5.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 61-62-63-64-65 Cevapları 2.Kitap

4. Öğrenme Alanı – Örnek Sorular Cevapları

4. Öğrenme Alanı- Yaşayan Demokrasimiz: Öğrenme alanı boyunca öğrendiklerimizi bir kavram diyagramı, eşleştirme tabloları, çoktan seçmeli sorular ve örnek olaylarla tekrar ediyoruz.
Önceki Sayfalar: 60

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 61 Cevapları İkinci Kitap

4. Öğrenme Alanı – Örnek Sorular

Örneklerden hareketle diyagramdaki cümlelere yönelik uygun kelimeler yazınız.

Kısa Cevap: Diyagramdaki her dala, o başlıkla ilgili öğrendiğimiz örnekleri ve kavramları yazdım.

Cevap:

1. Temel haklarımıza örnektir: Eğitim (verilmiş), sağlık hakkı, yaşama hakkı.
2. Sorumluluklarımıza örnektir: Kurallara uymak, vergi vermek, çevreyi korumak.
3. Sorunları çözme adımlarıdır: Sorunu belirlemek, bilgi toplamak, çözüm yolu geliştirip uygulamak.
4. Bir ihtiyaç halinde veya sorun karşısında başvurulan kurumlardır: Muhtarlık, kaymakamlık (verilmiş), belediye, sivil toplum kuruluşları.
5. Hayatımızdaki demokrasi uygulamalarına örnektir: Seçimlere katılmak, fikir belirtmek, sınıf temsilcisi seçmek.
6. Demokrasinin temel nitelikleridir: Eşitlik, özgürlük, katılım, hukukun üstünlüğü.
7. Cumhuriyetin nitelikleridir: Halk egemenliği, laiklik, milliyetçilik.
8. Etkin vatandaşların sahip olduğu özelliklerdir: Sorumluluk bilinci, duyarlılık, çalışkanlık, yardımseverlik.
9. Etkin vatandaşların toplumsal düzene katkısına örneklerdir: Oy kullanmak, çevre temizliğine katılmak, gönüllü çalışmalar yapmak.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 62 Cevapları İkinci Kitap

1. Aşağıdaki tabloda demokrasinin bazı niteliklerine ait açıklamalar verilmiştir. Açıklamalarla ilişkili olan demokrasi niteliğini temsil eden harfi tablodaki ilgili yere yazınız.

Nitelikler: a. Çoğulculuk, b. Hukukun üstünlüğü, c. Katılım, ç. Özgürlük.

Kısa Cevap: Kanunlar karşısında eşitlik ve bağımsız mahkemeler hukukun üstünlüğünü, farklı görüşlere saygı çoğulculuğu, kararlara söz sahibi olmak katılımı, kendi iradesiyle karar verme de özgürlüğü gösterir.

Cevap:

1. b. Hukukun üstünlüğü – Kanunlar karşısında herkes aynı haklara sahiptir ve hiç kimse bir başka kişiden üstün değildir.
2. a. Çoğulculuk – Farklı görüşler, bir zenginlik olarak görülür ve anlayışla karşılanır. Farklı fikirler, siyasi partiler ve milletvekilleri aracılığıyla mecliste temsil edilir.
3. c. Katılım – Ülkeyi ilgilendiren kararlarda bireyler söz sahibidir. Doğrudan veya dolaylı karar verme süreçlerine bireylerin etkin katılımı sağlanır.
4. b. Hukukun üstünlüğü – Adalet, bağımsız mahkemeler aracılığı ile sağlanır. Mahkemelerin verdiği kararlara herkesin uyması gerekmektedir.
5. ç. Özgürlük – Her türlü dış etkiden bağımsız olarak insanın kendi iradesine, kendi düşüncesine dayanarak karar vermesi durumudur.

2. Demokrasinin nitelikleri ile ilgili verilen;

I. Her birey karar alma sürecine özgürce katılır, temel hak ve özgürlükler devlet tarafından korunur.
II. Kanunlar karşısında herkes eşit haklara sahiptir ve hiç kimse bir başka kişiden üstün değildir.
III. Halktan kişiler, hem yönetici seçebilir hem de yönetici olabilirler.
IV. Ülkeyi yönetecek kişiler, belirli aralıklarla yapılan seçimlerde halk tarafından belirlenir.

yargılarından hangileri milli egemenlik kavramı ile ilişkilidir?

A) I ve II
B) I, III ve IV
C) II, III ve IV
D) I, II, III ve IV

Kısa Cevap: Doğru cevap B) I, III ve IV seçeneğidir.

