5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 159-160-161-162-163-164. Cevapları
Altı Üstü Bir Yarış Dinleme Metni Etkinlik Cevapları
3. Tema- Duygularımı Tanıyorum: Öyküleyici metinleri özetleme stratejisini öğreniyor, “Üç Kardeş” masalını bu stratejiyle çözümleyip özetliyor, duygularımızı işe bak ki, keşke, iyi ki gibi kalıp sözlerle ifade etmeyi keşfediyor ve dinlediğimiz “Altı Üstü Bir Yarış” metnini defterimize özetliyoruz.
Önceki Sayfalar 154-155-156-157-158
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 159 Cevapları Birinci Kitap
Özetleme Stratejisi
Öğretmenleriniz bazen okuduklarınızı, dinleyip izlediklerinizi özetlemenizi ister. Özetleme, okuma veya dinleme/izleme sonrasında metindeki önemli bilgileri bir araya getirip kendi cümlelerinizle bir paragraf halinde sunmaktır. Özetleme aynı zamanda bir stratejidir. Bu stratejiyi kullanırken önemli bilgi veya olayları diğer detaylardan ayırmanız ve bunları metinde verildiği şekliyle olay sırasına veya kavramlar arası bağlantılara dikkat ederek sunmanız gerekir. Ayrıca özetinizde metinde verilen mesaj net olarak görülebilmelidir. Bu derste öyküleyici metin yapısına sahip metinlerin özetlenmesini öğreneceksiniz. Bunun için öyküleyici metin yapısına göre bilgileri organize etmeyi öğrendiğiniz filmleri tekrar izleyiniz.
Öğretmeninizi İzliyorsunuz
Öğretmeniniz şimdi stratejinin nasıl kullanıldığını gösterecek. Metindeki önemli bilgi ve olayları seçecek, önemsiz detayları ayıracak. Öyküleyici metinlerde önemli bilgilerin olay akışı, şahıs/varlık kadrosu, yer ve zaman olduğunu öğrenmiştiniz. Bu bilgileri öğrendiğiniz filmi tekrar izleyiniz ve öğretmeniniz stratejiyi uygularken aşağıdaki noktalara dikkat ediniz.
Öğretmeniniz öyküleyici metinlerdeki önemli bilgiler ile detay bilgileri nasıl ayırt etti?
Kısa Cevap: Öğretmenimiz, olayın sonucunu değiştirmeyen ayrıntıları çıkararak sadece şahıs, yer, zaman ve olay akışına dair bilgileri önemli kabul etti.
Cevap: Öğretmenimiz filmi izlerken hangi bilgilerin olay akışını anlamak için zorunlu olduğunu, hangilerinin sadece süslemeden ibaret olduğunu sesli düşünerek ayırt etti. Örneğin ormanın hangi şehirde olduğu gibi küçük ayrıntıları değil, yangının nasıl söndürüldüğü gibi olayı değiştiren bilgileri önemli bilgi olarak seçti.
Özellikle olay akışını yazarken yaşanan olaylardan önemli olanlarını nasıl seçti?
Kısa Cevap: Öğretmenimiz sadece olayın gidişatını değiştiren, sonuca etki eden olayları seçip bunları kısa cümlelerle sıraladı.
Cevap: Öğretmenimiz, hikayenin başında, ortasında ve sonunda gerçekleşen dönüm noktalarını seçerek bunları “önce, sonra, en sonunda” gibi sıralayıcı ifadelerle birbirine bağladı. Böylece filmi tekrar izlemeden de olayın tamamı anlaşılabildi.
Belirlediği bilgi ve olayları özete dönüştürürken olay akışını paragrafına nasıl yansıttı?
Kısa Cevap: Öğretmenimiz belirlediği olayları, gerçekleştikleri sırayla tek bir akıcı paragraf haline getirdi.
