5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 159-160-161-162-163-164. Cevapları
Altı Üstü Bir Yarış Dinleme Metni Etkinlik Cevapları
3. Tema- Duygularımı Tanıyorum: Öyküleyici metinleri özetleme stratejisini öğreniyor, “Üç Kardeş” masalını bu stratejiyle çözümleyip özetliyor, duygularımızı işe bak ki, keşke, iyi ki gibi kalıp sözlerle ifade etmeyi keşfediyor ve dinlediğimiz “Altı Üstü Bir Yarış” metnini defterimize özetliyoruz.
Önceki Sayfalar 154-155-156-157-158
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 159 Cevapları Birinci Kitap
Özetleme Stratejisi
Öğretmenleriniz bazen okuduklarınızı, dinleyip izlediklerinizi özetlemenizi ister. Özetleme, okuma veya dinleme/izleme sonrasında metindeki önemli bilgileri bir araya getirip kendi cümlelerinizle bir paragraf halinde sunmaktır. Özetleme aynı zamanda bir stratejidir. Bu stratejiyi kullanırken önemli bilgi veya olayları diğer detaylardan ayırmanız ve bunları metinde verildiği şekliyle olay sırasına veya kavramlar arası bağlantılara dikkat ederek sunmanız gerekir. Ayrıca özetinizde metinde verilen mesaj net olarak görülebilmelidir. Bu derste öyküleyici metin yapısına sahip metinlerin özetlenmesini öğreneceksiniz. Bunun için öyküleyici metin yapısına göre bilgileri organize etmeyi öğrendiğiniz filmleri tekrar izleyiniz.
Öğretmeninizi İzliyorsunuz
Öğretmeniniz şimdi stratejinin nasıl kullanıldığını gösterecek. Metindeki önemli bilgi ve olayları seçecek, önemsiz detayları ayıracak. Bu sırada sesli düşünecek ve neyin önemli neyin detay bilgi olduğunu size söyleyecek. Stratejiyi kullanırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini size öğretecek. Öyküleyici metinlerde önemli bilgilerin olay akışı, şahıs/varlık kadrosu, yer ve zaman olduğunu öğrenmiştiniz. Bu bilgileri öğrendiğiniz filmi tekrar izleyiniz ve öğretmeniniz stratejiyi uygularken aşağıdaki noktalara dikkat ediniz.
Öğretmeniniz öyküleyici metinlerdeki önemli bilgiler ile detay bilgileri nasıl ayırt etti?
Kısa Cevap: Olay akışı, şahıs/varlık kadrosu, yer ve zamanı önemli bilgi olarak seçti, diğerlerini detay saydı.
Cevap: Öğretmenimiz olay akışı, şahıs/varlık kadrosu, yer ve zamanla ilgili bilgileri önemli bilgi olarak seçti. Olayın anlaşılmasına katkısı olmayan bilgileri ise detay olarak ayırdı.
Özellikle olay akışını yazarken yaşanan olaylardan önemli olanlarını nasıl seçti?
Kısa Cevap: Olayın gelişmesini sağlayan olayları seçti.
Cevap: Öğretmenimiz olayın başlamasını, gelişmesini ve sonuçlanmasını sağlayan olayları seçti. Bu olaylar çıkarılınca hikâyenin anlaşılmayacağını söyledi.
Belirlediği bilgi ve olayları özete dönüştürürken olay akışını paragrafına nasıl yansıttı?
Kısa Cevap: Olayları oluş sırasına göre bir paragrafta birleştirdi.
Cevap: Öğretmenimiz belirlediği olayları oluş sırasını bozmadan kısa cümlelerle birleştirip tek bir paragraf hâline getirdi.
Filmi kendi cümleleri ile ifade ederken nelere dikkat etti?
Kısa Cevap: Filmdeki sözleri aynen yazmadan kendi cümleleriyle anlattı.
