5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 114-115-116-117-118-119. Cevapları

Kontrol Noktası Cevapları

2. Tema- Atatürk’ü Tanımak: Gözüm Arkamda Kalmayacak metnini okuyup söz sanatlarını ve büyük harflerin kullanıldığı yerleri keşfediyor, temada kazandığımız dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerimizi öz değerlendirme ölçekleriyle gözden geçirerek 2. Temayı tamamlıyoruz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 114 Cevapları Birinci Kitap

Kontrol Noktası

GÖZÜM ARKAMDA KALMAYACAK (A. Ferhan Oğuzkan – özet)

Bu metin, Cumhurbaşkanı seçilen Atatürk’ün Çankaya’da yürüyüşe çıktığı bir sabah, yolda karşılaştığı küçük bir çocukla, Cemil’le, olan sohbetini anlatır. Atatürk çocuğa adını sorar, büyüyünce ne olmak istediğini merak eder. Cemil’in vatanını düşmana karşı koruma kararlılığını içeren cevabı Atatürk’ü derinden duygulandırır; çocuğu kucaklayıp alnından öper. Ardından yanındakilere dönerek, ulusun bağrından böyle temiz ve vatansever bir neslin yetiştiğini, bu yüzden bıraktığı cumhuriyet mirası konusunda hiç endişesi olmadığını söyler.

1. a) Okuduğunuz metinde geçen bazı kelime ve kelime grupları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Metnin bağlamından hareketle bu kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tahmin edip yazınız. Metinde anlamını bilmediğiniz başka kelime veya kelime grubu varsa tabloya ekleyiniz.

b) Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz, tahmininiz isabetli değilse kelime veya kelime grubunun sözlük anlamını ilgili yere yazınız. Son olarak ilgili kelime veya kelime grubunu bağlamına uygun şekilde cümlede kullanınız.

Cevap:

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 115 Cevapları Birinci Kitap

2. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a) Cemil, asker olduğunda ne yapacağını söylemiştir?

Kısa Cevap: Düşman topraklara ayak basarsa onu kovacağını söylemiştir.

Cevap: Cemil, düşman bu topraklara bir daha ayak basarsa onu buradan kovacağını söylemiştir.

b) Cemil’in sözleri karşısında Atatürk ne yapmıştır?

Kısa Cevap: Atatürk, küçük çocuğu kollarına alıp alnından öpmüştür.

Cevap: Atatürk hiçbir şey söylememiş; küçük çocuğu kollarının arasına alıp kaldırmış ve alnından öpmüştür.

c) Atatürk, “gözüm arkamda kalmayacak” sözüyle ne anlatmak istemiştir?

Kısa Cevap: Cumhuriyeti, onu koruyacak vatansever bir nesle emanet ettiğini anlatmak istemiştir.

Cevap: Atatürk, kurduğu cumhuriyeti ve bıraktığı mirası, vatanını koruyacak temiz, vatansever bir nesle emanet ettiğini, bu yüzden geleceğe güvenle bakabileceğini anlatmak istemiştir.

3. Aşağıdaki cümlelerde hangi söz sanatlarına başvurulmuştur? Belirleyip karşılarına yazınız.

Cevap:

• Hasan Tahsin, aslan gibi cesur bir askerdi. → Teşbih (Benzetme)
• Bayrak, “Beni daima yüksekte taşıyın çocuklar!” diye seslendi. → Kişileştirme (Teşhis)
• Çankaya tepeleri o sabah buruk bir sevinçle gülümsedi. → Kişileştirme (Teşhis)
• Cumhuriyet, bu güzel gençlerin ellerinde kendini güvende hissedecek. → Kişileştirme (Teşhis)
• Cemil’in ışık gibi sözleri gönülleri aydınlattı. → Teşbih (Benzetme)
• Vatan, “Beni koruyan gençlerle güçlüyüm.” diyor. → Kişileştirme (Teşhis)

Karekodu okutarak “100. Yıl Marşı”nı dinleyiniz.

4. Aşağıdaki kelimelerin dinlediğiniz marşın hangi dizesinde geçtiğini belirleyip yazınız. Gerek duyarsanız marşı yeniden dinleyiniz.

Cevap:

• çağlayan: Marşın 1. dörtlüğünün 2. dizesinde geçer.
• yazgı: Marşın 2. dörtlüğünün 3. dizesinde geçer.
• sema: Marşın 3. dörtlüğünün 2. dizesinde geçer.
• nefer: Marşın 3. dörtlüğünün 2. dizesinde geçer.
• kutlu: Nakaratın son dizesinde geçer.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 116 Cevapları Birinci Kitap

5. Aşağıdaki dairenin bölümlerine dair verilen açıklamaları okuyunuz. Buna göre dinlediğiniz 100. Yıl Marşı’nda yer alan kelimelerden birini seçiniz. Bu kelimeden hareketle dairenin bölümlerine istenilenleri yazınız.

Kısa Cevap: Marştan “mavi” kelimesini seçtim; çağrıştırdıklarını, ikilemesini ve pekiştirilmiş halini dairenin bölümlerine yazdım.

