5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 186-187-188-189-190 Cevapları MEB Yayınları
5. Ünite Sonu Ölçme ve Değerlendirme Soruları Cevapları
5. Ünite- Mimarimizde Dini Motifler: Dinin mimariye etkisi, camilerin bölümleri ve kültürümüzdeki cami örnekleri hakkında edinilen bilgiler ölçülüp değerlendiriliyor.
İçindekiler
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 186 Cevapları
Ünite Sonu Ölçme ve Değerlendirme Soruları
Aşağıdaki 1. soruyu bilgi görseline göre cevaplayınız.
ULU CAMİLER
- Cuma camisi veya cami-i kebir de denilir.
- Müslümanlar cuma ve bayram namazlarını bu camilerde kılarlar.
- Birçoğu Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemi’nden kalmıştır.
- Çevresinde medrese, şifahane, çeşme gibi yapılar inşa edilmiştir.
- Bursa Ulu Camii, Diyarbakır Ulu Camii, Divriği Ulu Camii, Konya Alaeddin Camii ve Tokat Ulu Camii ülkemizdeki ulu camilerden bazılarıdır.
SELATİN CAMİLERİ
- Selatin, “sultanlar” demektir.
- Padişah ve hanedan mensupları tarafından yaptırılmıştır.
- İstanbul, Edirne, Bursa gibi birçok şehirde inşa edilmiştir.
- Bu camilerin birden fazla minaresi vardır.
- Süleymaniye Camii, Şehzade Camii, Selimiye Camii, Sultanahmet Camii, Bayezid Camii ülkemizdeki selatin camilerinden bazılarıdır.
1. Bu bilgi görseline göre aşağıdaki ifadelerden hangilerine ulaşılabilir? İşaretleyiniz.
Kısa Cevap: a, c, e, f ve g ifadelerine ulaşılabilir.
Cevap:
- (X) a. İşlevine, özelliklerine ve yaptıranlarına göre camilere farklı isimler verilmiştir.
- ( ) b. Minare ve kubbe, cami mimarisinin ana unsurlarındandır.
- (X) c. Selatin camileri padişahlar veya hanedan mensupları tarafından yaptırılmıştır.
- ( ) ç. Büyük camilerde yalnızca cuma namazları kılınır.
- ( ) d. Camilerin iç süslemelerinde farklı sanat dallarından eserler görmek mümkündür.
- (X) e. Ulu camiler halkın cuma ve bayram namazlarını bir arada kılması için yapılmıştır.
- (X) f. Camilerin etrafına şifahane, çeşme gibi yapılar inşa edilmiştir.
- (X) g. Sultanahmet Camii selatin camilerdendir.
b ve d ifadeleri doğru bilgiler olsa da bilgi görselinde kubbeden ve iç süslemelerden söz edilmediği için bu görselden bunlara ulaşılamaz. ç ifadesi ise yanlıştır; ulu camilerde bayram namazları da kılınır.
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 187 Cevapları
Aşağıdaki kutucuklarda mimarimizdeki dini motiflerle ilgili bazı kavramlar verilmiştir. Kutucuklardaki harfleri kullanarak 2-5. soruları cevaplayınız. Aynı kutucuğu birden fazla soru için kullanabilirsiniz.
a) Minyatür
b) Minare
c) Minber
ç) Şadırvan
d) Hamam
e) Hüsnühat
f) Medrese
g) Tezhip
ğ) Kubbe
h) Vaaz kürsüsü
ı) Kervansaray
i) Mihrap
2. Dinin mimari üzerindeki etkisine örnek gösterilebilecek yapılar hangileridir?
Kısa Cevap: b, c, ç, d, f, ğ, h, ı, i
Cevap: b – Minare, c – Minber, ç – Şadırvan, d – Hamam, f – Medrese, ğ – Kubbe, h – Vaaz kürsüsü, ı – Kervansaray, i – Mihrap. Minyatür (a), hüsnühat (e) ve tezhip (g) birer yapı değil sanat dalı olduğu için bu gruba girmez.
3. Caminin iç bölümüyle ilgili kavramlar hangileridir?
Kısa Cevap: c, h, i
Cevap: c – Minber, h – Vaaz kürsüsü, i – Mihrap
4. Caminin dış bölümüyle ilgili kavramlar hangileridir?
Kısa Cevap: b, ç, ğ
Cevap: b – Minare, ç – Şadırvan, ğ – Kubbe
5. Mimari eserlerde kullanılan sanatlar hangileridir?
Kısa Cevap: a, e, g
Cevap: a – Minyatür, e – Hüsnühat, g – Tezhip
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 188 Cevapları
Aşağıdaki 6, 7 ve 8. soruların cevaplarını boş bırakılan alanlara yazınız.
6-7. soruları aşağıdaki metinden hareketle cevaplayınız.
