8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 90-94-95-96-97 Cevapları Hecce Yayıncılık
Türk Plastik Sanatları Metni Cevapları
3. Tema Milli Kültürümüz: Bu metinde Mehmet Kaplan’ın kaleminden Türklerin halıcılıktan çiniciliğe, hat sanatından mimariye uzanan zengin bir sanat mirası bıraktığını okuyacak; bu eserleri korumanın neden vatanı korumak kadar önemli olduğunu göreceksin.
İçindekiler
8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 90 Cevapları Hecce Yayıncılık
Hazırlık Çalışmaları
Türk sanatları denilince aklınıza hangi sanat türleri geliyor? Bunlarla ilgili bilgilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Halıcılık, çinicilik, ebru, hat ve nakış gibi geleneksel Türk sanatları akla gelir.
Cevap: Türk sanatları denince ilk aklıma gelenler halıcılık ve kilimcilik, çinicilik, ebru sanatı, hat sanatı ve nakıştır. Bunların yanında minyatür, tezhip ve taş işçiliği de köklü birer Türk sanat dalıdır. Bu sanatların çoğu Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınmış, yüzyıllar içinde kendine özgü bir üslup kazanmış.
8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 94 Cevapları Hecce Yayıncılık
1. Etkinlik
Okuduğunuz metindeki kullanımlarından hareketle aşağıdaki kelimeleri, anlamları ile eşleştiriniz.
Kısa Cevap: Metindeki 8 kelime anlamlarıyla eşleştirildi; “Anlam” tanımı hiçbir kelimeyle eşleşmeyen çeldirici olarak kaldı.
Cevap: (Bu grupta bir tanım fazladan verilmiş; “Anlam” tanımı hiçbir kelimeyle eşleşmeyen çeldiricidir.)
- musiki → Müzik
- ehlileştirme → Evcilleştirme
- halis → Saf
- heybe → At, eşek vb. binek hayvanlarının eyeri üzerine geçirilen veya omuzda taşınan, içine öteberi koymaya yarayan, kilim veya halıdan yapılmış iki gözlü torba
- figür → Resim ve heykel sanatlarında varlıkların biçimi
- mabet → İçinde ibadet edilen yapı; tapınak, ibadethane
- vakıf → Bir hizmetin gelecekte de yapılması için belli şartlarla ve resmi bir yolla ayrılarak bir topluluk veya bir kimse tarafından bırakılan mülk
- tecessüs → Kendini ilgilendirmeyen şeyleri belli etmeden öğrenmeye çalışma
2. Etkinlik
Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
1. Hayvan figürlü eserler hangi adla anılmaktadır?
Kısa Cevap: Bu eserler “hayvan üslubu” adıyla anılmaktadır.
Cevap: Bu eserler sanat tarihinde “hayvan üslubu” adıyla anılmaktadır; bu isimlendirme, eski Hun mezarlarında bulunan hayvan figürlü madeni süs eşyalarından gelir.
2. Türkler yerleşik hayata geçtiklerinde sanat anlayışlarında ne gibi bir değişiklik olmuştur?
Kısa Cevap: Yerleşik hayata geçince yumuşak maddeler yerine taş, tahta, cam ve çini gibi katı maddeleri işlemeye başlamışlardır.
Cevap: Göçebelikte daha çok yumuşak maddelerle uğraşan Türkler, yerleşik hayata geçince taş, tahta, cam ve çini gibi katı maddeleri işlemeye başlamış; İslamiyet’i kabul edip şehirler kurdukça da cami, çeşme, saray, konak ve yalı gibi büyük eserler inşa etmişlerdir.
3. Yazar neden tarihi eserleri korumanın vatanı korumak kadar önemli olduğunu söylemektedir?
Kısa Cevap: Çünkü bir milletin gerçek vatanı, üzerinde yarattığı kültür eserleridir.
Cevap: Çünkü yazara göre bir milletin gerçek vatanı çıplak toprak değil, o toprak üzerinde yarattığı kültür eserleridir; milletin ruhu, tarihi, hatırası ve yaratma gücü ancak bu eserlerde görülür, bu yüzden onları korumak vatanı korumakla aynı değeri taşır.
4. Okuduğunuz metinden Türk plastik sanatları ile ilgili neler öğrendiniz? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Türklerin halıcılıktan hat sanatına uzanan zengin bir plastik sanat geleneği bulunduğunu öğrendim.
