6.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 38-39-41-42-43 Cevapları 2.Kitap

Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri Cevapları -2

4. Öğrenme Alanı- Yaşayan Demokrasimiz: Bu bölümde Elif Hanım ve Ahmet Bey’in yaşadıklarından yola çıkarak e-Devlet ve belediyenin mobil uygulamasını tanıyor, dijital mahremiyet ile teknoloji bağımlılığını bir röportajla konuşuyor, dijitalleşmenin artılarını ve eksilerini münazara yaparak değerlendiriyoruz.

Önceki Sayfalar: 34-35-36-37

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 38 Cevapları İkinci Kitap

Aşağıdaki örnek olayı okuyunuz ve örnek olayla ilgili 5N 1K sorularını cevaplayınız.

Örnek Olay 1

Elif Hanım bir kasabada çiftçilik yapmaktadır. Ailesinden kalan tarlanın bir kısmını satmak istemektedir. Tapu işlemleri için birkaç kez şehir merkezine gitmesi gerektiğini öğrenince bu durum gözünde büyümüştür. Tarla işleriyle meşgul olduğu için vakit bulmakta zorlanıyor ve şehir merkezine gitmenin masraflarından çekiniyordu. Oğlu Emir ise okulda dijital vatandaşlık konularını öğrenmiştir. Emir, annesine daha önce PTT’den aldığı e-Devlet şifresini kullanarak e-Devlet üzerinden birçok tapu işleminin kolayca yapılabileceğini anlatmıştır. Ardından annesinin akıllı telefonuna e-Devlet uygulamasını indirmesine yardım etmiş ve annesine uygulamayı nasıl kullanacağını göstermiştir. Elif Hanım, e-Devlet üzerinden tarlanın bilgilerini kontrol etmiş, gerekli belgeleri yüklemiş ve satış işlemi için randevu almıştır. Bir hafta içinde sadece bir kez tapu müdürlüğüne giderek tüm işlemleri tamamlamıştır. Eskiden günler sürebilecek bu süreç, dijital araçlar sayesinde hızlı ve zahmetsiz şekilde çözülmüştür.
(Komisyon tarafından hazırlanmıştır.)

1. Elif Hanım vatandaşlık haklarını kullanırken e-Devlet uygulamasından nasıl yararlandı?

Kısa Cevap: Tarlasını satabilmek için gereken tapu işlemlerini e-Devlet üzerinden yaparak yararlandı.

Cevap: Elif Hanım, ailesinden kalan tarlayı satmak için gereken tapu işlemlerini e-Devlet uygulaması üzerinden yaptı. Tarlanın bilgilerini kontrol etti, gerekli belgeleri yükledi ve satış için randevu aldı; böylece işlemlerini şehre gitmeden kolayca tamamladı.

2. Elif Hanım e-Devlet uygulamasına nereden ulaşabildi?

Kısa Cevap: Oğlu Emir’in yardımıyla akıllı telefonuna indirdiği e-Devlet uygulamasından ulaştı.

Cevap: Elif Hanım, oğlu Emir’in telefonuna indirmesine yardım ettiği e-Devlet uygulaması üzerinden ve daha önce PTT’den aldığı e-Devlet şifresiyle bu hizmete ulaştı.

3. Elif Hanım e-Devlet uygulamasını kullanmasaydı ne gibi zorluklarla karşılaşırdı?

Kısa Cevap: Tapu işlemleri için defalarca şehir merkezine gitmek zorunda kalır, zaman ve masraf kaybederdi.

Cevap: e-Devlet uygulamasını kullanmasaydı Elif Hanım, tarla işleriyle uğraşırken vakit bulup birkaç kez şehir merkezine gitmek zorunda kalırdı. Bu hem zamanını alır hem de yol masrafına neden olurdu; işlemler günlerce sürebilirdi.

4. Elif Hanım e-Devlet uygulamasını neden kullanmak istedi?

Kısa Cevap: Vakit bulmakta zorlandığı ve şehre gitmenin masraflarından çekindiği için kullanmak istedi.

Cevap: Elif Hanım tarla işleriyle meşgul olduğu için şehir merkezine gidecek vakit bulmakta zorlanıyordu, ayrıca bu gidiş gelişlerin masrafından da çekiniyordu. Bu yüzden işlemlerini daha hızlı ve masrafsız halledebileceği e-Devlet uygulamasını kullanmak istedi.

