7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 42-43-44-45-46-47 Cevapları 2.Kitap

Ülkemizde Demokrasinin Gelişimi: Demokrasinin Temel Nitelikleri Cevapları

4. Öğrenme Alanı- Yaşayan Demokrasimiz: Bu bölümde demokrasinin sekiz temel niteliğini -insan haklarına saygı, özgürlük, eşitlik, seçme-seçilme hakkı, milli egemenlik, çoğulculuk, katılımcılık ve hukukun üstünlüğü- örnekler ve kaynak metinlerle tanıyoruz.
Önceki Sayfalar: 38-39-40
Sonraki Sayfalar: 48-49-50-51

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 42 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

İnsan haklarına saygı, demokrasinin en temel özelliklerinden biridir. Demokrasi, insan hakları anlayışı üzerine kurulmuş bir yönetim biçimidir ve bireylerin temel haklarının korunduğu bir sistemi ifade eder. Bu nedenle demokrasi ile insan hakları arasında doğrudan ve güçlü bir ilişki vardır.
Demokratik yönetimlerde alınan tüm kararların insan haklarına uygun olması zorunludur. Yönetimin temel amacı; bu haklara saygı göstermek, onları korumak ve geliştirmektir. Demokratik toplumlarda hiç kimse diğerinden üstün değildir. İnsan hak ve özgürlükleri anayasa ile güvence altına alınır (Görsel 4.31). Farklı din, dil, ırk veya siyasi düşüncelere sahip kişiler kanunlar karşısında eşittir ve özgürce yaşar.

Kaynak A
…Günümüzde insan hakları ve demokrasi kavramının önemi giderek artmaktadır. İnsanı insan olduğu için değerli görmek ve insan onuruna yakışır şekilde davranışlarda bulunmak her vatandaşın görevidir. İnsanların fikirlerine saygı göstermek, görüşlerine önem vermek toplumsal düzenin gereğidir. Ayrıca toplum içerisinde barış ve huzurun sağlanabilmesinin temel ölçütü demokrasi ve insan haklarının korunmasıdır…
(Sivri, 2024, s. 40)

Kaynak A’da verilen bilgilerden yola çıkarak başınızdan geçen olumlu bir olayı verilen alana yazınız. Devamında bu olayın insan hakları açısından önemini arkadaşlarınıza anlatınız.

Kısa Cevap: Sınıfta bir arkadaşımın fikrine kırılmadan saygı gösterdik, herkes rahatça konuştu.

Cevap: Geçen ay sınıfça bir proje konusu seçerken herkesin farklı bir fikri vardı. Öğretmenimiz kimseyi susturmadan sırayla herkesi dinledi, sonunda oylama yaptık. Kimsenin fikri seçilmeyince küsmedi çünkü herkesin görüşüne değer verildiğini hissetti. Bu durum bana insana saygı duymanın ve onu dinlemenin ne kadar önemli olduğunu gösterdi.

Özgürlük, bir insanın dışarıdan baskı olmadan kendi düşüncesine ve isteğine göre karar vermesidir (Görsel 4.32). Demokrasi için çok önemli bir değer olan özgürlük, bireylere seçim yapma hakkını verirken aynı zamanda bazı sorumluluklar da yükler. Bu sorumlulukların başında kişinin kendi özgürlüğünü kullanırken başkalarının özgürlüğünü kısıtlamaması gelir.

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 43 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Kaynak B’yi okuyarak verilen örnek cümleler ile ilgili soruları cevaplayınız.