Cevap: Türklerin önce halıcılık, dokumacılık ve nakış gibi yumuşak madde sanatlarıyla uğraştığını, yerleşik hayata geçince taş, tahta, cam ve çini işlediklerini öğrendim. İslamiyet’ten sonra cami, çeşme, saray ve konak yaptıklarını, hat sanatında başarılı olduklarını gördüm. Eserlerin çoğu yanmış veya yurt dışına gitmiş; kalanların il il tespit edilip korunması gerekiyor.
5. Milli Eğitim Temel Kanunu’nun, Türk kültür eserlerinin mana ve değerinin Türk milletinin bütün fertlerine öğretilmesini istemesinin nedeni ne olabilir? Düşüncelerinizi sözlü olarak ifade ediniz.
Kısa Cevap: Kültürün gelecek kuşaklara aktarılması ve milli kimliğin yaşatılması istendiği için böyle bir zorunluluk getirilmiş.
Cevap: Bence kanun, kültür eserlerinin değerinin yalnızca uzmanlar değil toplumun her kesimi tarafından bilinmesini istiyor; çünkü insanlar bir eserin kıymetini bilmezse onu koruyamaz. Bu bilinç ancak eğitimle, okullarda öğretilerek kazandırılabilir. Böylece hem kültürel miras yaşar hem milli kimlik güçlenir.
8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 95 Cevapları Hecce Yayıncılık
3. Etkinlik
Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: Metin, Türk milletinin halıcılıktan hat sanatına uzanan eserlerini ve bunların korunması gerekliliğini anlatır; ana fikri bir milletin gerçek vatanının yarattığı kültür eserleri olduğudur.
Metnin Konusu: Türk milletinin halıcılıktan hat sanatına uzanan plastik sanat eserleri ve bu eserlerin korunması gerekliliği.
Metnin Ana Fikri: Bir milletin gerçek vatanı yarattığı kültür eserleridir; bu yüzden tarihi eserleri korumak vatanı korumak kadar önemlidir.
4. Etkinlik
Cümlelerin altını çizmek, kelimeleri koyu veya italik yazmak, renklendirmek, farklı punto ya da font kullanmak metindeki önemli bölümleri vurgulamak için başvurulan yöntemlerdir. Okuduğunuz metinde bazı cümleler koyu, bazıları ise altı çizili şekilde yazılmıştır. Sizce bu bölümler dışında metindeki hangi bölümler koyu ya da altı çizili şekilde yazılmalıydı? Metnin üzerinde işaretleyerek gösteriniz.
Kısa Cevap: “Vatan çıplak topraktan ibaret değildir. Bir milletin asıl vatanı yarattığı kültür eserleridir.” cümlesi koyu yazılmalıydı.
Cevap: Bu cümle metnin ana fikrini en net biçimde özetler; nitekim metnin sonundaki 9. Etkinlik’te de yazarın bu sözünden hareketle bir metin yazılması isteniyor. Bu kadar merkezi bir düşüncenin okuyucunun gözünden kaçmaması için koyu renkte yazılması yerinde olurdu.
5. Etkinlik
Aşağıdaki cümleleri ögelerine ayırınız.
Kısa Cevap: Verilen 6 cümle özne, nesne, yüklem, dolaylı tümleç ve zarf tümleci gibi ögelerine ayrıldı.
Cevap:
- Bu eserlerden pek büyük bir kısmı yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, yabancıya gitmiştir. → Özne: “Bu eserlerden pek büyük bir kısmı”, Dolaylı Tümleç: “yabancıya”, Yüklem: “yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, gitmiştir”
- Her okulun Türk sanat eserlerinin resimlerini, planlarını, maketlerini gösteren müzeleri olmalıdır. → Özne: “Her okulun Türk sanat eserlerinin resimlerini, planlarını, maketlerini gösteren müzeleri”, Yüklem: “olmalıdır”
- Bu eserlerden hareket edilerek yeni yeni eserler vücuda getirilebilir. → Zarf Tümleci: “Bu eserlerden hareket edilerek”, Özne: “yeni yeni eserler”, Yüklem: “vücuda getirilebilir”
- Avrupalılar bizim eserlerimizdeki motifleri kullanarak modalar icat etmişlerdir. → Özne: “Avrupalılar”, Zarf Tümleci: “bizim eserlerimizdeki motifleri kullanarak”, Nesne: “modalar”, Yüklem: “icat etmişlerdir”
- Plastik sanat eserlerini incelemenin en pratik yolu onların benzerini yapmaktır. → Özne: “Plastik sanat eserlerini incelemenin en pratik yolu”, Nesne: “onların benzerini”, Yüklem: “yapmaktır”
- En güzel sanat eseri modellerinin çoğaltılması da bir kültür çalışmasıdır. → Özne: “En güzel sanat eseri modellerinin çoğaltılması”, Yüklem: “bir kültür çalışmasıdır”
8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 96 Cevapları Hecce Yayıncılık
6. Etkinlik
a) Eline kalemini aldı.