Cevap: Doğru cevap B) I, III ve IV seçeneğidir çünkü bu üç yargı halkın yönetime katılmasıyla, seçme-seçilme hakkıyla ve yöneticilerin seçimle belirlenmesiyle, yani milli egemenlik ile ilgilidir. II. yargı ise kanun önünde eşitlikle, yani hukukun üstünlüğü ile ilgilidir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 63 Cevapları İkinci Kitap

3. Aşağıdaki tabloda Mustafa Kemal Atatürk’ün cumhuriyetin nitelikleriyle ilgili sözleri verilmiştir. Bu sözler ile ilgili olan cumhuriyetin niteliklerini tablodaki uygun yerlere yazınız.

Kısa Cevap: Birinci söz çoğulculukla, ikinci söz halkçılıkla, üçüncü söz milli egemenlikle ilgilidir.

Cevap:

1. a. Çoğulculuk – “Cumhuriyet düşünce serbestliği taraftarıdır. Samimi ve yasal olmak şartıyla her fikre hürmet ederiz. Her kanaat bizce saygıdeğerdir.”
2. b. Halkçılık – “Sebep ne olursa olsun vatandaşın derdine çare bulmak, yardım etmek ve vatandaşa destek olmak cumhuriyet hükumetinin koşacağı bir vazifedir.”
3. c. Milli egemenlik – “Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir.”

4. Cumhuriyet ve demokrasinin nitelikleriyle ilgili yukarıda verilen tabloları dikkate alarak Mustafa Kemal Atatürk’ün “Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir.” sözü ile ilgili düşüncelerinizi yazınız.

Kısa Cevap: Cumhuriyet ile demokrasi iç içedir; ikisi de halkın yönetime katılmasını ve haklarının korunmasını sağlar.

Cevap: Demokrasi, farklı görüşlerin bir zenginlik olarak görüldüğü, insanların birbirini anladığı bir yönetim anlayışıdır. Halk, düşüncelerini meclisteki temsilcileri aracılığıyla duyurarak doğru kararların alınmasını sağlar. Cumhuriyetin temel niteliği olan milli egemenlik de tam olarak bunu ifade eder; egemenlik halkındır ve halk kendi yöneticisini seçer. Bu yüzden Atatürk’ün de söylediği gibi cumhuriyet ile demokrasi arasında çok güçlü bir bağ vardır, biri diğerini tamamlar.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 64 Cevapları İkinci Kitap

5. Etkin bir vatandaşın sahip olması gereken özelliklerden bazıları şunlardır:

1. Yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincindedir.
2. Haklarını bilir, başkalarının haklarına saygı duyar.
3. Haklarını korumak için başvuracağı kişi ve kurumları bilir.
4. Yaşadığı sorunları hak ve sorumlulukları çerçevesinde çözmeye çalışır.
5. Yaptığı işi elinden gelen en iyi şekilde yapmaya gayret eder.
6. Toplumsal sorunların çözümünde yetkili kişi ve kurumlarla iş birliği yapmaya özen gösterir.
7. Çevre ve ülkesine karşı kendini sorumlu kabul eder.
8. Bireysel ve toplumsal farklılıklara saygı duyar.

Aşağıda örnek olaylar ile bu olaylar karşısında kişilerin tutum ve davranışları verilmiştir. Bu örnek olaylardaki tutum ve davranışların yukarıda verilen etkin bir vatandaşın sahip olması gereken özelliklerden hangilerine uygun olmadığını ilgili yerlere yazınız.

Örnek Olay 1: Ahmet Bey, işe gitmek için sabah evinden çıktığında sokakta çöp kutularının tıka basa dolu olduğunu, çöplerin günlerdir toplanmadığını fark etti. Oluşan görüntü ve kokudan çok rahatsız oldu ancak birileri bunu elbette çözer diyerek yoluna devam etti.

Örnek Olay 2: Nazan Hanım, mağazadan aldığı kazağın eve geldiğinde sökük olduğunu fark etti. Kazağı iade etmek için mağazaya tekrar gitti ancak kasiyerin kendisine verdiği fişi artık işe yaramaz düşüncesiyle çöpe attığını hatırladı.

Örnek Olay 3: Zeynep, okula gitmek için evinden çıktı ve okulunun bulunduğu caddeye doğru yürümeye başladı. Oturduğu yerin az ilerisinde bir yaya geçidi vardı ancak yaya geçidini kullanmak yerine caddenin diğer tarafına doğru hızlıca koştu.

