5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 143-144-145-146-147. Cevapları
Korkuluk ve Uçan Balon Şiirleri Cevapları
3. Tema- Duygularımı Tanıyorum: Korkuluk şiirinde bir tarla bekçisinin ağzından korkuların nasıl aşılabileceğini okuyor, renklendirilmiş dizelerle vurgu-tonlama ilişkisini keşfediyor ve Uçan Balon şiirinde kişileştirme ile konuşturma sanatlarını bir dallanmış ağaç etkinliğiyle ayırt ediyoruz.
Sonraki Sayfalar: 148-149-150-151-152-153
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 143 Cevapları Birinci Kitap
Keşif Yolculuğu
› Şiir okumayı sever misiniz? Neden?
Kısa Cevap: Evet, şiir okumayı severim çünkü şiirler duygularımı kısa ve etkili sözlerle anlatır.
Cevap: Evet, şiir okumayı severim. Çünkü şiirlerde az sözle çok şey anlatılır, ayrıca ahenkli ve ritimli dizeleri okumak bana keyif verir.
› İnsanlar, duygularını ifade etmek için neden şiiri seçiyor olabilir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: İnsanlar, duygularını daha etkileyici ve akılda kalıcı anlatabildiği için şiiri seçiyor olabilir.
Cevap: İnsanlar duygularını sıradan cümlelerle anlatmak yerine; kafiye, ölçü ve benzetmelerle süsleyerek anlatmak istediklerinde şiiri tercih eder. Şiirdeki ahenk, anlatılan duyguyu okuyanın da hissetmesini kolaylaştırır.
✓ Öğretmeniniz şiiri okurken siz de onu kitabınızdan takip ediniz.
✓ Şiiri tür özelliklerini de dikkate alarak işitilebilir bir ses tonuyla anlamı yansıtacak şekilde vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okuyunuz.
✓ Arkadaşınız şiiri okurken anlamadığınız kelimeler olursa bunları ve anlamlarına yönelik tahminlerinizi 2. Etkinlik’teki uygun alanlara yazınız.
Korkuluk
Mürüvvet Adalı Uygun’un kaleme aldığı bu şiirde, bir tarlada duran korkuluk kendi ağzından konuşur. Kendini; güneşle ilk selamlaşan, kolları iki yana açık, saman renginde saçları ve başından hiç eksik olmayan şapkasıyla tanıtır; insanlara aslında zarar vermediğini söyler. Adındaki “korku” kelimesinden rahatsız olan korkuluk, keşke adı korkusuzluğu çağrıştırsaydı diye düşünür ve gerçek korkunun boş düşüncelerden doğduğunu, sevginin ise her korkuyu silebileceğini anlatır. Şiir, çocuklara seslenip korkularını geride bırakma çağrısıyla sona erer.
Mürüvvet ADALI UYGUN
(Şiirde renklendirilmiş dizeler, korkuluğun kendinden bahsettiği ve duygu değişiminin yaşandığı vurgulu kısımlardır; bu diziler kitaptaki haliyle mavi renkte gösterilmiştir.)
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 144 Cevapları MEB Yayınları
1. Etkinlik
Şiir üzerinde yapılmış renklendirme ile ilgili aşağıdaki cümleleri tamamlayınız.
Kısa Cevap: Renklendirme, duygu değişimlerinin ve vurgulanması gereken dizelerin nerede olduğunu fark etmemi sağladı.
Cevap: Renklendirme, şiiri okumamı ve anlamamı sağladı çünkü hangi dizelerin daha duygulu ve vurgulu okunması gerektiğini, korkuluğun hangi cümlelerde kendinden bahsettiğini renk sayesinde daha kolay ayırt ettim.
2. Etkinlik
Belirlediğiniz kelime ve kelime gruplarının anlamlarını TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten bularak yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu kontrol ediniz.
Cevap:
- ufuk: Gökle yerin birleşiyor gibi göründüğü uzak çizgi.
- korkuluk: Tarlaları, bahçeleri kuşlardan korumak için kurulan, insana benzeyen nesne.