b) Ali okula gidiyor.
Yukarıdaki cümlelerden hangisinin nesne aldığını belirleyiniz.
Kısa Cevap: “a” cümlesi “kalemini” nesnesini almış, “b” cümlesi nesne almamış.
Cevap: “a” cümlesi nesne almış: “kalemini” (belirtili nesne). “b” cümlesindeki “okula” ise yönelme hali eki almış bir dolaylı tümleçtir; bu yüzden “b” cümlesi nesne almamış.
Aşağıdaki cümlelerden hangileri nesne almıştır? Cümlelerin nesnelerini yanlarına yazınız.
Kısa Cevap: 1, 2, 3, 5 ve 8. cümleler nesne almıştır: malını, cezasını, doğru söyleyeni, yemek, etkinliği.
Cevap:
- Malını yemesini bilmeyen zengin, her gün züğürttür. → Nesne: “malını” (belirtili nesne)
- Akılsız başın cezasını (veya zahmetini) ayaklar çeker. → Nesne: “cezasını / zahmetini” (belirtili nesne)
- Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar. → Nesne: “doğru söyleyeni” (belirtili nesne)
- Evdeki hesap çarşıya uymaz. → Nesne yok; “hesap” öznedir, “çarşıya” dolaylı tümleçtir.
- Burası yemek kokuyor. → Nesne: “yemek” (belirtisiz nesne)
- İlkbaharda bitkiler yeşerir. → Nesne yok; “bitkiler” öznedir.
- Yalnızlığıma doğru yürüyorum. → Nesne yok; “yalnızlığıma doğru” dolaylı tümleçtir (edat tümleci).
- Size verdiğim etkinliği yapmalısınız. → Nesne: “etkinliği” (belirtili nesne)
- Bu akşam şehre dönüyormuş. → Nesne yok; “şehre” dolaylı tümleçtir.
Cümledeki nesnelerin cümlenin anlamını nasıl etkilediğini aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: Nesneler, eylemden etkilenen varlığı göstererek cümleye “neyi, kimi” anlamını katar.
Cevap: Nesneler, yüklemin bildirdiği eylemden etkilenen varlığı gösterir; cümleye “neyi, kimi” sorularının cevabını katarak anlamı tamamlar. Nesnesi olmayan cümlelerde ise eylem bir varlığa değil, özneye veya yer-yön bildiren bir tümlece bağlı kalır.
7. Etkinlik
a) Geziye gitti.
b) Geziye gidildi.
Yukarıdaki cümlelerde bulunan fiillerin altlarını çiziniz. Fiiller arasındaki farkı söyleyiniz. Hangi cümlede işi yapan bellidir? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: “Gitti” etken çatılı olup işi yapan bellidir, “gidildi” ise edilgen çatılı olup işi yapan belirsizdir.
Cevap: Birinci cümlede yüklem “gitti” etken çatılıdır, işi yapan bellidir: gizli özne “o”, yani üçüncü tekil kişi. İkinci cümlede yüklem “gidildi”dir; fiile gelen “-il” eki edilgen çatı oluşturur ve işi yapanı belirsiz bırakır, bu cümlede işi kimin yaptığı söylenmez.
Aşağıdaki fiilleri cümle içinde kullanınız.
Kısa Cevap: yaz-, sev-, oku-, bil-, bak-, başla- fiillerinin her biri birer örnek cümlede kullanıldı.
Cevap:
- yaz-: Ödevimi akşam olmadan bitirip yazdım.
- sev-: Küçük kardeşim yeni aldığı oyuncağı çok sevdi.
