7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 28-29-31-32 Cevapları 2.Kitap

Türkiye Cumhuriyeti’nin Yönetim Yapısı Etkinlik Cevapları

4. Öğrenme Alanı- Yaşayan Demokrasimiz: Bu bölümde kuvvetler birliği ve kuvvetler ayrılığı ilkelerini, TBMM ile yüksek mahkemelerin görevlerini ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemini öğreniyoruz.
Karekod Kaynakları: Ülkemizde Yönetim, Yönetimin Yapı Taşları
Önceki Sayfalar: 25-26-27
Sonraki Sayfalar: 33-34-35

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Türkiye Cumhuriyeti devletinin yönetim yapısı ile ilgili verilen yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek etkinlikleri yapınız.
Bir binanın sağlam durabilmesi için güçlü temellere ihtiyacı vardır. Devletin temelleri de yasama, yürütme ve yargı organlarıdır. Bu üç unsur birbirini dengeleyerek adil, düzenli ve demokratik bir yönetimin oluşmasını sağlar. Yasama organı kanunları yapar, yürütme bu kanunları uygular, yargı ise adaletin gerçekleşmesini sağlar.
Türkiye Cumhuriyeti devleti, 1982 Anayasası’na göre yasama, yürütme ve yargı gücünün birlikte ama birbirinden bağımsız çalıştığı bir yönetim anlayışını benimser. Bu anlayışa kuvvetler ayrılığı denir. Milli mücadele döneminde ise yasama, yürütme ve yargı organlarının tek elde bulunduğu kuvvetler birliği sistemi uygulanmıştır.
Kuvvetler birliği ile ilgili metinleri inceleyerek soruları cevaplayınız.
1921 Anayasası, Türkiye’de kuvvetler birliği ilkesinin açık şekilde uygulandığı dönemdir. Bu dönemde meclis hükümeti sistemi benimsenmiş, yasama ve yürütme tamamen yargı ise kısmen Mecliste toplanmıştır.
Bilgi Notu
19 Mayıs 1919’da başlayan Milli Mücadele Dönemi olağanüstü bir durum oluşturduğu için kararların hızlı alınması ve uygulamaya geçirilmesi adına kuvvetler birliği ilkesi uygulanmıştır.
1921 Anayasası’nda kuvvetler birliğinin uygulanması ile ilgili şu maddeler yer almaktadır:

1. Madde 2: Yasama ve yürütme yetkileri tamamen Mecliste toplanır.
2. Madde 3: Devlet, Büyük Millet Meclisi tarafından yönetilir.
3. Madde 9: Meclis başkanı hem Meclisin hem yürütmenin başıdır.

Kuvvetler birliği ilkesinin tercih edilmesinin olumlu sonuçları nelerdir? Yazınız.

Kısa Cevap: Kararlar hızlı alınır, olağanüstü dönemde etkili yönetim sağlanır.

Cevap: Kuvvetler birliğinin tercih edilmesi, Milli Mücadele gibi olağanüstü bir dönemde kararların hızlı alınıp hemen uygulanmasını sağlamıştır. Yetkinin tek elde toplanması, o dönemde hızlı hareket edilmesine ve düşmana karşı daha etkili bir mücadele yürütülmesine imkan vermiştir.

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Kuvvetler birliği uygulanmasaydı Milli Mücadele sizce nasıl sonuçlanırdı?

Kısa Cevap: Kararlar gecikir, mücadele zorlaşabilirdi.

Cevap: Kuvvetler birliği uygulanmasaydı, o dönemin olağanüstü şartlarında yasama ve yürütme arasında görüş ayrılıkları çıkabilir, kararlar gecikebilirdi. Hızlı karar alıp uygulamak zorlaşacağı için Milli Mücadele’nin yönetilmesi daha güç olabilirdi.

Kuvvetler ayrılığı ile ilgili metni okuyarak soruları cevaplayınız.
Günümüzde ülkemizin yönetim sisteminde kuvvetler ayrılığı ilkesi benimsenmiştir. Bu sistemde yasama, yürütme ve yargı faaliyetleri farklı kurumlar tarafından yerine getirilir.
Yasama Gücü: Anayasanın öngördüğü sınırlar çerçevesinde toplum yaşamını düzenleyen kanunları yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisinin uygulanmasıdır. Ülkemizde yasama yetkisi, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir (Görsel 4.22). Anayasamızın genel esaslarında yasama yetkisinin Türk milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kullanılacağı ve bu yetkinin başka bir kuruma devredilemeyeceği belirtilmektedir (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 1982, madde 7).
TBMM halk tarafından seçimle belirlenmiş 600 milletvekilinden oluşur ve seçimler beş yılda bir yenilenir.
TBMM’nin Görev ve Yetkileri:

1. Kanun çıkartmak ve değiştirmek
2. Para basılmasına karar vermek
3. Genel ve özel af kararı çıkartmak
4. Bütçe tekliflerini görüşmek ve kabul etmek
5. Uluslararası antlaşmaların onaylanmasına karar vermek
6. Savaş ilanına karar vermek