Cevap:

• Seçtiğim kelime: mavi
• Bu kelimenin çağrıştırdıkları: gökyüzü, deniz, özgürlük
• Bu kelime ile oluşturulan ikileme ve pekiştirmeler: masmavi, mavi mavi

6. Atatürk’e teşekkür etmek amacıyla kısa bir konuşma hazırlayınız. Konuşmanızda aşağıdaki hususlara dikkat ediniz.

• Konuşmanıza dinleyicilere uygun bir selamlaşma ve hitap ifadesiyle başlayınız.
• Atatürk’e hangi nedenlerle teşekkür ettiğinizi kendi cümlelerinizle açıklayınız.
• Konuşmanız sırasında duygu ve düşüncelerinizi açık ve anlaşılır bir şekilde ifade ediniz.
• Uygun ses tonu ve beden dili kullanarak konuşmanızı sürdürünüz.
• Konuşmanızı teşekkür ve vedalaşma ifadeleriyle sonlandırınız.

Kısa Cevap: Atatürk’e Cumhuriyeti, özgürlüğü ve eğitim hakkımızı bize kazandırdığı için teşekkür eden kısa bir konuşma hazırladım.

Cevap: Değerli öğretmenim, sevgili arkadaşlarım, merhaba! Bugün Atatürk’e teşekkür etmek istiyorum. Bize bıraktığı Cumhuriyet sayesinde özgürce okuyup düşünebiliyoruz. Bağımsız bir vatanda yaşıyoruz. Onun izinden gidip ülkemizi koruyacağımıza söz veriyorum. Teşekkürler Atam! Beni dinlediğiniz için hepinize teşekkür ederim, hoşça kalın.

7. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin büyük harfle yazılma nedenini, ilgili kuralı belirterek yazınız.

Cevap:

• Cephedeki asker abilerine yardım etmek isteyen Küçük Mehmet, 1919’da yollara düştü. → Kural: Cümleler büyük harfle başlar.
• Minik çocuk, günlüğüne şu cümleyi büyük bir heyecanla yazdı: “Bizler büyüyeceğiz ve bu güzel vatanı her zaman koruyacağız!” → Kural: Tırnak içinde verilen alıntı bir sözün veya cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
• Atalarımızdan emanettir bu topraklar, Dalgalansın gökyüzünde şanlı bayraklar. → Kural: Şiirlerde her dize (mısra) büyük harfle başlar.
• Milli Mücadele yıllarının en önemli pilot kahramanlarından biri de Vecihi Hürkuş‘tur. → Kural: Kişi adları ve soyadları büyük harfle yazılır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 117 Cevapları Birinci Kitap

Cevap (devam):

• Dün akşam Doktor Murat Bey ve Avukat Nesrin Hanım bize misafir oldular. → Kural: Kişi adlarından önce gelen unvanlar büyük harfle başlar.
• Savaş bitip zafer kazanılınca orduyu yöneten Başkomutan tebrikleri kabul etti. → Kural: Belli bir kişi yerine kullanıldığında unvanlar tek başına da büyük harfle yazılır.
• Toplantının açılış konuşmasını Sayın Vali yaptı. → Kural: Saygı bildiren sözlerden sonra gelen unvanlar büyük harfle başlar.
• Cepheye yardıma giden kafilede evimizin gözdesi, atımız Rüzgar da vardı. → Kural: Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle yazılır.

8. Aşağıdaki cümlelerde yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere uygun noktalama işaretlerini (virgül veya soru işareti) koyunuz.

Cevap:

• Kıymetli Arkadaşlar, Bugün sınıfta yeni kulüp başkanını seçeceğiz.
• Çantamıza defterlerimizi, kitaplarımızı, boya kalemlerimizi ve sözlüğümüzü özenle yerleştirdik.
• Tarifteki pastayı yapmak için tam 2,5 su bardağı un kullanmamız gerekiyormuş.
• Danışmadaki görevli, gelen konuğa dönerek hafifçe gülümsedi: — Memleketiniz?
• Soğuk, yine soğuk, yine soğuk…
• Okul bahçesinde kaybettiğin mavi hırkayı bulabildin mi?

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 118 Cevapları Birinci Kitap

Dinleme/izleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Anlamadığım bölümleri fark edip düzenli not almayı geliştirmeliyim.
2. İzlediğim içeriklerde olay, kişi, yer ve zaman çözümlemesi yapmaya daha çok özen göstermeliyim.
3. Dinlerken/izlerken dikkatimi daha uzun süre yoğunlaştırmalıyım.

Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Sesimi bulunduğum ortamın büyüklüğüne göre ayarlamayı öğrenmeliyim.
2. Farklı metin türlerinde okuma hızımı metne göre ayarlamalıyım.
3. Okurken vurgu ve tonlamayı daha çok pekiştirmeliyim.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 119 Cevapları Birinci Kitap

Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Sesimin tonunu ortamın büyüklüğüne göre daha iyi ayarlamalıyım.
2. Dinleyicilerin ilgisini canlı tutacak örnekler kullanmalıyım.
3. Konuşurken duraklama ve vurguları daha etkili kullanmalıyım.

Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Yazımı paragraflara daha dengeli bölmeliyim.
2. Ekleme bildiren bağlaçları (ayrıca, üstelik, hem…hem gibi) daha sık kullanmalıyım.
3. Yazdıklarımı bitirince yeniden okuyup noktalama kontrolü yapmalıyım.

Sonraki Ödevler

• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 120-121-122-123-124-125. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 126-127-128-129. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 130-131-132-133. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 134-135-136-137-138. Cevapları 1. Kitap