5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 114-115-116-117-118-119. Cevapları
Kontrol Noktası Cevapları
2. Tema- Atatürk’ü Tanımak: Gözüm Arkamda Kalmayacak metnini okuyup söz sanatlarını ve büyük harflerin kullanıldığı yerleri keşfediyor, temada kazandığımız dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerimizi öz değerlendirme ölçekleriyle gözden geçirerek 2. Temayı tamamlıyoruz.
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 114 Cevapları Birinci Kitap
Kontrol Noktası
GÖZÜM ARKAMDA KALMAYACAK (A. Ferhan Oğuzkan – özet)
Bu metin, Cumhurbaşkanı seçilen Atatürk’ün Çankaya’da yürüyüşe çıktığı bir sabah, yolda karşılaştığı küçük bir çocukla, Cemil’le, olan sohbetini anlatır. Atatürk çocuğa adını sorar, büyüyünce ne olmak istediğini merak eder. Cemil’in vatanını düşmana karşı koruma kararlılığını içeren cevabı Atatürk’ü derinden duygulandırır; çocuğu kucaklayıp alnından öper. Ardından yanındakilere dönerek, ulusun bağrından böyle temiz ve vatansever bir neslin yetiştiğini, bu yüzden bıraktığı cumhuriyet mirası konusunda hiç endişesi olmadığını söyler.
1. a) Okuduğunuz metinde geçen bazı kelime ve kelime grupları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Metnin bağlamından hareketle bu kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tahmin edip yazınız. Metinde anlamını bilmediğiniz başka kelime veya kelime grubu varsa tabloya ekleyiniz.
Cevap:
- Eser – Tahminim: Ortaya konan bir ürün. Sözlük Anlamı: Bir çalışma sonucunda ortaya çıkan ürün, yapıt. Cümlem: Cumhuriyet, Atatürk’ün en büyük eseridir.
- Ulus – Tahminim: Millet. Sözlük Anlamı: Aynı topraklar üzerinde yaşayan, aralarında dil, tarih, duygu ve ülkü birliği olan insan topluluğu, millet. Cümlem: Türk ulusu, bağımsızlığına çok değer verir.
- Cumhurbaşkanı – Tahminim: Devletin başındaki kişi. Sözlük Anlamı: Cumhuriyetle yönetilen bir devletin başkanı. Cümlem: Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanıdır.
- Cumhuriyet – Tahminim: Halkın yönetimi. Sözlük Anlamı: Milletin, egemenliği kendi elinde tuttuğu ve bunu seçtiği vekiller aracılığıyla kullandığı yönetim biçimi. Cümlem: Cumhuriyet, bize Atatürk’ün emanetidir.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 115 Cevapları MEB Yayınları
2. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) Cemil, asker olduğunda ne yapacağını söylemiştir?
Kısa Cevap: Düşman topraklara ayak basarsa onu kovacağını söylemiştir.
Cevap: Cemil, düşman bu topraklara bir daha ayak basarsa onu buradan kovacağını söylemiştir.
b) Cemil’in sözleri karşısında Atatürk ne yapmıştır?
Kısa Cevap: Atatürk, küçük çocuğu kollarına alıp alnından öpmüştür.
Cevap: Atatürk hiçbir şey söylememiş; küçük çocuğu kollarının arasına alıp kaldırmış ve alnından öpmüştür.
c) Atatürk, “gözüm arkamda kalmayacak” sözüyle ne anlatmak istemiştir?
Kısa Cevap: Cumhuriyeti, onu koruyacak vatansever bir nesle emanet ettiğini anlatmak istemiştir.
Cevap: Atatürk, kurduğu cumhuriyeti ve bıraktığı mirası, vatanını koruyacak temiz, vatansever bir nesle emanet ettiğini, bu yüzden geleceğe güvenle bakabileceğini anlatmak istemiştir.