Kaynak B
…Demokrasinin ilk ögesi ve ortak değeri olan özgürlük bir ülkede demokrasinin bulunup bulunmadığının temel göstergelerinden birisidir. Özgürlükten amaç, herkesin her zaman ve her yerde dilediğini yapabilmesi değildir. Kuşkusuz demokrasilerdeki özgürlükte amaç, herkesin anayasal ve yasal sınırlar içinde kalmak koşuluyla başkalarının özgürlüğünü engellemeden istediğini yapabilmesidir. Bu bağlamda yaşama, eğitim, çalışma, sağlığını koruma, haberleşme, hak arama gibi özgürlüklerin yanı sıra demokrasiler için vazgeçilmez olan düşünce özgürlüğünden de söz edilebilir…
(Demir, 2010, s. 601)

Kaynak B’deki bilgilerden yola çıkarak aşağıda verilen örnek durumlar ile ilgili soruları cevaplayınız.

1. Ali, müzik dinlemeyi çok sevdiği için apartmanda yüksek sesle şarkı dinliyor.
2. Zeynep, düşüncelerini özgürce ifade ederken bazı arkadaşlarına karşı kırıcı ifadeler kullanıyor.
3. Bazı öğrenciler okul bahçesinde maç yaparken tüm alanı kullanmak istiyor.

Verilen cümlelerde “Kaynak B” ile çelişen durumlar nelerdir?

Kısa Cevap: Ali’nin yüksek sesle müzik dinlemesi, Zeynep’in kırıcı konuşması, öğrencilerin tüm alanı kullanmak istemesi.

Cevap: Kaynak B’ye göre özgürlük, başkalarının özgürlüğünü kısıtlamadan istediğini yapabilmektir. Ali yüksek sesle müzik dinlerken komşularının huzurunu bozuyor, Zeynep düşüncesini ifade ederken arkadaşlarını kırıyor, bazı öğrenciler de bahçenin tamamını kullanmak isteyerek diğer öğrencilerin oyun hakkını engelliyor. Üçü de kendi özgürlüğünü kullanırken başkalarının özgürlüğüne zarar verdiği için Kaynak B’deki tanımla çelişmektedir.

Cümlelerde verilen sorunların ortadan kaldırılması için neler yapılmalıdır? Gerekçelerinizle açıklayınız.

Kısa Cevap: Herkes kendi özgürlüğünü kullanırken başkalarının hakkına da saygı göstermelidir.

Cevap: Ali, müziğini kulaklıkla veya daha kısık sesle dinleyebilir; böylece hem kendi isteğini yapar hem komşularını rahatsız etmez. Zeynep, fikrini kırıcı olmadan, kibar bir dille anlatabilir. Öğrenciler ise bahçeyi paylaşarak nöbetleşe kullanabilir. Çünkü demokraside özgürlük sınırsız değildir, herkesin hakkı gözetilerek kullanılmalıdır.

Eşitlik, demokratik toplumun temel taşlarından biridir. Eşitlik ilkesi herkesin hak ve fırsatlar açısından aynı şekilde muamele görmesini ve haksızlığa neden olan farklılıkların ortadan kaldırılmasını sağlar (Görsel 4.33). Demokraside eşitlik sadece oy kullanmakla sınırlı değildir. Aynı zamanda bireylerin, hak ve özgürlüklerini kullanırken de eşit olmaları anlamına gelir.

TÜİK Verilerine Göre Kadın-Erkek Okuma Yazma Oranları Grafiği

Grafikteki veriler ışığında ülkemizdeki okur yazar oranını eşitlik ilkesi çerçevesinde yorumlayınız.

Kısa Cevap: 1935’te büyük fark vardı, 2025’e gelindiğinde kadın-erkek okuryazarlığı neredeyse eşitlendi.

Cevap: Grafiğe göre 1935’te erkeklerin okuryazarlık oranı %29,35 iken kadınlarda bu oran sadece %9,81’dir, yani aralarında büyük bir fark vardır. Yıllar ilerledikçe bu fark giderek kapanmış, 2025’te erkek oranı %99,3’e, kadın oranı ise %96,4’e ulaşmıştır. Bu durum, ülkemizde eğitim hakkından yararlanmada kadın-erkek eşitliğinin zamanla güçlendiğini göstermektedir.