5. Elif Hanım, ne zaman dijital bir vatandaşlık örneği gösterdi?

Kısa Cevap: Tapu işlemlerini e-Devlet üzerinden kendisi kontrol edip tamamladığında gösterdi.

Cevap: Elif Hanım, oğlunun yardımıyla öğrendiği e-Devlet uygulamasını kullanarak tarlasının tapu işlemlerini kontrol edip randevu aldığı anda dijital bir vatandaşlık örneği gösterdi.

6. Elif Hanım’ın dijital imkanlardan faydalanmasını sağlayan kimdir?

Kısa Cevap: Oğlu Emir’dir.

Cevap: Elif Hanım’ın dijital imkanlardan faydalanmasını sağlayan, okulda dijital vatandaşlık konusunu öğrenen oğlu Emir’dir.

Aşağıdaki örnek olayı okuyunuz. Örnek olaya yönelik 5N1K tekniğine göre arkadaşlarınıza sorular sorunuz.

Örnek Olay 2

Ahmet Bey küçük bir mahallede esnaflık yapıyordu. Mahallesinde çöplerin düzenli toplanmaması, sokak lambalarının sık sık arızalanması gibi sorunlar vardı. Ahmet Bey ve komşuları bu durumdan rahatsızdı ancak eski yöntemlerle bu sorunları çözmek uzun zaman alıyordu. Ahmet Bey’in arkadaşı Mustafa Öğretmen, belediyenin şikayetleri hızlıca değerlendirdiği bir mobil uygulama olduğunu söylemişti. Ahmet Bey, uygulamayı telefonuna indirdi. Mahalledeki çöp birikintilerinin ve arızalı sokak lambalarının fotoğraflarını çekip uygulamayı kullanarak belediyeye gönderdi. Beklenenden hızlı bir şekilde ekipler mahalleye geldi ve sorunları çözdü. Mahalledeki diğer sakinler de uygulamayı öğrenip kullanmaya başladı.
(Komisyon tarafından hazırlanmıştır.)

Kısa Cevap: Örnek sorular: Ahmet Bey ne yaptı, sorunu nasıl çözdü, neden bu yöntemi seçti ve kim yardımcı oldu.

Cevap: Ahmet Bey’in hikayesine yönelik şu 5N1K sorularını sorabiliriz. Ahmet Bey ne yaptı? Mahallesindeki çöp ve sokak lambası sorunlarını belediyenin mobil uygulamasına bildirdi. Olay nerede geçti? Ahmet Bey’in esnaflık yaptığı küçük bir mahallede. Ahmet Bey sorunu nasıl çözdü? Fotoğraf çekip belediyenin mobil uygulaması üzerinden gönderdi. Bu yöntemi neden tercih etti? Eski yöntemlerin çözümü uzun sürdüğünü, uygulamanın ise hızlı sonuç verdiğini öğrendiği için. Ahmet Bey’e bu süreçte kim yardımcı oldu? Arkadaşı Mustafa Öğretmen, uygulamayı ona tavsiye ederek yardımcı oldu.

Öğretmeninizin rehberliğinde iki gruba ayrılarak dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin olumlu ve olumsuz etkileriyle ilgili verilen yazılı, görsel ve dijital kaynakları inceleyiniz. (Birinci grup genel ağ haberlerini ve “Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Olumlu Etkisine Örnekler” başlığı altındaki kaynakları incelemelidir. İkinci grup ise “Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Olumsuz Etkisine Örnekler” başlığı altındaki kaynakları incelemelidir.) İncelediğiniz kaynaklardan topladığınız bilgileri, seçeceğiniz bir grup sözcüsü aracılığıyla sınıfa sununuz.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları İkinci Kitap

Dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin olumlu etkisine örnekler:

