5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 23-24-25-26-27-28-29-30 Cevapları 2.Kitap

Bugün Bayram İzleme Metni Cevapları

4. Tema- Geleneklerimiz: Bayramlıkları olmayan Rafadan Tayfa’nın Basri amcadan kaçışını izliyor, kalıplaşmış ifadeleri ve sayıların yazımını öğreniyor, dini bayramlarla ilgili istasyon çalışması yapıyoruz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 23 Cevapları İkinci Kitap

Keşif Yolculuğu

Ülkemizde kutlanan dini bayramları söyleyiniz.

Kısa Cevap: Ülkemizde Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı kutlanır.

Cevap: Ülkemizde iki dini bayram kutlanır. Ramazan ayının bitiminde kutlanan Ramazan Bayramı üç gün, Kurban Bayramı ise dört gün sürer. Ramazan Bayramı’na şeker ikram edildiği için Şeker Bayramı da denir.

Dini bayramlarda büyüklerinizi ziyaret eder misiniz? Ziyaret ettiğinizde büyükleriniz sizi nasıl karşılar?

Kısa Cevap: Dini bayramlarda büyüklerimizi ailecek ziyaret ederiz. Ziyaret ettiğimizde büyüklerimiz çok mutlu olur, şeker, tatlı ikram ederek harçlık verirler.

Cevap: Evet, bayram sabahı ailemle önce dedemi ve anneannemi ziyaret ederiz. Onlar bizi kapıda sevinçle karşılar, sarılıp öperler. Ellerini öptüğümüzde bize bayram harçlığı verirler, ardından şeker, tatlı ve çay ikram ederler.

İzleme dosyasına ulaşmak için karekodu okutunuz.
Filmi dikkat dağıtıcı hareketlerden kaçınarak nezaket kuralları içerisinde izleyiniz.
Anlamadığınız bölümleri uygun zamanda öğretmeninize sormak üzere defterinize not ediniz.
Filmi izlerken metnin anahtar kelimelerini belirleyip 1. Etkinlik’e yazınız.
Metni dinlerken bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını belirleyerek defterinize not alınız. Bu kelimelerin anlamlarını metnin bağlamından tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük‘ten kontrol ediniz.

İzleme sürecinizi tema sonundaki “Dinleme/İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Aşağıdaki ölçek örnek olarak dolduruldu; her öğrenci kendi izleme sürecine göre işaretleme yapmalıdır.

Kısa Cevap: Dikkatimi dağıtmadan izledim, bilmediğim kelimeleri not aldım ve anahtar kelimeleri belirledim. Kelimelerin anlamını tahmin etmekte biraz zorlandım.

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

• 1. Bilmediğim kelimelerin anlamını cümlenin gelişinden tahmin etmek.
• 2. Tahminlerimi sözlükten kontrol etmeyi alışkanlık haline getirmek.
• 3. İzlerken önemli yerleri kısa notlarla yazmak.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları İkinci Kitap

1. Etkinlik

a. “Bugün Bayram” adlı çizgi filmin içeriğini en iyi yansıtan, bu çizgi filmin konusuyla ilgili olan kelimeleri (anahtar kelimeler) belirleyerek aşağıya yazınız. Bu kelimelerin metinle ilişkisini açıklayınız.

Kısa Cevap: Bayram, bayramlık, bayramlaşma, el öpmek, bayram şekeri, harçlık, ziyaret ve paylaşmak.

Cevap:

• bayram: Filmdeki bütün olaylar bayram sabahı geçiyor.
• bayramlık: Basri amcanın aldığı kıyafetler çocuklara olmuyor, olaylar bununla başlıyor.
• bayramlaşma: Çocuklar Saadettin Usta, nine ve Basri amcayla bayramlaşıyor.
• el öpmek: Çocuklar büyüklerinin elini öpüyor.
• bayram şekeri: Hayri, şeker ikram etme geleneğini hatırlatıyor.
• harçlık: Basri amca, çocukların harçlık istemek için peşine takıldığını sanıyor.
• ziyaret: Çocuklar mahalledeki büyükleri ziyaret ediyor.
• paylaşmak: Çocuklar bayramlıkları ihtiyacı olanlara vermeye karar veriyor.

b. Belirlediğiniz anahtar kelimelerin size çağrıştırdığı kelimeleri aşağıya yazınız. Yazdığınız kelimelerin anlam ilişkilerini inceleyiniz.

