6.Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 14-16-17-18-20 Cevapları 2.Kitap

Genleşme ve Büzülme Cevapları

5. Ünite- Maddenin Ayırt Edici Özellikleri: Isı alan maddelerin genleşip ısı veren maddelerin büzüldüğünü termometre ve madeni para deneyleriyle gözlemliyor, günlük hayattan örneklerle tanecikler arasındaki mesafenin değişimini açıklıyoruz.

Sonraki Sayfalar: 21-22-23-24-25

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 14 Cevapları İkinci Kitap

Ön Değerlendirme

Ahmet, laboratuvarda bir miktar su ve bir taş ile deney yapıyor. Eşit kollu terazi ile taşın bir özelliğini, dereceli silindir ile suyun bir özelliğini ölçüyor. Ölçüm sonuçlarını kaydediyor.

Buna göre aşağıdaki soruları cevaplandırınız.

a. Eşit kollu terazi ile taşın hangi özelliğini ölçmüştür?

Kısa Cevap: Taşın kütlesini ölçüyor.

Cevap: Ahmet eşit kollu terazi ile taşın kütlesini ölçüyor. Taşı terazinin bir kefesine, kütle takımlarını diğer kefesine koyup terazi dengeye gelince taşın kütlesini buluyor.

b. Dereceli silindir ile suyun hangi özelliğini ölçmüştür?

Kısa Cevap: Suyun hacmini ölçüyor.

Cevap: Ahmet dereceli silindir ile suyun hacmini ölçüyor. Suyu silindire döküp sıvı seviyesinin denk geldiği çizgiyi okuyarak suyun ne kadar yer kapladığını buluyor.

c. Eşit kollu terazi ve dereceli silindir ile ölçümünü yaptığı özelliklerin birimleri nelerdir?

Kısa Cevap: Kütlenin birimi gram ve kilogram, hacmin birimi mililitre, litre ve santimetreküptür.

Cevap:

1. Kütle: gram (g) ve kilogram (kg) birimleriyle ifade edilir.
2. Hacim: mililitre (mL), litre (L) ve santimetreküp (cm³) birimleriyle ifade edilir.

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri kutuların içindeki uygun kelimelerle tamamlayınız. (sıvı, erime, katı, donma, kaynama, gaz)

Kısa Cevap:

• a. Sıvı halden katı hale geçen maddelerin taneleri arasındaki boşluk azalır.
• b. Limonataya atılan buzun zamanla sıvı hale gelmesi erime olayıdır.
• c. Süt ve su sıvı maddelere örnektir.
• ç. Maddenin tanecikler arası boşluğun en fazla olduğu hali gaz halidir.
• d. Sıvı haldeki bir maddenin soğuyarak katı hale geçmesine donma denir.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları İkinci Kitap

Etkinlik İstasyonu-1

1. Isı alışverişi sonucu maddelerin hal değiştirebileceğini ve madde tanecikleri arasındaki mesafenin değişebileceğini öğrenmiştiniz. Bu konu ile ilgili neler hatırlıyorsunuz?

Kısa Cevap: Isı alan maddeler genleşir, ısı veren maddeler büzülür; ısı alışverişiyle maddeler hal değiştirebilir.

Cevap: Isı alan maddenin tanecikleri arasındaki mesafe artar, ısı veren maddenin tanecikleri arasındaki mesafe azalır. Isı alışverişi sonucu maddeler erime, donma, buharlaşma ve yoğuşma gibi hal değişimleri geçirebilir.

2. Isı veren bir madde her zaman hal değiştirir mi? Günlük hayatınızdan örnekler vererek duygu ve düşüncelerinizi açıklayınız.

Kısa Cevap: Hayır, ısı veren bir madde her zaman hal değiştirmez; soğuyan sıcak süt yine sıvı kalır.

Cevap: Isı veren bir madde her zaman hal değiştirmez. Örneğin ocaktan alınan sıcak süt soğurken yine sıvı kalır. Kışın dışarıdaki demir korkuluk da soğur ama katı olarak kalır. Bence madde sadece ısınır ya da soğur.

3. Isı alan bir maddenin hal değiştirmediği durumda tanecikler arasındaki mesafe değişir mi? Fikirlerinizi yazınız.

Kısa Cevap: Evet, tanecikler arasındaki mesafe artar ve madde genleşir.

Cevap: Evet, değişir. Isı alan madde hal değiştirmese bile tanecikleri daha hızlı hareket eder ve aralarındaki mesafe artar. Bu yüzden madde genleşir, hacmi büyür.

4. Isı veren bir maddenin hal değiştirmediği durumda tanecikler arasındaki mesafe değişir mi? Fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşarak tartışınız.

Kısa Cevap: Evet, tanecikler arasındaki mesafe azalır ve madde büzülür.

