5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 177-180-181-182 Cevapları MEB Yayınları
Kültürümüzden Cami Örnekleri Cevapları
5. Ünite- Mimarimizde Dini Motifler: Kültürümüzdeki farklı cami örnekleri ve bu camilerin mimari özellikleriyle yapıldıkları dönem arasındaki ilişki ele alınıyor.
İçindekiler
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 177 Cevapları
Konuya Başlarken
1. Kültürümüzde öne çıkan camilerden bildikleriniz nelerdir? Yazınız.
Kısa Cevap: Sultanahmet, Süleymaniye, Selimiye, Yeşil Cami, Ulu Cami.
Cevap:
- Sultanahmet Camii
- Süleymaniye Camii
- Selimiye Camii
- Yeşil Cami
- Ulu Cami
2. Yazdığınız camilerin dikkatinizi çeken özellikleri nelerdir? Kısaca açıklayınız.
Kısa Cevap: Kubbeleri, minareleri ve süslemeleri dikkatimi çekiyor.
Cevap: Sultanahmet Camii’nin altı minaresi ve mavi çinileri, Süleymaniye Camii’nin büyük kubbesi ve geniş avlusu, Selimiye Camii’nin ince uzun minareleri, Yeşil Cami’nin yeşil-mavi çinileri ve Ulu Cami’nin sade fakat görkemli taş işçiliği dikkatimi çekmektedir.
Dini mimarinin odağında mabetler yer alır. Mabetler hem ibadet edilen hem de sosyal hayatın şekillendiği yerlerdir. İslam coğrafyasında mabet, camiler ve mescitlerdir.
Yeryüzünün ilk mabedi Kabe’dir. İlk olarak kim tarafından yapıldığı kesin bilgiyle bilinmese de Hz. Adem tarafından inşa edildiği kabul edilmektedir. Kabe Müslümanların kıblesidir. Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail tarafından temel kalıntıları bulunarak yeniden inşa edilmiş ve bugünkü şeklini almıştır. Kabe, Kur’an-ı Kerim’de “Beytullah” [Allah’ın (cc) evi] olarak anılır. Mescid-i Haram ise Kabe’yi de içine alan geniş alana verilen isimdir. Kabe, Suudi Arabistan’ın Mekke şehrindedir. Müslümanlar hac ve umre ibadeti sebebiyle dünyanın dört bir yanından Kabe’ye gelir. Burada tanışıp kaynaşan Müslümanlar, birlikte dua ve ibadet ederek Yüce Allah’a kulluğun huzurunu yaşar.
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 180 Cevapları
Selatin camileri; Osmanlı Dönemi’nde padişahların, şehzadelerin veya diğer hanedan mensuplarının kendi imkanlarıyla yaptırdıkları camilerdir. Selatin, sultan kelimesinin çoğuludur. Genellikle birden fazla minareye sahip olan bu camiler, Osmanlı Dönemi’nde İstanbul, Bursa, Edirne gibi birçok şehirde yer alır. İstanbul’daki Sultanahmet, Süleymaniye, Fatih, Yavuz Sultan Selim ve Bayezid Camileri, Bursa’daki Yeşil Cami, Edirne’deki Selimiye Camii bu camilerin en güzel örneklerindendir.
Mimari eserlerin iç yapılarında ve süslemelerinde dinin izlerini görmek mümkündür. Başta camiler olmak üzere pek çok yapının duvarlarında ebru ve tezhip ile süslenmiş hat yazıları bulunur. Medrese, şifahane, külliye gibi yapıların duvarları taşların incelikle işlenmesi ile inşa edilmiştir. Ayrıca çini sanatının en güzel örnekleri de yine dini mimaride hayat bulur. Günümüze kadar gelen mimari eserler arasında Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası taş işçiliğinin, İznik Yeşil Cami de çini sanatının en güzel örnekleri arasında yer alır.
Yorumlayalım
Görsel 5.25: Divriği Ulu Camii (Sivas)
Görsel 5.26: Yıldırım Camii (Bursa)
Görsel 5.27: Yeşil Cami (İznik)
Yukarıda yer alan görselleri dikkatle inceleyiniz. Kullanılan sanatların caminin dini ve estetik atmosferine katkısını yorumlayınız.