3. Aşağıdaki cümlelerde hangi söz sanatlarına başvurulmuştur? Belirleyip karşılarına yazınız.
Cevap:
- Hasan Tahsin, aslan gibi cesur bir askerdi. → Teşbih (Benzetme)
- Bayrak, “Beni daima yüksekte taşıyın çocuklar!” diye seslendi. → Kişileştirme (Teşhis)
- Çankaya tepeleri o sabah buruk bir sevinçle gülümsedi. → Kişileştirme (Teşhis)
- Cumhuriyet, bu güzel gençlerin ellerinde kendini güvende hissedecek. → Kişileştirme (Teşhis)
- Cemil’in ışık gibi sözleri gönülleri aydınlattı. → Teşbih (Benzetme)
- Vatan, “Beni koruyan gençlerle güçlüyüm.” diyor. → Kişileştirme (Teşhis)
Karekodu okutarak “100. Yıl Marşı”nı dinleyiniz.
4. Aşağıdaki kelimelerin dinlediğiniz marşın hangi dizesinde geçtiğini belirleyip yazınız. Gerek duyarsanız marşı yeniden dinleyiniz.
Bu etkinlik “100. Yıl Marşı” adlı ses kaydına dayandığından ve elimizde bu kayıt bulunmadığından çağlayan, yazgı, sema, nefer, kutlu kelimelerinin geçtiği dizeler için kesin bir cevap verilememektedir. Marşı dinleyerek bu bölümü kendiniz tamamlayabilirsiniz.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 116 Cevapları MEB Yayınları
5. Aşağıdaki dairenin bölümlerine dair verilen açıklamaları okuyunuz. Buna göre dinlediğiniz 100. Yıl Marşı’nda yer alan kelimelerden birini seçiniz. Bu kelimeden hareketle dairenin bölümlerine istenilenleri yazınız.
Bu etkinlik de “100. Yıl Marşı” ses kaydını dinlemeyi gerektirdiğinden ve elimizde bu kayıt bulunmadığından bu bölüm için kesin bir cevap verilememektedir. Marşı dinledikten sonra seçtiğiniz kelimeyle bu bölümü kendiniz tamamlayabilirsiniz.
6. Atatürk’e teşekkür etmek amacıyla kısa bir konuşma hazırlayınız. Konuşmanızda aşağıdaki hususlara dikkat ediniz.
Kısa Cevap: Atatürk’e Cumhuriyeti, özgürlüğü ve eğitim hakkımızı bize kazandırdığı için teşekkür eden kısa bir konuşma hazırladım.
Cevap: Sevgili büyüğüm Atatürk, bize bıraktığın Cumhuriyet sayesinde özgürce düşünüp özgürce okuyabiliyoruz. Bizlere kazandırdığın vatan sevgisi ve bilime olan inanç için sana minnettarız. Senin izinden giderek ülkemizi çağdaş uygarlıklar seviyesinin üzerine çıkarmak için çalışacağız. Bize bıraktığın bu güzel vatanı en iyi şekilde koruyacağımıza söz veriyoruz. Sonsuz saygı ve şükranlarımızla, seni hep hatırlayacağız.
7. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin büyük harfle yazılma nedenini, ilgili kuralı belirterek yazınız.
Cevap:
- Cephedeki asker abilerine yardım etmek isteyen Küçük Mehmet, 1919’da yollara düştü. → Kural: Kişi adlarıyla birlikte kullanılan lakaplar büyük harfle başlar.
- Minik çocuk, günlüğüne şu cümleyi büyük bir heyecanla yazdı: “Bizler büyüyeceğiz ve bu güzel vatanı her zaman koruyacağız!” → Kural: Tırnak içinde verilen alıntı bir sözün veya cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
- Atalarımızdan emanettir bu topraklar, Dalgalansın gökyüzünde şanlı bayraklar. → Kural: Şiirlerde her dize (mısra) büyük harfle başlar.
- Milli Mücadele yıllarının en önemli pilot kahramanlarından biri de Vecihi Hürkuş‘tur. → Kural: Kişi adları ve soyadları büyük harfle yazılır.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 117 Cevapları MEB Yayınları
Cevap (devam):
- Dün akşam Doktor Murat Bey ve Avukat Nesrin Hanım bize misafir oldular. → Kural: Kişi adlarından önce gelen unvanlar büyük harfle başlar.
- Savaş bitip zafer kazanılınca orduyu yöneten Başkomutan tebrikleri kabul etti. → Kural: Belli bir kişi yerine kullanıldığında unvanlar tek başına da büyük harfle yazılır.