Bilgi Notu — Kanunlar nasıl yapılır?
Yeni bir kanun çıkarmak için TBMM Başkanlığına milletvekilleri tarafından teklif sunulur. Komisyonda incelenen ve uygun görülen teklif Meclis Genel Kurulunda görüşülür ve oylanır. Oylama sonucunda çoğunluğun uygun gördüğü teklif kanuna dönüşür ve cumhurbaşkanının onayına sunulur. Cumhurbaşkanının uygun görüp imzalamasından sonra kanun Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer. Eğer anayasa maddesi ile ilgili bir değişiklik yapılacaksa bu durum halk oylamasına (referandum) sunulur ve çıkan sonuca göre değişiklik uygulanır.
(Kanunlar ve Kararlar Başkanlığı, 2022)

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Yargı Gücü: Bağımsız ve tarafsız mahkemeler aracılığıyla vatandaşların haklarının korunmasını ve olası kanunsuz durumların engellenmesini ve cezalandırılmasını sağlayan kuvvettir. Ülkemizde bağımsız ve tarafsız mahkemelerin olması vatandaşların hem devlete karşı hem de birbirlerine karşı haklarının korunmasını garanti altına alır (Görsel 4.25).
Anayasamızın genel esaslarında “Yargı yetkisi, Türk milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.” (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 1982, madde 9) ifadesi yer almaktadır.
Ülkemizdeki Yüksek Mahkemeler

1. Anayasa Mahkemesi: Anayasada yer alan temel hak ve özgürlükleri koruyan ve TBMM tarafından çıkarılan kanunların anayasaya uygun olup olmadığını denetleyen üst mahkemedir.
2. Yargıtay: Kişilerin arasındaki sorunlara bakan yerel mahkemelerdeki adli davaların en üst yetkili mahkemesidir.
3. Danıştay: Devlet ve vatandaşlar arasında meydana gelen uyuşmazlıkları denetleyen idari davaların en üst yetkili mahkemesidir.
4. Uyuşmazlık Mahkemesi: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili, bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi uygulanmasaydı hangi sorunlar ortaya çıkardı? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Güç tek elde toplanır, denetim ve denge ortadan kalkardı.

Cevap: Demokratik yönetimlerde yasama, yürütme ve yargı organları, kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği birbirini denetler ve dengeler. Meclis (yasama) kanun yapar, hükümet (yürütme) bunları uygular ancak hükümet Meclisin denetimine tabidir. Ayrıca gerektiğinde Cumhurbaşkanı, kanunları yeniden görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderebilir. Bağımsız mahkemeler (yargı) ise hem meclisin çıkardığı kanunların hem de hükümetin işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetleyerek gerektiğinde bunları iptal edebilir. Böylece gücün tek bir elde toplanması önlenerek vatandaşların hakları güvence altına alınır.

Yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin birbirlerini dengeleme ve denetleme görevi olmasaydı hangi sorunlarla karşılaşılırdı? Yazınız.

Kısa Cevap: Yetki kötüye kullanılabilir, haksızlıklar önlenemezdi.

Cevap: Organlar birbirini denetlemeseydi, yetkiyi elinde bulunduran kişi veya kurum bu gücü kötüye kullanabilirdi. Kanunlara aykırı işlemler fark edilmez, vatandaşların hakları korunamaz ve adaletsiz uygulamaların önüne geçilemezdi. Bu da toplumda güvensizliğe ve hak kayıplarına yol açardı.

Karekodla verilen ülkemizin yönetim yapısına ilişkin içeriği inceleyiniz ve yönetim organlarının görevlerine birer örnek veriniz.
(Karekod: Ülkemizde Yönetim)

Kısa Cevap: Yasama: kanun yapmak. Yürütme: kanunları uygulamak. Yargı: hukuka uygunluğu denetlemek.

Cevap: Yönetim organlarının görevlerine birer örnek şu şekilde verilebilir: Yasama organı TBMM, eğitimle ilgili yeni bir kanun çıkarabilir. Yürütme organı Cumhurbaşkanı, bir uluslararası antlaşmayı onaylayabilir. Yargı organı Yargıtay, yerel bir mahkemenin verdiği kararı inceleyip son kararı verebilir.

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 32 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile ilgili verilen metni ve tabloyu inceleyerek soruları cevaplayınız.
Ülkemizde 2017 anayasa değişikliğiyle kabul edilen ve 9 Temmuz 2018’de yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, genel olarak başkanlık sisteminden esinlenmiştir. Ancak ondan ayrılan ve Türkiye’ye özgü yönleri bulunmaktadır.

İki sistemi karşılaştırdığınızda yararları ve sınırlılıklarını gerekçelerinizle açıklayınız.

Kısa Cevap: Cumhurbaşkanlığı sistemi hızlı karar aldırır ama denetim azalır.

Cevap:

1. Yararları: Cumhurbaşkanı halk tarafından doğrudan seçildiği için yürütme daha hızlı ve kararlı çalışabilir, sık hükümet değişiklikleri ve hükümet bunalımları yaşanmaz.
2. Sınırlılıkları: Başbakanlık ve gensoru gibi denetim yolları kaldırıldığı için TBMM’nin yürütmeyi denetleme gücü zayıflar, yetkinin tek kişide toplanması riskini artırabilir.

Karekodla verilen ülkemizin yönetim yapısı ile ilgili etkileşimli içeriği yapınız.
(Karekod: Yönetimin Yapı Taşları)

Sonraki Ödevler

• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 25-26-27 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 22-23-24 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 17-18-19-20-21 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 12-13-14-16 Cevapları 2. Kitap