine dayanarak karar vermesi durumuna da özgürlük denir. Sorumluluk ise kişinin kendine ve başkalarına karşı yerine getirmesi gereken yükümlülüklerini zamanında gerçekleştirmesidir.

Temel insan hak ve özgürlükleri, doğuştan sahip olduğumuz haklardır. Haklarımızdan vazgeçemeyiz ve haklarımızı devredemeyiz. Bu durum, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 12. maddesinde “Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.” olarak ifade edilmiştir.

“Haklarımızdan vazgeçemeyiz ve haklarımızı devredemeyiz.” cümlesi ile anlatılmak istenen nedir? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Bu cümle, doğuştan sahip olduğumuz hakların bizden asla alınamayacağını ve başkasına devredilemeyeceğini anlatır.

Cevap: Bu cümle ile doğuştan sahip olduğumuz temel hakların hayatımız boyunca bizimle kalacağı, kimsenin bu hakları elimizden alamayacağı ve bizim de bu hakları başka birine veremeyeceğimiz anlatılıyor.

Temel insan hak ve özgürlükleri, anayasa ve yasalarla güvence altına alınmıştır. Bu yönüyle temel insan hak ve özgürlüklerinin korunmasında en etkili güç devlettir. Temel insan hak ve özgürlüklerinin devlet tarafından anayasa ile koruma altına alındığı toplumlarda bireyler kendini daha güvende hisseder. Hak ve özgürlüklerimizin ihlali ile ilgili bir sorunla karşılaştığımızda demokratik haklarımızı kullanıp, gerekli kurumlara başvurarak veya görevli kişilerle iletişime geçerek sorunların üstesinden gelebiliriz.

Temel insan hak ve özgürlüklerinin devlet tarafından anayasa ve yasalarla koruma altına alınmadığı toplumlarda ne gibi sorunlar yaşanabilir? Tartışınız.

Kısa Cevap: Böyle toplumlarda insanlar haklarını özgürce kullanamaz, güçlü olan zayıfın hakkını çiğneyebilir.

Cevap: Devlet güvencesi olmadan insanlar haklarını özgürce kullanamaz. Güçlü kişiler zayıf olanların hakkına saygı göstermeyebilir, adaletsizlik artabilir ve kimse kendini güvende hissetmez. Herkesin eşit davranılacağından emin olamayacağı için toplumda huzursuzluk çıkabilir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 37 Cevapları İkinci Kitap

Görselleri hangi temel insan hakları ile ilişkilendirebilirsiniz? Aşağıdaki tabloda “✓” ile işaretleyiniz.

Kısa Cevap: Görseller sağlık hakkı ve beslenme hakkıyla, üçüncü görsel ise haberleşme hürriyetiyle ilgilidir.

Cevap: Birinci görsel (yeni doğan bebek) sağlık hakkıyla, ikinci görsel (sebze meyve yiyen çocuk) beslenme hakkıyla, üçüncü görsel (internet, bilgisayar, kulaklık simgeleri) ise haberleşme hürriyetiyle ilişkilendirilebilir. Tabloda bu üç kutu işaretlenir.

Temel insan hak ve sorumlulukları ile ilgili haberleri, görselleri ve örnek olayı inceleyiniz.

İngiltere’de monarşi karşıtlarının gözaltına alınması ülkede tartışmalara yol açtı

“… Kraliçe II. Elizabeth’i (Elizabet) anma etkinliklerinde protesto gösterisi düzenleyen bir dizi monarşi karşıtı gözaltına alındı. Gözaltına alınma, sosyal medyada tartışmalara yol açtı. Bu durum insan hakları eylemcileri, siyasetçiler ve sivil toplum kuruluşları tarafından da eleştirildi…” (Genel ağdan alınmıştır.)

Sonraki Ödevler

• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 29-30-31-32-33 Cevapları 2. Kitap
• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 24-25-26-27-28 Cevapları 2. Kitap
• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 20-21-22-23 Cevapları 2. Kitap
• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 16-17-18-19 Cevapları 2. Kitap