Cevap: Öğretmenimiz not aldığı şahıs, yer, zaman ve olay akışı bilgilerini, olayların gerçek sırasını bozmadan kendi cümleleriyle birleştirerek kısa ve akıcı bir özet paragrafı oluşturdu.
Filmi kendi cümleleri ile ifade ederken nelere dikkat etti?
Kısa Cevap: Öğretmenimiz filmdeki cümleleri birebir tekrarlamadan, eş ve yakın anlamlı kelimeler kullanarak kendi cümlelerini kurdu.
Cevap: Öğretmenimiz özetini yazarken filmdeki sözleri aynen kopyalamadı; olayları kendi kelimeleriyle, eş ve yakın anlamlı sözcüklerden yararlanarak ve Türkçeyi doğru kullanarak yeniden ifade etti.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 160 Cevapları MEB Yayınları
Siz Uyguluyorsunuz
4-6 kişilik gruplar oluşturunuz ve karekodu okutarak filmi izleyiniz. İzleme sırasında öğretmeninizin rehberliğinde stratejiyi uygulayınız.
Cevap:
Yine Uyguluyorsunuz
Şimdi 2-3 kişilik küçük gruplar oluşturunuz ve karekodu okutarak filmi izleyiniz. Filmi izlerken stratejiyi kullanınız.
Cevap:
Sıra Sizde
Artık stratejiyi kullanmayı öğrendiniz. Bundan sonra okuduğunuz, dinlediğiniz veya izlediğiniz öyküleyici metin yapısına sahip metin ve filmleri özetleyebilirsiniz.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 161 Cevapları MEB Yayınları
9. Etkinlik
Özetleme; bir metnin, konuşmanın ya da olayın ana düşüncesini ve önemli bilgilerini alıp gereksiz ayrıntıları çıkararak, kısa ve anlaşılır biçimde yeniden anlatmaktır.
a. Okuduğunuz metinden hareketle metin yapılarının analizi, bilgileri organize etme ve özetleme stratejilerini kullanarak aşağıdaki bölümleri doldurunuz.
Üç Kardeş
Bu halk masalında zengin bir baba, servetini üç kızından hangisi kendisini daha çok seviyorsa ona göre paylaştırmak ister. Büyük ve ortanca kız, sevgilerini hazinenin ve konağın büyüklüğüyle ölçüp anlatırken küçük kız sevgisini bir avuç toprakla ifade eder. Bu cevaba kızan baba, büyük kızına altınları, ortanca kızına konağı, küçük kızına ise verimsiz bir tarla verir.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 162 Cevapları MEB Yayınları
Masalın devamında baba, yıllar sonra kızlarını ziyarete gider. Büyük kızının altınları çarçur edip yoksullaştığını, ortanca kızının da konağı elden çıkardığını görüp üzülür. Küçük kızına verdiği çorak tarlaya vardığında ise gözlerine inanamaz: kız, o bir avuç toprağı emekle işleyip büyük bir konağa ve bereketli bir meyve bahçesine dönüştürmüştür. Böylece en az şey verilen küçük kızın, sevgisini sözle değil emeğiyle kanıtlayan asıl zengin kişi olduğu ortaya çıkar.
(Genel ağdan alınmıştır.)
Cevap:
- Şahıs/Varlık Kadrosu: İhtiyar baba, büyük kız, ortanca kız, küçük kız, rüyadaki yaşlı adam
- Yer: İhtiyar babanın evi; büyük kızın kulübesi, ortanca kızın konağı ve küçük kızın toprağı
- Zaman: Belirsiz bir geçmiş zaman (“zamanın birinde”)
- Olay Akışı: Zengin bir ihtiyar baba, malını üç kızına nasıl paylaştıracağını bilemez. Rüyasında gördüğü yaşlı adamın öğüdüyle kızlarına kendisini ne kadar sevdiklerini sorar. Büyük kız altına, ortanca kız konağa, küçük kız ise bir avuç toprağa benzeterek cevap verir. Öfkelenen baba büyük kıza altın, ortancaya konak, küçük kıza da çorak bir tarla verir. Yıllar sonra ziyarete gittiğinde büyük ve ortanca kızının her şeyi tükettiğini, küçük kızının ise toprağı işleyerek verimli bir konağa ve meyve bahçesine kavuştuğunu görür.
b. Özetleme stratejisini kullanarak yukarıdaki masalın özetini defterinize yazınız.