Kısa Cevap: Bayramlık yeni giysiyi, el öpmek saygıyı, bayram şekeri ikramı, harçlık parayı, ziyaret akrabaları, paylaşmak yardımlaşmayı çağrıştırır.

Cevap:

2. Etkinlik

Aşağıdaki soruları izlediğiniz filmden hareketle sözlü olarak cevaplayınız.

1. Mahalledeki çocuklar bayramlıklarını görünce ne yapmışlardır?

Kısa Cevap: Bayramlıklar bedenlerine olmadığı için onları giymemişlerdir.

Cevap: Çocuklar bayramlıkları denediklerinde kıyafetlerin kimine çok bol, kimine çok küçük olduğunu gördüler. Bu yüzden bayramlıkları giymemiş, eski kıyafetleriyle dışarı çıktılar.

2. Kamil’in kıyafetleri değiştirme fikri neden kabul edilmemiştir?

Kısa Cevap: Çocuklar Basri Amca’nın üzüleceğinden endişe ettikleri için kabul edilmemiştir.

Cevap: Kamil, kıyafetleri aralarında değiştirmeyi önerdi. Ancak arkadaşları, Basri amcanın aldığı bayramlıkları giymezlerse onun kıyafetleri beğenmediklerini sanıp üzüleceğini düşündükleri için bu fikri kabul etmediler.

3. Çocuklar Basri amcadan neden kaçmaktadır?

Kısa Cevap: Çocuklar, Basri Amca’nın aldığı kıyafetleri giymediklerini fark edip üzülmesinden endişe ettikleri için kaçmaktadır.

Cevap: Çocuklar, Basri amcanın aldığı bayramlıkları bedenlerine olmadığı için giyemediler. Onu bu halde görürse bayramlıkları beğenmediklerini sanıp üzüleceğini düşündükleri için Basri amcayla karşılaşmamaya çalışırlar.

4. Hayri, Sadettin Usta’ya şeker ikramını hatırlatmak için neler söylemektedir?

Kısa Cevap: Hayri, Sadettin Usta’ya şeker ikramını hatırlatmak için öğle uykusunda şekerleme yapacağını, çayın şekerli olup olmadığını, yeni doğan bebeklerin şeker gibi olduğunu söylemektedir.

Cevap: Hayri önce “O çaylar şekerli mi?” diye sorar. Sonra alt komşunun yeni doğan bebeğinin “çok şeker” olduğunu söyler. En sonunda da biraz kıvrılıp “bayram şekerlemesi” yapmak istediğini söyleyerek şeker ikramını hatırlatır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 25 Cevapları İkinci Kitap

3. Etkinlik

a. Aşağıdaki örneği inceleyiniz. Siz de filmden bulduğunuz kalıplaşmış ifadeleri ve bunların hangi durumlarda kullanıldığını örnekteki gibi yazınız. Gerekirse filmi tekrar izleyiniz.

Kısa Cevap: Filmde “El öpenleriniz çok olsun”, “Kısmet olmadı”, “Adet yerini bulsun”, “Kusura bakmayın” ve “Allah iyilik sağlık versin” ifadeleri geçer.

Cevap:

• Ayağınıza sağlık (örnek): Eve gelen misafiri uğurlarken kullanılır.
• El öpenleriniz çok olsun: Büyükler, ellerini öpen küçüklere iyi dilekte bulunurken kullanır.
• Kısmet olmadı: İstenen bir şey henüz gerçekleşmediğinde kullanılır.
• Adet yerini bulsun: Bir gelenek yerine getirilsin diye bir şey yapılırken kullanılır.
• Kusura bakmayın: Bir hata ya da eksiklik için özür dilerken kullanılır.
• Allah iyilik sağlık versin: Birinin hâlini hatırını sorduktan sonra iyi dilekte bulunurken kullanılır.

b. Aşağıda verilen diyalogları uygun kalıplaşmış ifadelerle örnekteki gibi tamamlayınız. Boşta kalan kalıplaşmış ifade için bir diyalog yazınız.