Kısa Cevap: Ahmet Bey sorumluluk bilincine, Nazan Hanım hakkını bilme ve koruma özelliğine, Zeynep ise kurallara uyma sorumluluğuna uygun davranmamıştır.

Cevap:

1. Örnek Olay 1 (Ahmet Bey): Çöp sorununu görüp hiçbir şey yapmadan yoluna devam etmesi, “yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincinde olma” ve “toplumsal sorunların çözümünde yetkili kişi ve kurumlarla iş birliği yapma” özelliklerine uygun değildir.
2. Örnek Olay 2 (Nazan Hanım): Fişi gereksiz sanıp atması, “haklarını bilme” ve “haklarını korumak için başvuracağı kişi ve kurumları bilme” özelliklerine uygun değildir.
3. Örnek Olay 3 (Zeynep): Yaya geçidini kullanmayıp caddeye koşarak geçmesi, “yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincinde olma” özelliğine uygun değildir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 65 Cevapları İkinci Kitap

6. Temel insan hak ve sorumlulukları üzerine araştırma yapan bir bilim insanı:

“Temel insan hakları, bireyin gelişimi için gereklidir ve demokratik bir düzen içinde kendi yerini bulur. Bu hakların temeli eşitlik anlayışına dayanır, evrenseldir ve yüksek ahlaki niteliğe sahiptir. İnsan onurunu güvenceye alan bütün kurallar insan hakları kapsamına girer. İnsan onuru ise hukuk kurallarının adalete uygunluğunu, alınan kararların doğruluğunu ölçmenin en önemli aracıdır. Temel insan hakları; insan değerini korumayı amaçlayan üstün kurallardır. Bu kurallar, bütün ülkelerde devletin bireylerle ilişkilerinin belirleyicisidir ve uluslararası düzlemde de dünya barışı ve adaletinin temelini oluşturur. Hiç kimse, hiçbir kuruluş veya devlet ‘özgürlükleri yok etme’ özgürlüğüne sahip değildir. Temel insan haklarının yok edilmesini amaçlayan hiçbir kural ya da eylem geçerlilik kazanamaz. Hakların kullanılmasında bireyin zarar görmemesi devletin gözetimi ve sorumluluğu altındadır. Bu hakların korunması, öncelikle bireyin korunması anlamına gelir ve bu korumanın birinci derecede sorumluluğu devlete aittir.”

Yukarıda verilen metni dikkate alarak temel insan hak ve sorumluluklarının önemiyle ilgili üç açıklama cümlesi yazınız.

Kısa Cevap: Bu metne göre temel insan hakları herkes için eşit, evrensel ve devletin koruması altındadır.

Cevap:

1. Temel insan hakları, herkese eşit şekilde tanınan ve doğuştan gelen evrensel kurallardır.
2. Bu hakların korunması, öncelikle bireyin korunması demektir ve bunun birinci derecede sorumlusu devlettir.
3. Hiçbir kişi, kurum ya da devlet, insanların temel haklarını ve özgürlüklerini yok etme hakkına sahip değildir.

7. Ahmet, yaşadığı ilçenin merkezinde yer alan okuluna giderken yol üzerinde biriken çöplerden rahatsız olmaktadır. Çöplerin az ilerisinde bulunan parkın bakımsız kalmasına da çok üzülmektedir. Ayrıca sabahları yoğun trafik nedeniyle caddenin karşısına geçmekte zorlanmaktadır ve yaya geçidi yapılmasına ihtiyaç duyulduğunu düşünmektedir.

Bu ihtiyaç ve sorunların giderilmesinde Ahmet;
I. Kaymakamlık
II. Belediye
III. Muhtarlık

gibi kurumlardan hangilerine başvurabilir?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III

Kısa Cevap: Doğru cevap D) I, II ve III seçeneğidir.

Cevap: Doğru cevap D) I, II ve III seçeneğidir çünkü çöplerin toplanması ve parkın bakımı belediyenin, mahalledeki ihtiyaçların ilgili yerlere iletilmesi muhtarlığın, ilçedeki kurumlar arasında iş birliğinin sağlanması da kaymakamlığın görevleri arasındadır. Bu yüzden Ahmet üçüne de başvurabilir.

Karekod: Daha fazla örnek soru
Karekod: Kavram oyunu

Sonraki Ödevler

• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 60 Cevapları 2. Kitap
• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 56-57-58-59 Cevapları 2. Kitap
• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 50-51-52 Cevapları 2. Kitap
• 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 46-47-48-49 Cevapları 2. Kitap