Kısa Cevap: Zengin bir baba, kendisini en çok seven kızına en çok mal vermek ister; büyük ve ortanca kız altın ve konağı, küçük kız ise emeğiyle işlediği toprağı seçer ve yıllar sonra asıl zengin olan küçük kız çıkar.
Cevap: İhtiyar ve zengin bir adam, üç kızına bırakacağı mirası nasıl paylaştıracağını düşünürken rüyasında gördüğü bir yaşlı adamın öğüdüne uyarak kızlarına kendisini ne kadar sevdiklerini sorar. Büyük kızı altınlar, ortanca kızı konak kadar sevdiğini söylerken küçük kızı bir avuç toprak alıp “Seni bu kadar seviyorum.” der. Bu cevaba öfkelenen baba, büyük kızına altınlarını, ortancasına konağını, küçük kızına ise çorak bir tarla verir. Aradan zaman geçince kızlarını ziyarete giden baba, büyük ve ortanca kızının mirasını tükettiğini, küçük kızının ise toprağı işleyerek büyük bir konağa ve bereketli bir bahçeye kavuştuğunu görüp şaşırır.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 163 Cevapları MEB Yayınları
10. Etkinlik
Konuşurken ve yazarken duygularımızı daha açık anlatmak için bazı ifadelere başvururuz. Bu ifadelerle istek, şaşırma, merak, memnuniyet, üzüntü, pişmanlık ve küçümseme gibi duygularımızı daha kolay iletiriz.
a. Aşağıdaki metni koyu yazılmış ifadelere dikkat ederek okuyunuz.
(Sınıftaki öğrenciler, kendilerini mutlu eden olayları küçük kağıtlara yazıp “duygu kutusu”na atarlar. Ertesi sabah kutunun yerinde olmadığını görürler.)
Elif: İşe bak ki dün burada duran kutu bugün ortadan kaybolmuş!
Kerem: Acaba birisi kutuyu başka bir yere mi götürdü?
Zeynep: Yoksa yazdıklarımızı birisi mi okudu?
Mete: Ya kutu yanlışlıkla çöpe atıldıysa?
Murat: Güya sınıftaki en önemli şey bu!
Elif: Öyle deme Murat, hepimizin güzel anıları var içinde. Keşke dün dolaba koyup kilitleseydik.
(Bir süre sonra öğretmen sınıfa girer. Kutuyu, kağıtların düşmemesi için dolabın üzerine koyduğunu söyler.)
Murat: İyi ki öğretmenimize sormuşuz.
Elif: Neyse ki kutumuza bir şey olmamış. Boş yere telaşlanmışız.
b. Öğrenciler kutunun kaybolduğunu gördüklerinde hangi duyguları yaşamıştır? Yazınız.
Kısa Cevap: Öğrenciler şaşkınlık, merak, şüphe, küçümseme ve pişmanlık duygularını yaşamıştır.
Cevap: Öğrenciler kutunun kaybolduğunu gördüklerinde önce şaşkınlık (“İşe bak ki”), ardından merak ve şüphe (“Acaba”, “Yoksa”, “Ya”) yaşamıştır. Murat’ın “Güya” demesiyle bir küçümseme de sezilirken, Elif’in “Keşke” demesiyle pişmanlık duygusu ortaya çıkmıştır.
c. Metinde merak ve şüphe bildiren ifadelerin altını çiziniz, memnuniyet ve rahatlama bildiren ifadeleri ise daire içine alınız.