Kısa Cevap: Sırasıyla “Geçmiş olsun.”, “Eline sağlık.”, “Su gibi aziz ol.”, “Güle güle oturun.” Boşta kalan “Gözünüz aydın.” için diyalog yazdım.

Cevap:

Sevda: Söyle bakalım bize iletmek istedikleri neymiş?
Kübra: Elçiye zeval olmaz. Ben anlatılanları aktarayım. (örnek)

Ayşe: Seni arayamadım çünkü iki gündür gripten yatıyorum.
Beyza: Geçmiş olsun.

Hakan: Biraz soluklan dedeciğim, su getirdim sana.
Veysel: Su gibi aziz ol.

Sultan: Yemekleri beğendin mi yavrum? Karnını iyice doyur.
Levent: Eline sağlık.

Murat: Çok şükür, yıllardır yaptığımız birikimlerle bir ev alabildik.
Sabri: Güle güle oturun.

Cem: Çok şükür annemin ameliyatı sorunsuz bitti.
Veli: Gözünüz aydın.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 26 Cevapları İkinci Kitap

4. Etkinlik

İzlediğiniz filmden alınan aşağıdaki görselleri inceleyiniz. Bayram gelenekleriyle ilgili yaptığınız araştırmada elde ettiğiniz bilgilerden hareketle bu görsellerde yer alan karakterlerin o an neler hissettiklerini açıklayınız.

Kısa Cevap: El öpülürken usta sevinç, çocuk saygı hisseder. Şeker ikramında çocuklar mutludur. Ninenin kapısında çocuklar mutlu ama tedirgindir. Bayramlığı olmayan Akın ise hayal kırıklığı yaşar.

Cevap:

• 1. görsel: Akın, Saadettin Usta’nın elini öperken saygı ve sevgi hisseder. Usta da hatırlandığı için sevinir.
• 2. görsel: Saadettin Usta şeker ikram ederken biraz mahcuptur. Hayri ve Mert ise şeker geleneği yaşatıldığı için mutludur.
• 3. görsel: Nine, torunu gibi sevdiği çocukları görünce çok sevinir. Çocuklar mutlu ama Basri amca gelecek diye tedirgindir.
• 4. görsel: Akın, bayramlığının kendisine çok büyük geldiğini görünce şaşırır ve hayal kırıklığı yaşar.

5. Etkinlik

a. İzlediğiniz videoda çocukların ziyaret ettiği mahalle sakinlerinde hangi davranışlar gözlenmektedir? Bu davranışlara iki örnek vererek davranışların sebeplerini videodan bulacağınız kanıtlarla aşağıya yazınız.

Kısa Cevap: Mahalle sakinleri çocukları sevgiyle karşılayıp ikramda bulunur. Çünkü bayramlarda evlerinin çocuklarla dolmasını, bayram geleneklerinin yaşamasını isterler.

Cevap:

b. Sabri amcanın çocuklara bayram hediyesi alması sizce onun karakter özellikleriyle ilgili hangi ipuçlarını vermektedir? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Onun cömert, düşünceli ve çocukları çok seven biri olduğunu gösterir.

Cevap: Mahalledeki çocukların her birine ölçüsüne göre bayramlık alması, onun cömert ve düşünceli biri olduğunu gösterir. Çocuklarla bayramlaşmayı her şeyden önemli saydığı için de çocukları çok seven, sevecen bir insandır.

c. Videonun sonunda çocukların bayramlıklarıyla ilgili aldıkları karar, sizce bayramların hangi yönüne vurgu yapmaktadır? Düşüncelerinizi kendi hayatınızdan örneklerle açıklayınız.

Kısa Cevap: Bayramların paylaşma ve yardımlaşma yönüne vurgu yapar. Biz de bayramda ihtiyacı olanlara kıyafet ve yiyecek veririz.