- oku-: Öğretmenimiz şiiri sınıfa yüksek sesle okudu.
- bil-: Bu sorunun cevabını sadece o bildi.
- bak-: Annem pencereden uzun uzun dışarıya baktı.
- başla-: Zil çalar çalmaz derse başladı.
8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 97 Cevapları Hecce Yayıncılık
Aşağıdaki fiillerin kök ya da gövdelerine -(i)l veya -(i)n eklerinden birini ekleyerek cümle içinde kullanınız.
Kısa Cevap: Aynı 6 fiil, -(i)l veya -(i)n ekleriyle edilgen ya da dönüşlü çatıda birer cümlede kullanıldı.
Cevap:
- yaz-: Bu türkü, ünlü bir halk ozanı tarafından yazıldı.
- sev-: O, sınıfın en çok sevilen öğrencisiydi.
- oku-: Yarışmayı kazananların adı mikrofondan okundu.
- bil-: Bu olay köyde herkes tarafından bilinir.
- bak-: Yeni geldiği okulda ürkek ürkek etrafına bakındı.
- başla-: Fırtına yüzünden yarışa zamanında başlanamadı.
Fiiller ek aldıktan sonra cümlelerde anlam bakımından nasıl bir farklılık oluşmuştur? Aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: Fiiller ek almadan önce etken çatılıyken -(i)l/-(i)n ekiyle edilgen veya dönüşlü çatıya geçmiştir.
Cevap: Fiiller ek almadan önce işi yapanın belli olduğu etken çatılı yüklemlerken, “-il/-in” ekini aldıktan sonra edilgen veya dönüşlü çatıya geçmiş; işi yapan özne ya belirsizleşmiş ya da eylem öznenin kendisine yönelik yapılır hale gelmiştir.
8. Etkinlik
Sınıfınızda “tarihi eserlerimizi korumak” konulu bir konuşma yapınız. Konuşmanızda yaratıcı konuşma stratejisini uygulayınız. Bu stratejiyi uygulayabilmek için bir önceki arkadaşınızın anlattıklarını dikkatlice dinleyiniz. Arkadaşlarınızın söylediklerinden hareketle konuşarak konuya farklı bir bakış açısı geliştirerek konuşmanızı tamamlayınız. Konuşmalarınızda yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanmaya özen gösteriniz.
Kısa Cevap: Tarihi eserlerimizi korumak, geçmişimizi geleceğe taşımak için hepimizin ortak görevidir.
Cevap: Tarihi eserlerimiz atalarımızdan kalan en değerli mirastır; onları korumak geçmişimizle bağımızı sürdürmektir. Ne yazık ki birçoğu ilgisizlik, çevre kirliliği ve bilinçsiz kullanım yüzünden zarar görüyor. Bu yüzden okullarda öğrencilere küçük yaştan bilinç kazandırılmalı, belediyeler ve Kültür Bakanlığı onarımları özgün yapıyı bozmadan yürütmelidir; çünkü bir milletin kimliği geçmişinden gelen izlerle şekillenir.
9. Etkinlik
Okuduğunuz metindeki yazarın “Vatan çıplak topraktan ibaret değildir. Bir milletin asıl vatanı yarattığı kültür eserleridir.” sözünden hareketle defterinize “kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma” yöntemini kullanarak hikaye edici veya bilgilendirici bir metin yazınız. Bu amaçla konuyla ilgili aklınıza gelen kelime ve kelime gruplarını kağıtlara yazınız. Arkadaşlarınızın yazdığı kağıtlarla kendi kağıtlarınızı bir masada toplayarak kavram havuzu oluşturunuz. Metninizi oluşturduğunuz kavram havuzundan yararlanarak yazınız. Metninizi gözden geçirirken varsa metninizdeki yazım, noktalama hatalarını ve anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz.
Kısa Cevap: Bir milletin gerçek vatanı, üzerinde yarattığı kültür eserleridir.
Cevap: Bir milletin gerçek sınırları topraklarla değil, o toprak üzerinde yarattığı kültür eserleriyle belirlenir. Halı, çini, hat sanatı ve taş işçiliği; milletin zevkini ve emeğini nesilden nesile taşır. Bu eserler yok olursa geriye boş toprak kalır; yaşadıkça millet de ruhuyla var olur. Onlara sahip çıkmak, vatana sahip çıkmaktır.