Kaynak 2

CİMER, “Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi” ifadesinin kısaltmasıdır. (…) Hükümet çalışmaları ve kamu yönetiminin eylem ve işlemleri hakkında vatandaşların görüş, öneri ve şikayetlerini alarak oluşturulacak politikalara kaynak sağlamak için kurulmuştur. (…) Anayasal haklar arasında yer alan dilekçe ve bilgi edinme haklarının daha hızlı ve daha kolay kullanımını ve buna dayalı olarak nitelikli bir hizmet sunumu oluşturmayı hedeflemektedir. (…) CİMER, vatandaşların mobil iletişim araçları dahil olmak üzere ülkenin her yerinden hızlı ve kolay bir şekilde başvuru yapılabilmesine imkan tanımaktadır. (…) cimer.gov.tr web adresi üzerinden yapılan başvurularda; ad-soyad, T.C. kimlik numarası, kimlik seri numarası ve cep telefonu doğrulaması yapılarak başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgilerinin doğruluğu tespit edilmektedir…
(cimer.gov.tr)

Karekod: CİMER, e-Nabız, e-Devlet

CİMER veya e-Devlet gibi dijital kamu hizmetlerine giriş yaparken neden T.C. kimlik numarası (vatandaşlık numarası) istenmektedir?

Kısa Cevap: Başvuranın kimlik bilgilerini doğrulamak ve güvenliği sağlamak için istenir.

Cevap: CİMER veya e-Devlet gibi uygulamalara girerken T.C. kimlik numarası istenmesinin sebebi, işlemi yapan kişinin gerçekten o kişi olduğunu doğrulamaktır. Böylece kimlik bilgileri karışmaz, başkasının adına işlem yapılamaz ve hizmet güvenli bir şekilde sunulur.

Dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin olumsuz etkisine örnekler:

Hızlı bir şekilde gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, insanların hayatlarını kolaylaştırırken beraberinde birtakım yeni ve farklı sorunları da getirmektedir.

Genel ağda kişisel veriler işlenirken kişisel veri güvenliğine ve gizliliğine ilişkin çeşitli olumsuzluklar ortaya çıkabilir. Bu olumsuzlukların başında veri gizliliğinin sağlanamaması gelir. Yetkisi olmayan kişiler, kişisel verilerimize erişebilir. Bu kişiler verilerin gizliliğini ifşa edip verileri hukuka aykırı olarak açıklayabilir ya da paylaşabilirler.

Kısa Cevap: Dijitalleşme işleri hızlandırıp kolaylaştırır; ama kişisel veri güvenliği ve gizlilik sorunlarına da yol açabilir.

Cevap: İncelediğim kaynaklara göre dijitalleşmenin olumlu etkileri şunlardır:

1. CİMER ve e-Devlet gibi uygulamalarla dilekçe ve başvurular çok daha hızlı sonuçlanır.
2. Vatandaşlar ülkenin her yerinden, mobil araçlarla da başvuru yapabilir.
3. Kimlik doğrulama sayesinde hizmetler güvenli bir şekilde sunulur.

Olumsuz etkileri ise şunlardır:

1. Kişisel verilerin gizliliği tehlikeye girebilir.
2. Yetkisi olmayan kişiler verilerimize erişip bunları hukuka aykırı şekilde paylaşabilir.

Bence dijitalleşmenin vatandaşlık haklarını kullanmayı kolaylaştıran olumlu etkileri daha belirgindir; ama kişisel verilerimizi korumak için dikkatli olmalıyız.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları İkinci Kitap

Aşağıda Yusuf Ethem ve Taylan Öğretmen arasında geçen diyaloğa yer verilmiştir. Metni okuyup soruları cevaplayınız.

Merhaba, ben Yusuf Ethem. Sosyal bilgiler öğretmenimiz benden performans görevi olarak dijital ortamda mahremiyet ve teknoloji bağımlılığı konularında röportaj yapmamı istedi. Röportaj için önceden dijital ortamda mahremiyet alanında çalışmalar yapan Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Öğretmeni Taylan Bey ile röportaj yapmak için buluştuk.

Yusuf Ethem: Günümüzde dijitalleşme hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Dijitalleşmeyle birlikte günlük yaşantımızda yeni kavramlar da kullanmaya başladık. Bunlardan biri de “dijital ortamda mahremiyet”. Peki, bu tam olarak ne anlama geliyor?

Taylan Öğretmen: Dijital mahremiyet, kişisel bilgilerimizi başkalarından korumamız ve neyi, kiminle, ne kadar paylaşacağımıza kendimizin karar vermesi demektir.

Yusuf Ethem: Hocam, sosyal medyada kişisel bilgilerimizi, fotoğraflarımızı ve belgelerimizi paylaşırken neden dikkatli olmalıyız?