Kısa Cevap: Sanatlar camiye hem güzellik hem manevi huzur katar.
Cevap: Divriği Ulu Camii’ndeki ince taş işçiliği, Yıldırım Camii’ndeki avize ve süslemeler, Yeşil Cami’deki çini sanatı camilere hem görsel bir zenginlik katmakta hem de ibadet edenlere huzurlu ve manevi bir atmosfer sunmaktadır. Bu sanatlar sayesinde camiler yalnızca bir yapı olmaktan çıkıp Müslümanların en güzel duygularını yansıttığı eserlere dönüşmüştür.
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 181 Cevapları
Etkinlik-3
Adı: Ülkemizdeki Camileri Öğreniyoruz
Amaç: Kültürümüzde yer alan cami örneklerinin özellikleriyle ilgili mukayese yapabilme
Ön Hazırlık
Konya’daki Alaeddin Camii, Diyarbakır’daki Ulu Cami, Bursa’daki Yeşil Cami, Edirne’deki Selimiye Camii’nin mimari özelliklerini, kültürel ve dini açıdan önemini, süslemelerini genel ağdan araştırınız ve aşağıdaki tabloyu doldurunuz.
Kısa Cevap: Dört cami de farklı dönemlerde, farklı malzeme ve süslemelerle yapılmıştır.
Cevap:
| Cami Adı | Mimari Özellikleri | Yapıldığı Dönem | Kültürel ve Dini Önemi | Kullanılan Süslemeler |
| Alaeddin Camii (Konya) | Taş ve ahşap kullanılmış, sade bir mimarisi vardır. İçinde çok sayıda sütun bulunur. | Selçuklu Dönemi | Selçuklu sultanlarının ibadet ettiği önemli camilerden biridir; bazı Selçuklu sultanlarının türbesi de buradadır. | Ahşap oymacılığı, çini süslemeli mihrap ve ahşap minber |
| Ulu Cami (Diyarbakır) | Siyah bazalt taşla yapılmış, geniş bir avlusu vardır. | Anadolu Selçuklu Dönemi | Anadolu’nun en eski camilerinden biridir, bölgenin önemli ibadet ve buluşma yeridir. | Taş oymacılığı ve yazı kuşakları |
| Yeşil Cami (Bursa) | Kubbeli ve ters T planlı bir yapıdır. | Osmanlı Dönemi (Çelebi Mehmed) | Erken Osmanlı mimarisinin en önemli eserlerinden biridir. | Yeşil ve mavi çiniler, hat sanatı, kalem işi |
| Selimiye Camii (Edirne) | Büyük bir kubbesi ve dört ince, uzun minaresi vardır. | Osmanlı Dönemi (II. Selim) | Mimar Sinan’ın ustalık eseridir; UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir. | Hat sanatı, çini, kalem işi ve mermer işçiliği |
Yönerge
Aşağıdaki adımları takip ederek etkinliği tamamlayınız.
1. Araştırdığınız camilerin benzer ve farklı özelliklerini listeleyiniz.
Kısa Cevap: Hepsi ibadet için yapılmış, ama dönem ve süslemeleri farklı.
Cevap:
| Benzer Özellikler | Farklı Özellikler |
| Hepsi ibadet etmek için yapılmıştır. | Yapıldıkları dönemler farklıdır. |
| İçlerinde mihrap, minber ve vaaz kürsüsü bulunur. | Mimari tarzları ve büyüklükleri farklıdır. |
| İslam mimarisine uygun olarak yapılmıştır. | Kullanılan yapı malzemeleri değişir (ahşap, bazalt, kesme taş). |
| Süslemelerinde hat sanatı kullanılmıştır. | Süslemeleri farklıdır (ahşap oyma, taş oyma, çini). |
| Hepsi günümüzde de ibadete açıktır. | Bulundukları şehirler farklıdır. |
2. Yukarıdaki camilerden birini seçiniz. Bu caminin yapıldığı dönem ile mimari özellikleri arasındaki ilişki ne olabilir? Seçtiğiniz bir cami üzerinden düşüncelerinizi açıklayınız.