Cevap: Evet, değişir. Isı veren madde hal değiştirmese bile tanecikleri yavaşlar ve aralarındaki mesafe azalır. Bu yüzden madde büzülür, hacmi küçülür.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları İkinci Kitap

Etkinlik İstasyonu-2

Tahmin Et

1. Kendinden daha soğuk suyun içine bırakılan termometredeki sıvı seviyesi değişir mi? Bu durum, tanecikler arasındaki mesafe ile ilişkili midir? Tahminlerinizi yazınız.

Kısa Cevap: Evet, sıvı seviyesi düşer; çünkü sıvının tanecikleri arasındaki mesafe azalır.

Cevap: Tahminime göre termometredeki sıvı seviyesi düşer. Termometredeki sıvı soğuk suya ısı verir. Isı veren sıvının tanecikleri arasındaki mesafe azalır ve sıvı büzülür.

2. Kendinden daha sıcak suyun içine bırakılan termometredeki sıvı seviyesi değişir mi? Bu durum, tanecikler arasındaki mesafe ile ilişkili midir? Tahminlerinizi yazınız.

Kısa Cevap: Evet, sıvı seviyesi yükselir; çünkü sıvının tanecikleri arasındaki mesafe artar.

Cevap: Tahminime göre termometredeki sıvı seviyesi yükselir. Termometredeki sıvı sıcak sudan ısı alır. Isı alan sıvının tanecikleri arasındaki mesafe artar ve sıvı genleşir.

Gözlemle

Ölçüm bilgilerini aşağıdaki tabloya yazınız.

Kısa Cevap: Başlangıçta 22 °C, soğuk suda 10 °C, sıcak suda 60 °C.

Cevap:

Açıkla

Termometre soğuk sudan sıcak suya alındığında termometredeki sıvı seviyesi değişti mi? Değiştiyse sebebini tanecikler arasındaki mesafeyle ilişkilendirerek açıklayınız.

Kısa Cevap: Evet, sıvı seviyesi yükseldi; çünkü ısı alan sıvının tanecikleri arasındaki mesafe arttı.

Cevap: Evet, değişti. Termometre sıcak suya alınınca sıvı seviyesi 10 °C’den 60 °C’ye yükseldi. Sıcak sudan ısı alan sıvının tanecikleri arasındaki mesafe arttı, sıvı genleşti ve seviyesi yükseldi.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları İkinci Kitap

Etkinlik İstasyonu-3

Isı etkisiyle maddelerin genleşip büzüleceğine yönelik önermeler oluşturunuz.

Kısa Cevap: Önerme Oluşturalım: Isıtılan madeni para genleşir ve çivilerin arasından geçmez, soğuyunca büzülür ve geçer.

Cevap: Önerme Oluşturalım: Madeni para ısıtılınca genleşir ve çivilerin arasından geçemez. Para soğuyunca büzülür ve tekrar çivilerin arasından geçer.

Değerlendirme

a. Isıtılan ve soğutulan madeni paranın çivilerin arasından geçip geçmeme durumunu etkinliğin başında yaptığınız önermelerle karşılaştırarak yazınız. Bu durumun sebebini açıklayınız.

Kısa Cevap: Isıtılan para çivilerden geçmedi, soğuyan para geçti; önermem doğru çıktı.

Cevap: Isıtılan madeni para çivilerin arasından geçemedi, soğuduktan sonra ise geçti. Bu sonuç önermemle aynıydı. Para ısı alınca genleşip büyüdü, ısı verince büzülüp eski boyutuna döndü.

b. Etkinlikte gerçekleşen değişimlere benzeyen günlük hayatta gözlemlediğiniz örnekler yazınız.

Kısa Cevap: Sıkışan kavanoz kapağının sıcak suda açılması, elektrik tellerinin yazın sarkması.

Cevap:

1. Sıkışan metal kavanoz kapağı sıcak suda bekletilince genleşir ve kolay açılır.
2. Elektrik telleri yazın genleşip sarkar, kışın büzülüp gerilir.
3. Tren raylarının arasına genleşme payı bırakılır.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 20 Cevapları İkinci Kitap

Pekiştirme İstasyonu-1

Bir öğrenci bazı olayların genleşme veya büzülme olduğuna karar vererek aşağıdaki tabloyu doldurmuştur. Öğrencinin tabloda yaptığı işaretlemelerden hatalı olanların üzerini “X” ile işaretleyiniz. İlgili alana doğru işaretlemeyi yapınız.

Kısa Cevap: 1, 3, 4 ve 5. işaretlemeler hatalı. Doğrusu: 1-Genleşme, 3-Büzülme, 4-Genleşme, 5-Genleşme.

Cevap:

Sonraki Ödevler

• 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 21-22-23-24-25 Cevapları 2. Kitap