Cevap: Çocukların bayramlıkları ihtiyacı olan kişilere hediye etme kararı, bayramların paylaşma ve yardımlaşma yönünü öne çıkarır. Benim ailem de Kurban Bayramı’nda kurban etini komşularımızla ve ihtiyacı olanlarla paylaşır. Ben de bayramdan önce küçülen kıyafetlerimi ihtiyacı olan çocuklara veririm.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 27 Cevapları İkinci Kitap

6. Etkinlik

Aşağıdaki cümlelerde sayıların yazımını inceleyiniz. Sayıların yazımıyla ilgili kuralları öğretmeninizle belirleyerek örnekteki gibi yazınız.

Kısa Cevap: Üleştirme sayıları yazıyla, birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı, sıra sayıları da yazıyla yazıldığında “-inci” ekiyle yazılır.

Cevap:

• Aşure dağıtımı için 1.500 hayırsever gönüllü oldu. (örnek): Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve aralarına nokta konur.
• Bayramda dedem bize ellişer lira verdi.: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla yazılır.
• Ramazan “on bir ayın sultanı” kabul edilir.: Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.
• Bu eve ikinci kez misafir olarak geliyorum.: Sıra sayıları yazıyla yazıldığında sayıya “-ıncı, -inci, -uncu, -üncü” eki getirilir.

7. Etkinlik

a. Bir betimleme yaparken sadece isimleri kullanmak bizim için yeterli olur mu? Niçin?

Kısa Cevap: Bir betimleme yaparken sadece isimleri kullanmak yeterli olmaz. Çünkü betimleme yapılırken boyut, renk ve detaylar verilmelidir.

Cevap: Sadece isimleri kullanmak yeterli olmaz. İsimler bize yalnızca varlığın ne olduğunu söyler. Varlığın rengini, büyüklüğünü, şeklini ve durumunu anlatmak için niteleyici kelimelere ihtiyaç vardır. Böylece okuyan kişi anlatılanı gözünde canlandırabilir.

b. Farklı türde çiçeklerle dolu bir bahçeye girdiğinizi düşününüz. Bahçedeki çiçeklerin birbirinden farkını nasıl ifade edersiniz?

Kısa Cevap: Bahçedeki çiçeklerin birbirinden farkını renklerini, kokularını, şekillerini, boyutlarını anlatarak ifade ederim.

Cevap: Çiçekleri renklerine, boylarına, kokularına ve yapraklarının şekline göre niteleyerek anlatırım. Örneğin “uzun saplı kırmızı güller”, “küçük mor menekşeler”, “mis kokulu beyaz yaseminler” ve “iri yapraklı sarı ayçiçekleri” diyerek çiçeklerin farkını gösteririm.

c. Yukarıdaki görselde yer alan varlıkların isimlerini yazınız.

Kısa Cevap: Çocuk, ayakkabı, ranza, yastık, yatak ve battaniye.

Cevap: Görselde çocuk, ayakkabı, ayakkabı bağcığı, ranza, yastık, yatak, battaniye ve duvar yer alıyor.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları İkinci Kitap

ç. Yazdığınız isimlere niteleyici kelimeler ekleyerek betimleyici bir paragraf yazınız.

Kısa Cevap: Kahverengi saçlı küçük çocuk, tahta ranzanın alt katında yeni mavi ayakkabısını inceliyordu. Yanında işlemeli beyaz bir yastık vardı.

Cevap: Kahverengi dağınık saçlı, yeşil gömlekli küçük çocuk, turuncu tahta ranzanın alt katında oturuyordu. Elinde parlak, lacivert bayramlık ayakkabısı vardı. Ayakkabının beyaz bağcıklarını dikkatle inceliyordu. Yanındaki mor çiçek işlemeli beyaz yastık, açık mavi yatağın üstünde duruyordu. Sarı battaniye ise yatağın ucuna özenle katlanmıştı.

Yazalım

8. Etkinlik

a. Dini bayramlarımızla ilgili aşağıdaki etkinliği yönergeler doğrultusunda istasyon tekniğini kullanarak yapınız.