Kısa Cevap: Selimiye Camii’ni seçtim; dönemin ekonomik gücü ve teknik imkanları sayesinde kubbesi büyük, minareleri ince ve uzun yapılabilmiştir.
Cevap: Selimiye Camii’ni seçiyorum. Bu cami, Osmanlı Devleti’nin en güçlü dönemlerinden birinde, Mimar Sinan tarafından inşa edilmiştir. Dönemin ekonomik gücü ve mimari bilgi birikimi sayesinde caminin kubbesi çok büyük yapılabilmiş, minareleri ince ve uzun tasarlanabilmiştir. Yani caminin yapıldığı dönemin zenginliği ve teknik imkanları, caminin mimari özelliklerini doğrudan etkilemiştir.
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 182 Cevapları
Değerlendirme
Kültürümüzdeki cami örnekleri ile ilgili aşağıdaki ifadeleri inceleyiniz. İfadelere katılıp katılmadığınızı işaretleyiniz. Kararınızın sebebini kısaca açıklayınız.
a) Farklı dönemlerde inşa edilen camilerde malzeme ve yapı biçimleri değişiklik göstermiştir.
Kısa Cevap: Katılıyorum, çünkü camiler dönemlere göre farklı malzeme ve yapı biçimleriyle inşa edilmiştir.
Cevap: Katılıyorum (X)
Sebebim: Alaeddin Camii’nde taş ve ahşap kullanılırken Selimiye Camii’nde büyük kubbeli taş mimarisi kullanılmıştır, bu da dönemlere göre malzeme ve yapının değiştiğini gösterir.
b) Camilerin mimari yapısı değişse de bazı temel bölümler varlığını korumuştur.
Kısa Cevap: Katılıyorum, çünkü mihrap, minber ve kubbe gibi bölümler tüm camilerde ortak olarak bulunuyor.
Cevap: Katılıyorum (X)
Sebebim: İncelediğim tüm camilerde dönem farkı olsa da mihrap, minber ve kubbe gibi bölümler ortak olarak bulunmaktadır.
c) İslam sanatındaki mimari anlayış, zaman içerisinde teknik ve estetik açıdan gelişmiştir.
Kısa Cevap: Katılıyorum, çünkü zamanla çini, tezhip ve hat sanatı gibi daha ileri teknikler kullanılmaya başlanmıştır.
Cevap: Katılıyorum (X)
Sebebim: Erken dönem camilerdeki sade taş işçiliğine karşılık, sonraki dönemlerde çini, tezhip ve hat sanatı gibi daha ileri tekniklerin kullanılması mimarinin geliştiğini göstermektedir.
Kontrol Noktası
Aşağıdaki tabloda iki parçaya ayrılmış cümleleri anlamlı bir bütün olacak şekilde eşleştiriniz.
Kısa Cevap: 1) sevinç ve üzüntülerini paylaşırlar 2) ulu cami denir 3) ilk kıblesidir 4) Beytullah olarak anılır 5) selatin camileri denir 6) Hz. Peygamber’in kabri
Cevap:
- 1. Camilerde bir araya gelen Müslümanlar, → sevinç ve üzüntülerini birbirleriyle paylaşırlar.
- 2. Cuma namazının kılındığı ve şehrin en büyük → ibadethaneleri olarak inşa edilen camilere ulu cami denir.
- 3. Kudüs’te bulunan Mescid-i Aksa → Müslümanların ilk kıblesidir.
- 4. Kabe, Kur’an-ı Kerim’de → “Beytullah” [Allah’ın (cc) evi] olarak anılır.
- 5. Osmanlı Dönemi’nde hanedan mensuplarının → kendi imkanlarıyla yaptırdıkları camilere selatin camileri denir.
- 6. Mescid-i Nebevi Medine’de içerisinde → Hz. Peygamber’in kabrinin de bulunduğu mescittir.
“sosyal hayatını etkiler.” ifadesi hiçbir cümleyle eşleşmez.