- Toplantının açılış konuşmasını Sayın Vali yaptı. → Kural: Saygı bildiren sözlerden sonra gelen unvanlar büyük harfle başlar.
- Cepheye yardıma giden kafilede evimizin gözdesi, atımız Rüzgar da vardı. → Kural: Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle yazılır.
8. Aşağıdaki cümlelerde yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere uygun noktalama işaretlerini (virgül veya soru işareti) koyunuz.
Cevap:
- Kıymetli Arkadaşlar! Bugün sınıfta yeni kulüp başkanını seçeceğiz.
- Çantamıza defterlerimizi, kitaplarımızı, boya kalemlerimizi ve sözlüğümüzü özenle yerleştirdik.
- Tarifteki pastayı yapmak için tam 2,5 su bardağı un kullanmamız gerekiyormuş.
- Danışmadaki görevli, gelen konuğa dönerek hafifçe gülümsedi: — Memleketiniz?
- Soğuk, yine soğuk, yine soğuk…
- Okul bahçesinde kaybettiğin mavi hırkayı bulabildin mi?
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 118 Cevapları MEB Yayınları
Dinleme/izleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Cevap:
- Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım. → Evet
- Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarını not aldım. → Evet
- Anlamadığım bölümlerle ilgili not aldım. → Kısmen
- İzleyeceğim filmin içeriğine yönelik tahminlerde bulundum. → Evet
- Tiyatrodaki olay, kişi, yer ve zaman ile ilgili çözümlemeler yaptım. → Kısmen
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Anlamadığım bölümleri fark edip düzenli not almayı geliştirmeliyim.
- İzlediğim içeriklerde olay, kişi, yer ve zaman çözümlemesi yapmaya daha çok özen göstermeliyim.
- Dinlerken/izlerken dikkatimi daha uzun süre yoğunlaştırmalıyım.
Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Cevap:
- Metnin içeriğine yönelik tahminlerde bulundum. → Evet
- Vurgu ve tonlamaya uygun olarak okudum. → Evet
- Sesimi mekana ve dinleyiciye göre ayarladım. → Kısmen
- Öğretmenim metni okurken onu kitaptan takip ettim. → Evet
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Sesimi bulunduğum ortamın büyüklüğüne göre ayarlamayı öğrenmeliyim.
- Farklı metin türlerinde okuma hızımı metne göre ayarlamalıyım.
- Okurken vurgu ve tonlamayı daha çok pekiştirmeliyim.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 119 Cevapları MEB Yayınları
Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Cevap:
- Konumu belirledim ve konu dışına çıkmadım. → Evet
- Konuşma amacımı gerçekleştirdim. → Evet
- Kelimeleri doğru ve anlaşılır söyledim. → Evet
- Sesimi herkesin duyabileceği şekilde ayarladım. → Kısmen
- Göz teması kurmaya özen gösterdim. → Evet
- Dinleyicilerin ilgisini çekebildim. → Kısmen
- Baş, el, kol hareketlerim ve duruşumla konuşmamı destekledim. → Evet
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Sesimin tonunu ortamın büyüklüğüne göre daha iyi ayarlamalıyım.
- Dinleyicilerin ilgisini canlı tutacak örnekler kullanmalıyım.
- Konuşurken duraklama ve vurguları daha etkili kullanmalıyım.
Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Cevap:
- Serim bölümüne uygun bir düğüm bölümü yazdım. → Evet
- Olayları mantıklı bir sırayla ele aldım. → Evet
- Merak ve heyecan uyandıran olaylara yer verdim. → Evet
- Yazımı en az iki paragraf halinde düzenledim. → Kısmen
- Kahramanların karşılıklı konuşmalarına yer verdim. → Evet
- Ekleme bildiren bağlantı ifadelerini uygun şekilde kullandım. → Kısmen
- Noktalama işaretlerine ve yazım kurallarına dikkat ettim. → Evet
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Yazımı paragraflara daha dengeli bölmeliyim.
- Ekleme bildiren bağlaçları (ayrıca, üstelik, hem…hem gibi) daha sık kullanmalıyım.
- Yazdıklarımı bitirince yeniden okuyup noktalama kontrolü yapmalıyım.