Taylan Öğretmen: Çünkü gereğinden fazla bilgi paylaşmak bizi riskli durumlara sokabilir. Gerekli durumlarda, profil bilgilerimiz, fotoğraflarımız ve videolarımız yalnızca güvendiğimiz kişilerle paylaşılmalıdır. Eğer bu bilgiler herkese açık olursa kötü niyetli kişiler bu bilgileri kendi çıkarları için kullanabilir. Bu yüzden ben de sosyal medya hesaplarımda paylaşımlarımı sınırlı tutuyorum. Böylece kendimi kötü niyetli kişilerden koruyorum.

Yusuf Ethem: Dijital araçları bilinçli ve güvenli bir şekilde kullanmak için nelere dikkat etmeliyiz?

Taylan Öğretmen: Öncelikle tanımadığımız kişilerden gelen e-postaları açmamalıyız. Sosyal medyada ya da genel ağda karşımıza çıkan her bağlantıya tıklamamak da önemli. Bazen ben de yanıltıcı linklerle karşılaşıyorum ama güvenli olup olmadığından emin olmadığımda o linki tıklamadan siliyorum.

Yusuf Ethem: Son olarak teknoloji bağımlılığı nedir? Bu bağımlılıktan kaçınmak için tavsiyeleriniz neler olurdu?

Taylan Öğretmen: Teknoloji bağımlılığı; telefon, tablet, bilgisayar, video oyunları gibi cihazların aşırı kullanımıyla ortaya çıkan bir durumdur. Bu bağımlılıktan kurtulmak için teknolojik cihazların kullanımını belirli saatlerle sınırlandırabilir, kitap okumaya daha çok zaman ayırıp yürüyüş gibi aktiviteler yapabilir, arkadaşlarımızla buluşup oyunlar oynayabilir, ailemizle daha çok zaman geçirebiliriz.

Size ait bir verinin, sizden izin alınmadan dijital ortamda paylaşıldığını görseniz ne hissedersiniz?

Kısa Cevap: Kendimi güvensiz ve rahatsız hissederim; çünkü kişisel bilgim izinsiz kullanılmış olur.

Cevap: Böyle bir durumda kendimi çok rahatsız ve güvensiz hissederim. Bilgilerimin kimin eline geçtiğini bilemeyeceğim için endişelenirim, hakkımın çiğnendiğini düşünürüm ve o platformdan ya da kişiden uzaklaşmak isterim.

Dijital ortamlarda başkalarının mahremiyetine saygı göstermek neden önemlidir? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Herkesin kişisel bilgilerini koruma hakkı olduğu için başkalarının mahremiyetine de saygı duymalıyız.

Cevap: Herkesin kendi bilgilerini kimlerle paylaşacağına karar verme hakkı vardır. Başkasına ait bir fotoğrafı, bilgiyi ya da belgeyi izinsiz paylaşmak o kişiyi zor durumda bırakabilir ve güvenini sarsar. Mahremiyete saygı göstermek hem kişilerin güvenliğini korur hem de dijital ortamda saygılı bir iletişim kurulmasını sağlar.

Sağlıklı yaşam ile teknoloji bağımlılığı arasında nasıl bir ilişki vardır? Tartışınız.

Kısa Cevap: Teknoloji bağımlılığı arttıkça sağlıklı yaşamdan uzaklaşılır.

Cevap: Sağlıklı yaşam ile teknoloji bağımlılığı arasında olumsuz bir ilişki vardır. Teknoloji dengeli kullanıldığında faydalıdır, ancak bağımlılık haline gelirse hareketsizlik, uyku sorunları ve yalnızlığa neden olur.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 42 Cevapları İkinci Kitap

Uygulayalım

Etkinlik

Adı: Dijital Hayat
Amacı: Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin olumlu ve olumsuz yönlerini belirleme
Beceri: Sorgulama
Süre: 2 ders saati

Yönerge:

1. Öğretmen rehberliğinde münazara etkinliği için iki grup oluşturunuz.
2. Münazarayı yönetecek bir başkanın yanı sıra jüri üyelerini de belirleyiniz.
3. Grupların savunacağı konuları başkanın belirlemesini sağlayınız.
4. Gruplara 15 dk. hazırlık süresi tanıyınız.
5. Bu tartışmanın amacı etkili bir şekilde konuşabilmek ve savunduklarını kanıtlayabilmektir.
6. Her konuşmacıya eşit konuşma hakkı ve süresi veriniz.
7. Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin olumlu ve olumsuz yönlerini güncellik ve bilimsellik açısından değerlendirmelerini sağlayınız.