Cevap: Öğretmenimiz filmdeki sözleri aynen yazmadı. Eş ve yakın anlamlı kelimeler kullanarak kendi cümleleriyle, Türkçeyi doğru kullanarak anlattı. Özette filmin mesajının görülmesine de dikkat etti.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 160 Cevapları Birinci Kitap
Siz Uyguluyorsunuz
4-6 kişilik gruplar oluşturunuz ve karekodu okutarak filmi izleyiniz. İzleme sırasında öğretmeninizin rehberliğinde stratejiyi uygulayınız. Bu aşamada aşağıdakilere dikkat ediniz.
- Öğretmeniniz size kendi uygulamasındaki sıraya uygun olarak ne yapacağınızı söyledikten sonra grup olarak söyleneni uygulayınız.
- Grup olarak birlikte düşünüp tartışınız, ortak bir karara varınız, sonra kararınızı bir kâğıda yazınız.
- Çalışırken ihtiyaç duyarsanız öğretmeninizden yardım alınız.
- Öğretmeniniz siz çalışırken bir eksiklik fark ederse onun uyarılarına uygun olarak çalışmanızı düzenleyiniz.
Yine Uyguluyorsunuz
Şimdi 2-3 kişilik küçük gruplar oluşturunuz ve karekodu okutarak filmi izleyiniz. Filmi izlerken stratejiyi kullanınız. Bu aşamada aşağıdakilere dikkat ediniz.
- Bu kez gerekmedikçe öğretmeniniz size müdahale etmeyecek.
- Önceki uygulamalardaki sırayı takip ederek stratejiyi kullanınız.
- Stratejiyi uygularken grup arkadaşlarınızla konuşup tartışınız, önceden bildiklerinizi ve yeni öğrendiklerinizi defterinize yazınız.
Sıra Sizde
Artık stratejiyi kullanmayı öğrendiniz. Bundan sonra okuduğunuz, dinlediğiniz veya izlediğiniz öyküleyici metin yapısına sahip metin ve filmleri özetleyebilirsiniz.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 161 Cevapları Birinci Kitap
9. Etkinlik
Özetleme; bir metnin, konuşmanın ya da olayın ana düşüncesini ve önemli bilgilerini alıp gereksiz ayrıntıları çıkararak, kısa ve anlaşılır biçimde yeniden anlatmaktır.
a. Okuduğunuz metinden hareketle metin yapılarının analizi, bilgileri organize etme ve özetleme stratejilerini kullanarak aşağıdaki bölümleri doldurunuz.
Üç Kardeş
Bu halk masalında zengin bir baba, servetini üç kızından hangisi kendisini daha çok seviyorsa ona göre paylaştırmak ister. Büyük ve ortanca kız, sevgilerini hazinenin ve konağın büyüklüğüyle ölçüp anlatırken küçük kız sevgisini bir avuç toprakla ifade eder. Bu cevaba kızan baba, büyük kızına altınları, ortanca kızına konağı, küçük kızına ise verimsiz bir tarla verir.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 162 Cevapları Birinci Kitap
Masalın devamında baba, yıllar sonra kızlarını ziyarete gider. Büyük kızının altınları çarçur edip yoksullaştığını, ortanca kızının da konağı elden çıkardığını görüp üzülür. Küçük kızına verdiği çorak tarlaya vardığında ise gözlerine inanamaz: kız, o bir avuç toprağı emekle işleyip büyük bir konağa ve bereketli bir meyve bahçesine dönüştürmüştür. Böylece en az şey verilen küçük kızın, sevgisini sözle değil emeğiyle kanıtlayan asıl zengin kişi olduğu ortaya çıkar.
(Genel ağdan alınmıştır.)
Cevap:
- Şahıs/Varlık Kadrosu: İhtiyar baba, büyük kız, ortanca kız, küçük kız, rüyadaki yaşlı adam
- Yer: İhtiyar babanın evi; büyük kızın kulübesi, ortanca kızın konağı ve küçük kızın toprağı
- Zaman: Belirsiz bir geçmiş zaman (“zamanın birinde”)
- Olay Akışı: Zengin bir ihtiyar baba, malını üç kızına nasıl paylaştıracağını bilemez. Rüyasında gördüğü yaşlı adamın öğüdüyle kızlarına kendisini ne kadar sevdiklerini sorar. Büyük kız altına, ortanca kız konağa, küçük kız ise bir avuç toprağa benzeterek cevap verir. Öfkelenen baba büyük kıza altın, ortancaya konak, küçük kıza da çorak bir tarla verir. Yıllar sonra ziyarete gittiğinde büyük ve ortanca kızının her şeyi tükettiğini, küçük kızının ise toprağı işleyerek verimli bir konağa ve meyve bahçesine kavuştuğunu görür.
b. Özetleme stratejisini kullanarak yukarıdaki masalın özetini defterinize yazınız.