Cevap:
- Merak ve şüphe bildiren ifadeler (altı çizilecek): Acaba, Yoksa, Ya
- Memnuniyet ve rahatlama bildiren ifadeler (daire içine alınacak): İyi ki, Neyse ki
ç. Kutunun gerçekten kaybolduğunu düşününüz. Metnin sonunu “maalesef, yazık ki, ne çare, ne fayda” ifadelerinden en az ikisini kullanarak yeniden yazınız.
Cevap: Bir süre sonra öğretmen sınıfa girmiş ve çocuklara kutuyu görüp görmediğini sormuş. Öğretmen de kutunun nerede olduğunu bilmediğini söyleyince Murat, “Maalesef kutumuz gerçekten kaybolmuş.” demiş. Elif de üzülerek, “Yazık ki içindeki bütün güzel anılarımızı bir daha okuyamayacağız, ne çare, elimizden bir şey gelmiyor.” demiş. Sınıfça yeni bir duygu kutusu yapıp bu kez onu daha dikkatli saklamaya karar vermişler.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 164 Cevapları MEB Yayınları
Yazalım
11. Etkinlik
a. Dinlediğiniz “Altı Üstü Bir Yarış” adlı metni öğrendiğiniz strateji ve aşağıdaki yönergeler doğrultusunda defterinize özetleyiniz.
Kısa Cevap: Bisiklet yarışını kaybeden Yiğit öfkeyle bisikletine zarar vermiş, ama babaannesinin öğütleriyle pişmanlığını babasına anlatıp özür dilemiştir.
Cevap: Bisiklet yarışına hırsla hazırlanan Yiğit, yarışı kaybedince öfkelenip eve gitmiş ve arkadaşlarının tesellisini dinlemeden kırmızı bisikletini tekmeleyerek zarar vermiştir. Ne yaptığını fark edip pişman olan Yiğit, durumu babaannesine anlatmış; babaannesi de ona “Bir musibet bin nasihatten yeğdir” ve “Öfkeyle kalkan zararla oturur” atasözleriyle öğüt vermiştir. Akşam eve gelen babasına her şeyi dürüstçe anlatıp özür dileyen Yiğit’e babası, bu olay karşısında büyüdüğünü söylemiştir.
b. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.
Kısa Cevap: Olayları sırasıyla anlatmakta iyiyim ancak cümlelerimi çok uzatıp noktalama işaretlerine yeterince dikkat etmiyorum.
Cevap: Öğretmenimin geri bildirimine göre olayları doğru sırayla anlatmakta iyiyim. Ancak bazen cümlelerimi çok uzatıyor ve noktalama işaretlerine dikkat etmiyorum. Bundan sonraki etkinliklerde daha kısa, açık ve kurallara uygun cümleler kurmaya çalışacağım.
Bu Görev Bizim
Aşağıdaki yönergeler doğrultusunda Nasrettin Hoca hakkında bir araştırma yapınız. Sınıfta anlatmak üzere bir de Nasrettin Hoca fıkrası öğreniniz.
Cevap: Nasrettin Hoca, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı Devleti zamanında yaşamış birisidir. Kendisi kadılık ve hocalık görevlerinde de bulunmuş, ancak daha çok mizahçılığı, hazırcevaplılığı ve olayları çözüme kavuşturma zekasıyla tanınmıştır. 1208 yılında Hortu’da doğmuş ve hayatının büyük kısmını Hortu ile Akşehir civarında sürdürmüştür. Kendisini bugün anlattığı fıkralarla tanırız. Öğrendiğim fıkralardan biri şöyledir: Nasrettin Hoca’ya sormuşlar, “Ay mı daha faydalıdır, güneş mi?” Hoca cevap vermiş: “Elbette ay. Çünkü güneş, herkesin uyuduğu gündüz vakti çıkıyor; ay ise karanlıkta ışık verdiği için çok daha faydalıdır.”
Önceki Sayfalar 154-155-156-157-158