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 44 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Seçme ve seçilme hakkı, vatandaşların yönetime katılmasını sağlayan temel demokratik haklardan biridir. Demokrasilerde yöneticiler, yetkilerini halkın oylarıyla alırlar. Seçimler, yasalar ve yönetmelikler çerçevesinde bir veya birden fazla aday arasından tercih yapılmasına imkan tanır. Vatandaşlar oy kullanarak iradelerini ortaya koyar ve ülke yönetiminde söz sahibi olurlar (Görsel 4.34).

Anayasamızın 67. maddesinde ülkemizde seçimlerin uygulanması ile ilgili şu esaslar yer almaktadır:
Seçimin Temel İlkeleri:

1. Gizli Oy: Oy vermenin gizli olmasıdır.
2. Açık Sayım ve Döküm: Oyların sayım ve dökümünün herkese açık yapılmasıdır.
3. Tek Dereceli Seçim: Seçmenlerin bizzat ve doğrudan oy kullanmasıdır.
4. Eşit Oy: Herkesin yalnızca bir oy verme hakkına sahip olmasıdır.
5. Genel Oy: 18 yaşını dolduran her vatandaşın hiçbir ayrım yapılmaksızın seçimlerde oy verme hakkına sahip olmasıdır.
6. Serbest Oy: Oy verecek kişinin her türlü baskı ve etkiden uzak olarak özgürce oy kullanmasıdır.

Size göre demokratik seçimlerin temel ilkelerinden en önemli iki ilke hangileridir? Bu ilkelerin neden önemli olduğunu gerekçelerinizle açıklayınız.

Kısa Cevap: Gizli oy ve serbest oy, çünkü baskı olmadan özgürce oy kullanmayı sağlar.

Cevap: Bence en önemli iki ilke gizli oy ve serbest oydur. Oy gizli olmazsa kişi kimi seçtiğinin öğrenilmesinden çekinip gerçek tercihini yapamayabilir. Oy serbest olmazsa da baskı altında kalan kişi istemediği bir tercihte bulunabilir. Bu iki ilke sayesinde herkes kendi vicdanına göre, hiçbir baskı hissetmeden oy kullanabilir.

Sınıfınızda yapılacak başkanlık seçiminde öğretmeniniz tüm arkadaşlarınızın oy kullanmasına izin vermemiş ve oylamayı açık olarak yapmıştır. Bu durumun sınıfınızdaki demokrasi kültürüne etkisini gerekçelendirerek açıklayınız.

Kısa Cevap: Bu durum genel oy ve gizli oy ilkelerini çiğner, demokrasi kültürünü zedeler.

Cevap: Herkesin oy kullanamaması genel oy ilkesine, oyların açık yapılması da gizli oy ilkesine aykırıdır. Böyle bir seçimde bazı öğrenciler baskı hissedip gerçek tercihini yapamaz, seçim sonucu sınıfın gerçek iradesini yansıtmaz. Bu da sınıfta adaletsizlik hissi yaratır ve öğrencilerin demokrasiye olan güvenini zedeler.

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 45 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Milli Egemenlik, halkın kendi kendini yönetme gücüdür. Halk, bu gücü seçimlerde sandık başına giderek seçtiği milletvekilleri aracılığı ile kullanır (Görsel 4.35). Halk seçtiği yöneticiler aracılığı ile yönetimde söz sahibi olur. Cumhurbaşkanlığı, milletvekilliği ve yerel yönetim seçimleri milli egemenliğin bir göstergesidir.

Kaynak C
…”Toplumda en yüksek hürriyetin, en yüksek eşitlik ve adaletin devamlı şekilde sağlanması ve korunması ancak ve ancak tam ve kat’i manasiyle milli egemenliğin kurulmuş bulunmasına bağlıdır. Bundan ötürü hürriyetin de, eşitliğin de, adaletin de dayanak noktası milli egemenliktir. Toplumumuzda, devletimizde hürriyet sonsuzdur. Ancak onun hududu, onu sonsuz yapan esasın korunmasıyla mevcut ve çevrilidir.”…
(Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt: II, s. 216)

Atatürk’ün Kaynak C’deki ifadelerini, günlük hayattan örnekler vererek açıklayınız.