Kısa Cevap: Zengin bir baba, kendisini en çok seven kızına en çok mal vermek ister; büyük ve ortanca kız altın ve konağı, küçük kız ise emeğiyle işlediği toprağı seçer ve yıllar sonra asıl zengin olan küçük kız çıkar.
Cevap: Zengin bir baba, kızlarına kendisini ne kadar sevdiklerini sorar. Büyük kız altın, ortanca kız konak kadar sevdiğini söyler. Küçük kız ise bir avuç toprak kadar sevdiğini söyleyince baba ona çorak bir tarla verir. Yıllar sonra diğer kızlar her şeyi tüketmiş, küçük kız ise toprağı işleyip zengin olmuştur.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 163 Cevapları Birinci Kitap
10. Etkinlik
Konuşurken ve yazarken duygularımızı daha açık anlatmak için bazı ifadelere başvururuz. Bu ifadelerle istek, şaşırma, merak, memnuniyet, üzüntü, pişmanlık ve küçümseme gibi duygularımızı daha kolay iletiriz.
a. Aşağıdaki metni koyu yazılmış ifadelere dikkat ederek okuyunuz.
(Sınıftaki öğrenciler, kendilerini mutlu eden olayları küçük kağıtlara yazıp “duygu kutusu”na atarlar. Ertesi sabah kutunun yerinde olmadığını görürler.)
Elif: İşe bak ki dün burada duran kutu bugün ortadan kaybolmuş!
Kerem: Acaba birisi kutuyu başka bir yere mi götürdü?
Zeynep: Yoksa yazdıklarımızı birisi mi okudu?
Mete: Ya kutu yanlışlıkla çöpe atıldıysa?
Murat: Güya sınıftaki en önemli şey bu!
Elif: Öyle deme Murat, hepimizin güzel anıları var içinde. Keşke dün dolaba koyup kilitleseydik.
(Bir süre sonra öğretmen sınıfa girer. Kutuyu, kağıtların düşmemesi için dolabın üzerine koyduğunu söyler.)
Murat: İyi ki öğretmenimize sormuşuz.
Elif: Neyse ki kutumuza bir şey olmamış. Boş yere telaşlanmışız.
b. Öğrenciler kutunun kaybolduğunu gördüklerinde hangi duyguları yaşamıştır? Yazınız.
Kısa Cevap: Öğrenciler şaşkınlık, merak, şüphe, küçümseme ve pişmanlık duygularını yaşamıştır.
Cevap: Öğrenciler kutunun kaybolduğunu gördüklerinde önce şaşkınlık (“İşe bak ki”), ardından merak ve şüphe (“Acaba”, “Yoksa”, “Ya”) yaşamıştır. Murat’ın “Güya” demesiyle bir küçümseme de sezilirken, Elif’in “Keşke” demesiyle pişmanlık duygusu ortaya çıkmıştır.
c. Metinde merak ve şüphe bildiren ifadelerin altını çiziniz, memnuniyet ve rahatlama bildiren ifadeleri ise daire içine alınız.
Cevap:
- Merak ve şüphe bildiren ifadeler (altı çizilecek): Acaba, Yoksa, Ya
- Memnuniyet ve rahatlama bildiren ifadeler (daire içine alınacak): İyi ki, Neyse ki
ç. Kutunun gerçekten kaybolduğunu düşününüz. Metnin sonunu “maalesef, yazık ki, ne çare, ne fayda” ifadelerinden en az ikisini kullanarak yeniden yazınız.