İSLAM VE ŞEHİR
İnsanlar, ihtiyaçlarını karşılamak ve birlikte yaşamak için şehirler imar etmiş; ortaya koydukları maddi ve manevi eserlerle yaşadıkları yerleri güzelleştirmişlerdir. Din ve inanç unsuru da mimari yapıları çeşitlendirerek şehirlerin mimarisini etkilemiştir. Müslümanların kurduğu şehirlerde ve ortaya koyduğu mimari eserlerde İslam’ın izlerini görmek mümkündür. Örneğin şehir merkezlerinde camiler inşa edilmiştir. Bu camilerin etrafında abdest almak, temizlenmek için şadırvan ve hamamlar yapılmıştır. İhtiyaç sahipleri için aşevleri, yolda kalmışlar için kervansaraylar, hastaların tedavisi için şifahaneler, ilim öğrenmek için medreseler kurulmuştur. Müslümanlar, İslam dininin sosyal hayat anlayışını kurdukları şehirlere yansıtmıştır.
6. İslam dini, mimariyi nasıl etkilemiştir? Yorumlayınız.
Kısa Cevap: İslam dini ibadet, temizlik, yardımlaşma ve ilim anlayışıyla cami merkezli şehirlerin ve çeşitli yapıların ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Cevap: İslam dini; ibadet, temizlik, ilim ve yardımlaşma gibi emirleri doğrultusunda şehirlerin mimarisini şekillendirmiştir. Şehir merkezlerine camiler yapılmış, camilerin etrafına abdest ve temizlik için şadırvan ve hamamlar, ihtiyaç sahipleri için aşevleri, yolcular için kervansaraylar, hastalar için şifahaneler ve ilim için medreseler kurulmuştur. Böylece Müslümanlar İslam’ın sosyal hayat anlayışını şehirlerine yansıtmıştır.
7. Müslümanların, dinin etkisiyle inşa ettiği mimari eser çeşitlerine örnekler veriniz.
Kısa Cevap: Cami, şadırvan, hamam, aşevi, kervansaray, şifahane, medrese.
Cevap:
- Cami: İbadet etmek için
- Şadırvan ve hamam: Abdest almak ve temizlenmek için
- Aşevi: İhtiyaç sahiplerinin yemek ihtiyacını karşılamak için
- Kervansaray: Yolda kalmışların konaklaması için
- Şifahane: Hastaların tedavisi için
- Medrese: İlim öğrenmek için
8. Aşağıdaki tabloda bazı ayetler ve hadisler verilmiştir. Bu ayet ve hadisler hangi mimari eserlerle ilişkilendirilebilir? Tabloda boş bırakılan yerlere yazınız.
Kısa Cevap: a) Aşevi, kervansaray, şifahane b) Medrese c) Cami ç) Şadırvan, hamam
Cevap:
| Ayet ve Hadisler | İlişkili olduğu mimari eser türü | |
| a | “… (Ey müminler!) Siz hayır işlerinde yarışın…” (Bakara suresi 148. ayet) | Aşevi, kervansaray, şifahane |
| b | “İlim için yola koyulan kimse, dönünceye kadar Allah yolundadır.” (Tirmizi, “İlim”, 2) | Medrese |
| c | “Cemaatle kılınan namaz, tek başına kılınan namazdan yirmi yedi kat daha faziletlidir.” (Buhari, “Ezan”, 30) | Cami |
| ç | “Ey iman edenler! Namaz kılmaya kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı meshedin, ayaklarınızı da topuk kemiklerine kadar (yıkayın)…” (Maide suresi 6. ayet) | Şadırvan, hamam |
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 189 Cevapları
Aşağıdaki 9-13. soruların doğru cevabını işaretleyiniz.
9. Görseller: I. Minare, II. Kubbe, III. Minber, IV. Şadırvan
Babasıyla bayram namazına giden Muhsin, kalabalık nedeniyle caminin içine girememiş ve namazı cemaatin geri kalanıyla caminin avlusunda kılmıştır. Muhsin’in avludayken yukarıdaki görsellerde yer alan bölümlerden hangisini görmesi mümkün değildir?
A) I
B) II
C) III
D) IV
Kısa Cevap: C) III
Cevap: Muhsin avluda olduğu için caminin dışında bulunan minareyi (I), kubbeyi (II) ve şadırvanı (IV) görebilir; ancak caminin içinde bulunan minberi (III) göremez. Doğru cevap C’dir.
10. Müslümanların inşa ettikleri mimari eserlerde estetiğe önem verilmiş, süslemeler için farklı sanatlar kullanılmıştır. Örneğin hat sanatıyla camilerin duvarlarına Allah’ın (cc), Hz. Muhammed’in (sav), dört halifenin isimleri yazılmış; bu yazıların etrafı tezhiple süslenmiştir. Mihrap gibi bölümler, çeşitli geometrik desenlerle işlenmiştir. Medrese ve külliyelerde küçük resimlerin çizildiği minyatürler kullanılmıştır. Müslümanlar en güzel duygularını bu sanat dallarıyla imar ettikleri eserlere aktarmıştır.