- eser: İz, belirti; bir şeyden geriye kalan iz.
- teslim (etmek): Bir şeyi bırakıp başka birine veya bir duruma devretmek.
- gülüvermek: Aniden, birdenbire gülmek.
- boş (beyin): Burada mecazi olarak “düşüncesiz, anlayışsız” anlamında kullanılmıştır.
3. Etkinlik
Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiirden hareketle sözlü olarak cevaplayınız.
1. Korkuluk, ismini neden değiştirmek istemektedir?
Kısa Cevap: Korkuluk, “korku” kelimesini taşıyan ismi yerine korkusuzluğu simgeleyen bir isim istediği için değiştirmek istemektedir.
Cevap: Korkuluk, adında “korku” kelimesi geçtiği için kendini gerçekte olmadığı gibi korkutucu hissettirdiğini düşünmektedir. Bu yüzden “korkusuzluk” gibi huzur veren bir ismi olmasını dilemektedir.
2. Şaire göre korkuyu yok eden nedir?
Kısa Cevap: Şaire göre korkuyu içten sevgiler yok eder.
Cevap: Şiirde “Korkuyu üretir boş beyinler! Hepsini yok eder, içten sevgiler…” dizeleriyle anlatıldığı gibi, şaire göre korkuları ortadan kaldıran şey içten, gerçek sevgidir.
3. Şiirde korkuluk kendini nasıl tarif etmektedir?
Kısa Cevap: Korkuluk kendini, kolları iki yana açık, saman sarısı saçlı, başında şapkası olan ve kimseye zarar vermeyen bir varlık olarak tarif etmektedir.
Cevap: Korkuluk kendini; güneşle ilk selamlaşan, kollarını iki yana açan, saman sarısı saçları ve hiç eksik olmayan şapkasıyla tarif etmektedir. Ayrıca dış görünüşüne rağmen insanlara asla zarar vermediğini vurgulamaktadır.
4. Şair, şiiri kime hitap ederek sonlandırmaktadır?
Kısa Cevap: Şair, şiiri çocuklara hitap ederek sonlandırmaktadır.
Cevap: Şair, “Korkularınızı korkuluklara teslim edin, Siz çocuklar gününüzü gün edin…” dizeleriyle şiiri doğrudan çocuklara seslenerek bitirmektedir.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 145 Cevapları MEB Yayınları
4. Etkinlik
a. “Korkuluk” ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangileri şiirdeki anlatımla örtüşmektedir? İşaretleyiniz.
Cevap:
- İnsanları gerçekten korkutan canlı bir varlıktır. (Örtüşmüyor)
- Tarlaları korumak için kullanılan insan biçimindeki bir nesnedir. (Örtüşüyor)
- Dış görünüşüyle korkutucu görünse de aslında zarar vermez. (Örtüşüyor)
- Sevgi ve mutlulukla ilişkilendirilen bir karakter olarak anlatılmıştır. (Örtüşüyor)
- İnsanların korkularını yenmesine yardımcı olan bir karakter olarak anlatılmıştır. (Örtüşüyor)
b. Etkinliğin “a” maddesindeki işaretlemenizden ve şiirin bütününden hareketle şairin vermek istediği mesajı uygun ifadeleri yazarak tamamlayınız.
Cevap: Bazı korkular, üzerinde konuşulmadıkça ve doğru bilgi edinilmedikçe büyür; sevgi dolu, cesaretlendirici bir yaklaşım bu korkuları azaltabilir.
5. Etkinlik
a. Şairin “korku-suz-luk” kelimesini bu şekilde yazma amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir? İşaretleyiniz.
Kısa Cevap: Şair, bu kelimeyi “korku” ile “-suzluk” ekinin anlamını fark ettirmek için bu şekilde yazmıştır.