Kısa Cevap: Okulumuzda herkesin oy hakkı olması, hürriyetin milli egemenlikle korunmasına örnektir.

Cevap: Atatürk, hürriyetin ve eşitliğin ancak egemenliğin millete ait olmasıyla korunabileceğini söylemiştir. Örneğin okulumuzda öğrenci meclisi seçimlerinde her öğrencinin bir oy hakkı olması, kimsenin diğerinden üstün tutulmaması bu sözün bir yansımasıdır. Yöneticileri biz seçtiğimiz için hem özgür hem de eşit oluruz; bu düzen bozulursa hem hürriyetimiz hem eşitliğimiz tehlikeye girer.

Çoğulculuk, demokraside farklı görüşlerin yönetime katılmasını sağlayan en önemli niteliktir. Bu bağlamda çoğulculuk; toplumun tek sesli değil çok sesli olmasını, her birey ve grubun fikirleriyle demokrasiyi şekillendirmesini ifade eder (Görsel 4.36). Çoğulculuk, farklı kesimlerin düşünce ve haklarını savunurken toplumdaki herkesin söz hakkına sahip olmasını sağlar. Ayrıca demokratik toplumlarda adaletin, eşitliğin ve özgürlüğün tesis edilmesine de yardımcı olur.
Çoğulcu demokrasilerde vatandaşlar sadece oy kullanmakla yetinmeyip düşüncelerini ifade eder, sivil toplum kuruluşlarında görev alır ve kendilerini etkileyen kararlara katılırlar. Bu katılım, bireylerin daha etkin olmasını sağlar.

Sizce farklı görüşlerin mecliste temsil edilmesi neden önemlidir? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Çünkü herkesin görüşü meclise yansır, tek bir görüş baskın olmaz.

Cevap: Mecliste farklı partilerin bulunması, toplumdaki her kesimin sesinin duyulmasını sağlar. Böylece alınan kararlar sadece bir grubun değil, toplumun genelinin ihtiyaçlarını gözetir. Farklı görüşler birbirini denetler, yanlış kararların önüne geçilir ve demokrasi daha sağlıklı işler.

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Katılımcılık, demokratik toplumların güçlenmesini sağlayan temel ilkelerden biridir. Bu ilkenin benimsendiği demokrasilerde vatandaşlar yalnızca seçimlerde oy kullanmakla yetinmez; görüşlerini dile getirir, sivil toplum kuruluşlarında görev alır ve kendilerini ilgilendiren karar alma süreçlerine katılır (Görsel 4.37 ve 4.38). Katılımcılık, vatandaşların yönetimde söz sahibi olmasına katkı sağlar. Bu sayede bireyler daha etkin, bilinçli ve sorumluluk sahibi vatandaşlar haline gelir.

Türkiye’de Seçimlere Katılım Yüksek
“… Seçimler, Türkiye’nin demokrasi serüveninde milli egemenliğin güvencesi olarak önemli bir rol oynamıştır. Türk seçmeni, dünya genelinde demokrasiyi sandığa yüksek katılım oranlarıyla taşıyarak dikkat çekmektedir.
Sandık, kayıtsız şartsız millete ait olan egemenliğin bir simgesidir. Türk milleti, sandığa gidip büyük bedeller ödeyerek kazandığı milli egemenliğe sahip çıkmaktadır. Türkiye, seçimlerdeki yüksek katılım oranlarıyla öne çıkmakta; sandık ve millet iradesi, ülkemizin demokrasi geleneğinin temel taşları olmayı sürdürmektedir…”
(Genel ağdan alınmıştır.)

Seçimlere katılımın yüksek olmasının demokrasi açısından önemini açıklayınız.