Bu metin aşağıdaki hadislerden hangisiyle ilgilidir?
A) “Güzel söz sadakadır.” (Buhari, “Cihad”, 128)
B) “Temizlik imanın yarısıdır.” (Müslim, “Taharet”, 1)
C) “Şüphesiz ki Allah güzeldir, güzelliği sever…” (Müslim, “İman”, 147)
D) “… Aranızda selamı yayın.” (Müslim, “İman”, 93)
Kısa Cevap: C) “Şüphesiz ki Allah güzeldir, güzelliği sever…”
Cevap: Metin, mimari eserlerde estetiğe ve güzelliğe verilen önemi anlatmaktadır; bu yüzden “Şüphesiz ki Allah güzeldir, güzelliği sever…” hadisiyle ilgilidir. Doğru cevap C’dir.
11.
I
- Yeryüzünün ilk mabedidir.
- Müslümanların kıblesidir.
- Kur’an’da Beytullah olarak anılır.
II
- Medine’de yapılmıştır.
- İsmi “peygamber mescidi” anlamına gelir.
- Yalnızca ibadet için değil eğitim, askeri ve idari işler için de kullanılmıştır.
III
- Müslümanların ilk kıblesidir.
- Hz. Davud ve Hz. Süleyman peygamberlerin hayatında önemli bir yer tutar.
- Miraç mucizesinin gerçekleştiği yerdir.
Yukarıda hakkında bilgiler verilen bu mescitlerin isimleri hangisinde doğru şekilde sıralanmıştır?
A) I: Kabe – II: Mescid-i Nebevi – III: Mescid-i Aksa
B) I: Mescid-i Aksa – II: Kabe – III: Mescid-i Nebevi
C) I: Mescid-i Nebevi – II: Mescid-i Aksa – III: Kabe
D) I: Kabe – II: Mescid-i Aksa – III: Mescid-i Nebevi
Kısa Cevap: A) Kabe, Mescid-i Nebevi, Mescid-i Aksa
Cevap: I (ilk mabet, kıble, Beytullah) Kabe’yi; II (Medine, peygamber mescidi) Mescid-i Nebevi’yi; III (ilk kıble, Hz. Davud ve Hz. Süleyman, Miraç) Mescid-i Aksa’yı anlatmaktadır. Doğru cevap A’dır.
5. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Sayfa 190 Cevapları
12. Mimar Sinan’ın “kalfalık eserim” dediği Süleymaniye Camii çevresinde mektep, medrese, şifahane, han, hamam, imaret, türbe ve dükkanlar yer alır. Caminin geniş bir iç avlusu, bir ana kubbesi ve dört minaresi vardır. İç kubbesi ve duvarları hüsnühat sanatının en güzel örnekleriyle, mihrabı çini panolarla ve vaaz kürsüsü sedef kakmalı ahşapla süslenmiştir.
Bu paragraftan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A) Süleymaniye; cami, medrese, şifahane gibi yapılardan oluşur.
B) Süleymaniye Camii, Mimar Sinan tarafından inşa edilmiştir.
C) Müslümanlar mimari yapılarda çeşitli sanatlar kullanmıştır.
D) Müslümanlar cemaatle namaz kılmak üzere camilerde bir araya gelir.
Kısa Cevap: D) Müslümanlar cemaatle namaz kılmak üzere camilerde bir araya gelir.
Cevap: Paragrafta caminin çevresindeki yapılardan, mimarından ve süslemelerinden bahsedilir; cemaatle namaz kılmaktan hiç söz edilmez. Doğru cevap D’dir.
13.
- Mescit, “secde edilen yer” anlamına gelir ve camiler gibi ibadet mekanıdır.
- Müslümanlar cuma ve bayram namazlarında camilerde bir araya gelip kaynaşırlar.
- Cami ve mescitlerde uyulması gereken adap kuralları vardır.
- Farklı mimari özelliklere sahip olsa da camilerin minare, mihrap gibi ortak mimari unsurları vardır.
Öğretmen derste yukarıdaki tabloyu vermiş, öğrencilerden cami ve mescitle ilgili doğru ifadelerin yer aldığı kutuları yeşile boyamalarını istemiştir. Kutular boyandığında ortaya çıkan şekil aşağıdakilerden hangisidir?
A) Üstteki iki kutu yeşil, alttaki iki kutu boş
B) Sağdaki iki kutu yeşil, soldaki iki kutu boş
C) Sağ alttaki kutu boş, diğer üç kutu yeşil
D) Dört kutunun tamamı yeşil
Kısa Cevap: D) Dört kutunun tamamı yeşil
Cevap: Verilen dört ifadenin hepsi doğrudur: mescidin anlamı, camilerde bir araya gelme, adap kuralları ve ortak mimari unsurlar kitaptaki bilgilerle uyumludur. Bu yüzden dört kutu da yeşile boyanır. Doğru cevap D’dir.