Cevap: “Korku-suz-luk” kelimesinin tire ile bölünerek yazılmasının amacı, “korku” ile “-suzluk” ekinin anlamını fark ettirmektir. Böylece kelimenin “korkunun olmadığı durum” anlamına geldiği görsel olarak da vurgulanmıştır.
b. “Korku-suz-luk olsaydı keşke ismim” dizesinden hareketle korkuluğun dileği aşağıdakilerden hangisidir? İşaretleyiniz.
Kısa Cevap: Korkuluğun dileği, korkunun olmadığı, insanların daha huzurlu ve mutlu olduğu bir durumu anlatmaktır.
Cevap: Korkuluk bu dizeyle, adının “korkusuzluk” olmasını isteyerek aslında korkunun hiç olmadığı, insanların daha huzurlu ve mutlu yaşadığı bir durumu özlediğini anlatmak istemektedir.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 146 Cevapları MEB Yayınları
6. Etkinlik
Karekodu okutarak “Anadolu” adlı metni dikkatlice dinleyiniz. Metni dinlerken aşağıdaki söz sanatlarının geçtiği cümleleri belirleyerek aşağıdaki alanlara yazınız.
Cevap:
- Kişileştirme: “Dağlar sanki yüzyıllardır süregelen bir hikayenin anlatıcısı gibi gururla, onurla, mutlulukla dimdik durur ovaların başucunda.” (Dağlara gurur, onur duyma gibi insana özgü duygular verilmiştir.)
- Konuşturma: “Ovalar bereketin simgesi olarak seslenir dağlara: ‘Bereket benim!’ diye.” (Ovalara doğrudan konuşma özelliği verilmiştir.)
- Benzetme: “Anadolu toprağı bereket ve zenginlikle işlenmiş bir tablo gibi göz kamaştırır.” (Anadolu toprağı bir tabloya benzetilmiştir.)
7. Etkinlik
Konuşturma; insan dışındaki canlılara, cansız varlıklara veya doğa unsurlarına insan gibi konuşma özelliği kazandırılarak yapılan söz sanatıdır. Kişileştirme ise insan dışındaki canlılara, cansız varlıklara ya da doğa olaylarına; insana özgü özellikler, davranışlar, duygular veya konuşma yeteneği kazandırma sanatıdır.
a. Aşağıdaki şiiri okuyunuz.
Uçan Balon
Necdet Neydim’in bu şiirinde konuşan taraf balonun kendisidir. Balon, küçük bir çocuğun elinden fırsatını bulup kaçtığını, artık gökyüzünde özgürce süzüldüğünü anlatır. Ne var ki bu özgürlüğün bir bedeli vardır: bulutların arasında yapayalnız kalmıştır ve birlikte oynayacak, sohbet edecek bir dostu yoktur.
Necdet NEYDİM
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 147 Cevapları MEB Yayınları
b. Okuduğunuz şiirden hareketle aşağıdaki ifadelerin doğruluk durumunu belirleyip uygun okları takip ediniz.
Kısa Cevap: Şiir balonun ağzından yazılmış, balona insana ait özellikler verilmiş; bu hem konuşturma hem kişileştirme sanatına örnektir.
Cevap: Dallanmış ağaçta izlenen yol şöyledir:
- “Şiir balonun ağzından yazılmıştır.” → EVET (Şiir, “Ben bir uçan balondum” diyerek balonun kendi ağzından anlatılmıştır.)
- “Şiirde insana ait bazı özellikler balona verilmiştir.” → EVET (Balon; kaçmak, özgür olmak, yalnız hissetmek ve söyleşecek bir dost istemek gibi insana özgü duygular taşımaktadır.)
- “İnsan dışındaki varlıkların insanlar gibi konuşmasına ‘konuşturma sanatı’ denir.” → EVET, bu tanım doğrudur.
- “İnsan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verilmesine ‘kişileştirme sanatı’ denir.” → EVET, bu tanım da doğrudur.
Sonuç olarak “Uçan Balon” şiiri hem konuşturma sanatına (balonun kendi ağzından konuşması) hem de kişileştirme sanatına (balona insana özgü duygular verilmesi) örnektir.
Sonraki Sayfalar: 148-149-150-151-152-153