1. Grup: Vatandaşlık haklarının kullanımında teknolojik gelişmelerin ve dijitalleşmenin olumlu yönlerini savunur.

1. Grubun savunabileceği görüşlere örnek:

1. E-Devlet sayesinde işlemler daha hızlı ve kolay yapılır.
2. Dilekçe verme ve bilgi alma işlemleri kolaylaşır.
3. Zaman ve emek tasarrufu sağlanır.
4. Devlet hizmetlerine erişim artar.

2. Grup: Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin olumsuz yönlerini savunur.

2. Grubun savunabileceği görüşlere örnek:

1. Kişisel bilgilerin gizliliği tehlikeye girebilir.
2. İnternete erişimi olmayan kişiler bu haklardan yararlanamayabilir.
3. Genel ağda yanlış bilgiler hızla yayılabilir.
4. Teknoloji bağımlılığı artabilir.

Karekod: Gözlem formu

Münazara sırasında sunulan bilgilerin güncelliğini ve bilimsel doğruluğunu değerlendiriniz. Dijital ve teknolojik gelişmelerin haklar üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerinden hangisinin daha belirgin olduğunu yazınız.

Kısa Cevap: Münazarada sunulan bilgiler güncel ve doğru; dijitalleşmenin olumlu etkileri daha belirgindir.

Cevap: Münazara sırasında sunulan bilgiler güncel kaynaklara dayandığı için bilimsel açıdan doğru kabul edilebilir. Dijitalleşme, vatandaşlık haklarının kullanımını büyük ölçüde kolaylaştırdığı için olumlu etkiler daha belirgindir; olumsuz yönler de göz ardı edilmemeli ve teknoloji bilinçli kullanılmalıdır.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 43 Cevapları İkinci Kitap

Değerlendirelim

Aşağıdaki bulmacayı çözünüz.

1. Dijital ortamı; yerinde, güvenilir ve kurallarına uygun olarak kullanan kişidir.
2. Telefon, tablet, bilgisayar, video oyunları ve mobil cihazların aşırı kullanımı sonucunda ortaya çıkan bir bağımlılık türüdür.
3. Sanal ortamda modern iletişim araçları yolu ile başka insanlara kasıtlı olarak hakaret edilmesi, insanların aşağılanması, sosyal ortamlardan dışlanması, tehdit ya da rahatsız edilmesidir.
4. Dilekçe ve bilgi edinme haklarının daha hızlı, daha kolay kullanımı ve buna dayalı olarak nitelikli bir hizmet sunumu amacıyla oluşturulan kamuoyu iletişim platformudur.
5. Öğrencilerin eğitim öğretim sürecindeki yazılı ortalamalarının, not ve devamsızlık gibi bilgilerinin kaydedildiği ve velilerin bilgilendirildiği eğitim platformudur.
6. Vatandaşların kişisel sağlık kayıtlarının yer aldığı dijital sağlık platformudur.
7. Öğrencilerin eğitim öğretim sürecinde faydalanacağı dijital kitap, soru havuzu, video gibi içeriklerin yer aldığı dijital eğitim platformudur.
8. Vatandaşlara devlet tarafından sunulan hizmetlerin elektronik ortamda sunulmasıdır.

Karekod: Bulmacanın cevap anahtarı

Kısa Cevap: 1. Dijital vatandaş, 2. Teknoloji bağımlılığı, 3. Siber zorbalık, 4. CİMER, 5. e-Okul, 6. e-Nabız, 7. EBA, 8. e-Devlet.

Cevap:

1. Dijital vatandaş
2. Teknoloji bağımlılığı
3. Siber zorbalık
4. CİMER
5. e-Okul
6. e-Nabız
7. EBA
8. e-Devlet

Sonraki Ödevler

• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 44-45 Cevapları 2. Kitap
• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 34-35-36-37 Cevapları 2. Kitap
• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 29-30-31-32-33 Cevapları 2. Kitap
• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 24-25-26-27-28 Cevapları 2. Kitap