Kısa Cevap: Çünkü yüksek katılım, egemenliğin gerçekten halka ait olduğunu gösterir.

Cevap: Seçimlere katılım oranı yükseldikçe seçilen yöneticiler halkın daha büyük bir kesimini temsil etmiş olur. Bu da alınan kararların meşruluğunu artırır. Ayrıca vatandaşların oy kullanmaya önem vermesi, milli egemenliğe sahip çıktıklarını ve yönetimde söz sahibi olmak istediklerini gösterir.

Hukukun üstünlüğü ilkesi, yöneticiler dahil herkesin kanunlara uyması gerektiğini ifade eder. Bu ilkeye göre hiç kimse kanunların üstünde değildir ve herkes yasalar önünde eşittir. Kuralların adil bir şekilde uygulanması haksızlıkları önler. Bu ilkenin temelini oluşturan bağımsız ve tarafsız yargı organları, mahkemelerin baskıdan uzak kararlar vermesini sağlar. Böylece hem adaletli bir toplum ortaya çıkar hem de hak ve özgürlükler güvence altına alınır.

Kaynak Ç
Anayasa Mahkemesi yoldaki çukur nedeniyle kaza yapanlara tazminat verilmemesini hak ihlali saydı
Anayasa Mahkemesi, yolda bulunan çukur nedeniyle kaza yapanların açtığı maddi ve manevi tazminat davasının, kamu idaresinin sorumluluğunun göz önünde bulundurulmadan reddedilmesini, “kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkı”nın ihlali saydı.

Haberde anlatılan olayda vatandaşların hangi hakkı korunmuştur? Anayasa Mahkemesinin verdiği kararın devlet-vatandaş ilişkileri açısından neden önemli olduğunu açıklayınız.

Kısa Cevap: Vatandaşların maddi ve manevi varlığının korunması hakkı korunmuştur.

Cevap: Anayasa Mahkemesi, yoldaki çukur yüzünden kaza yapan vatandaşların tazminat hakkını gözeterek “kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkı”nı korumuştur. Bu karar önemlidir çünkü devletin, kendi hatasından doğan bir zararı vatandaşa ödetmeyeceğini, aksine bu zararı karşılamakla yükümlü olduğunu gösterir. Böylece devlet-vatandaş ilişkisinde hukukun üstünlüğü ve hesap verebilirlik güçlenir.

7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 47 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Öğrendiğiniz bilgilerden yola çıkarak harfleri karışık olarak verilmiş kavramları bulunuz ve numaralandırılmış alanlara örnekteki gibi yazınız.
(Örnek: 1 – LMİLİ NEMEGKİLE = Milli Egemenlik)
2. KİTLİŞE
3. GÜKZÜLÖR
4. NASİN RANIKAHLA YIGAS
5. TIMILAKCIKIL
6. ĞOÇLUUCKUL
7. ESEÇM EV EEÇLSMİ
8. NUKKUHU SÜTÜNĞÜLÜ

Kısa Cevap: 2-Eşitlik, 3-Özgürlük, 4-İnsan Haklarına Saygı, 5-Katılımcılık, 6-Çoğulculuk, 7-Seçme ve Seçilme Hakkı, 8-Hukukun Üstünlüğü.

Cevap:

1. 2 – KİTLİŞE: Eşitlik
2. 3 – GÜKZÜLÖR: Özgürlük
3. 4 – NASİN RANIKAHLA YIGAS: İnsan Haklarına Saygı
4. 5 – TIMILAKCIKIL: Katılımcılık
5. 6 – ĞOÇLUUCKUL: Çoğulculuk
6. 7 – ESEÇM EV EEÇLSMİ: Seçme ve Seçilme Hakkı
7. 8 – NUKKUHU SÜTÜNĞÜLÜ: Hukukun Üstünlüğü

Sonraki Ödevler

• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 38-39-40 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 36-37 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 33-34-35 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 28-29-31-32 Cevapları 2. Kitap