Cevap: Öğretmen sınıfa girdi ama kutuyu o da görmemişti. Murat, “Maalesef kutumuz gerçekten kaybolmuş.” dedi. Elif de “Yazık ki anılarımızı bir daha okuyamayacağız.” dedi. Sonunda yeni bir duygu kutusu yapmaya karar verdiler.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 164 Cevapları Birinci Kitap
Yazalım
11. Etkinlik
a. Dinlediğiniz “Altı Üstü Bir Yarış” adlı metni öğrendiğiniz strateji ve aşağıdaki yönergeler doğrultusunda defterinize özetleyiniz.
- Yiğit’in hangi olaylar karşısında hangi duyguları yaşadığını belirleyiniz.
- Dinlediğiniz metindeki önemli gördüğünüz bilgileri alt alta yazınız.
- Önemli gördüğünüz bilgileri kendi cümlelerinizle olay sırasına uygun biçimde ifade ediniz.
- Özetleme yaparken eş, yakın veya zıt anlamlı kelimelerden yararlanınız.
- Yabancı dillerden alınan ve dilimizde henüz yaygınlaşmamış kelimelerin Türkçelerini kullanınız.
- Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığınız cümleler kurunuz.
- Duygu ifade eden [istek (en azından, keşke vb.), küçümseme (güya, sanki vb.), memnuniyet (iyi ki, neyse ki vb.), pişmanlık (keşke, bari vb.), şaşırma (işe bak ki, nasıl olmuşsa, ne hikmetse vb.), şüphe ve/veya merak (acaba, ya, yoksa vb.), üzüntü (maalesef, ne çare, ne fayda, yazık ki vb.)] bağlantı ifadelerinden yararlanınız.
Kısa Cevap: Bisiklet yarışını kaybeden Yiğit öfkeyle bisikletine zarar vermiş, ama babaannesinin öğütleriyle pişmanlığını babasına anlatıp özür dilemiştir.
Cevap: Yarışı kaybeden Yiğit öfkelendi ve bisikletini tekmeleyip zarar verdi. Sonra pişman oldu, keşke öfkeme yenilmeseydim diye üzüldü. Babaannesi ona öğüt verdi. Neyse ki Yiğit babasına her şeyi dürüstçe anlatıp özür diledi. Babası da oğlunun büyüdüğünü söyledi.
b. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.
Kısa Cevap: Olayları sırasıyla anlatmakta iyiyim ancak cümlelerimi çok uzatıp noktalama işaretlerine yeterince dikkat etmiyorum.
Cevap: Öğretmenimin geri bildirimine göre olayları doğru sırayla anlatmakta iyiyim. Ancak bazen cümlelerimi çok uzatıyor ve noktalama işaretlerine dikkat etmiyorum. Bundan sonraki etkinliklerde daha kısa, açık ve kurallara uygun cümleler kurmaya çalışacağım.
Bu Görev Bizim
Aşağıdaki yönergeler doğrultusunda Nasrettin Hoca hakkında bir araştırma yapınız. Sınıfta anlatmak üzere bir de Nasrettin Hoca fıkrası öğreniniz.
- Araştırmanızın amacını, neye ihtiyacınız olduğunu ve bilgiye nasıl erişeceğinizi düşünerek bir görüş oluşturunuz.
- Araştırmanızda kullanacağınız metin, sözlük ve diğer kaynakları seçiniz.
- Amacınıza ulaşıncaya kadar seçtikleriniz üzerinde değiştirme ve düzenlemeler yapınız.
Cevap: Nasrettin Hoca, Anadolu Selçuklu Devleti zamanında yaşamıştır. Sivrihisar’ın Hortu köyünde doğmuş, Akşehir’de yaşamıştır. Hazırcevaplığı ve nükteli fıkralarıyla tanınır.
Öğrendiğim fıkra: Hoca’ya “Ay mı daha faydalı, güneş mi?” diye sormuşlar. Hoca, “Elbette ay. Güneş zaten ortalık aydınlıkken çıkıyor, ay ise karanlıkta yolumuzu aydınlatıyor.” demiş.
Önceki Sayfalar 154-155-156-157-158