Sınıfınızda beş ayrı istasyon oluşturunuz.
Her istasyon için bir gözlemci seçiniz.
Yapılacak çalışma için istasyonlara kağıt, kalem, boya kalemleri, resim kağıdı gibi malzemeler koyunuz.
Öğretmeninizin belirleyeceği süre zarfında istasyonlarda yapılan çalışmaya katkıda bulununuz. Süreniz bittiğinde diğer istasyona geçiniz.
Çalışmalara katkıda bulunurken anı, gözlem ve deneyimlerinizden de yararlanınız.
Çalışmalar sona erdiğinde her istasyonda yapılan çalışmanın sunumunu izleyiniz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları İkinci Kitap

İstasyonlarda ne yapacaksınız?

Bilgi istasyonunda dini bayramlarla ilgili bildiklerinizi bir paragraf halinde yazınız. Bunun için uygun paragraf türünü (betimleme, tanıtma, öyküleme vb.) belirleyiniz.
“Şiir İstasyonu”nda kağıda bir dörtlük de siz ekleyiniz.
“Hikaye İstasyonu”nda bir önceki arkadaşınızın bıraktığı yerden hikayeyi devam ettiriniz.
“Slogan İstasyonu”nda dini bayramlarımızla ilgili çarpıcı, kısa sloganlar yazınız.
“Resim İstasyonu”nda yapılan resme siz de eklemeler yapınız.

Kısa Cevap: Bilgi istasyonuna dini bayramlarımızı yazdım, şiire bir dörtlük ekledim, hikayeyi devam ettirdim, “Bayramları yaşat, geleceğe kal!” sloganını yazdım ve resme bayram şekeri ile kurbanlık koyun ekledim.

Cevap:

Bilgi İstasyonu: Dini bayramlarımız Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı’dır. Ramazan Bayramı’nda bayramlaşma ve ziyaretler yapılır, Kurban Bayramı’nda ise kurban kesilip etler dağıtılır.

Şiir İstasyonu:
Bayram geldi, gönüller coşar, sevinç dolar,
Dualar yükselir, kalplerde huzur var.
Birlik, beraberlik, dostlukla örülür,
Bayramda tüm dertler, neşeyle sökülür.

Hikaye İstasyonu (devam ettirdiğim bölüm): Ali, bayramlık ayakkabılarını giyip kapıdan çıktığında yan komşuları Hatice Teyze’nin yalnız oturduğunu gördü. Hemen annesini çağırdı. Birlikte teyzenin elini öptüler, ona annesinin yaptığı baklavadan götürdüler. Hatice Teyze’nin gözleri sevinçten doldu.

Slogan İstasyonu: “Bayramları yaşat, geleceğe kal!”

Resim İstasyonu: Resme sepet dolusu bayram şekeri ile Ramazan Bayramı’nı, kurbanlık koyun ile Kurban Bayramı’nı ekledim.

b. Çalışmanızı aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz. Güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi sonraki etkinliklerde öğretmeninizin geri bildirimleriyle geliştirmeye çalışınız.

Aşağıdaki ölçek örnek olarak dolduruldu; her öğrenci kendi çalışmasına göre işaretleme yapmalıdır.

Kısa Cevap: Bütün ölçütlerde kendimi başarılı buldum; her istasyona katkıda bulundum ve çalışmaları verilen sürede bitirdim.

Cevap:

c. Yaptığınız çalışmaları arkadaşlarınızla paylaşınız.

Kısa Cevap: Çalışmalarımızı sınıf panosuna asıp her istasyonun gözlemcisiyle birlikte arkadaşlarımıza sunduk.

Cevap: Her istasyonda hazırlanan çalışmaları sınıf panosuna astık. Her istasyonun gözlemcisi, o istasyonda neler yapıldığını arkadaşlarımıza anlattı. Ben de şiir istasyonunda eklediğim dörtlüğü sınıfta okudum.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları İkinci Kitap

Konuşalım

9. Etkinlik

a. İzlediğiniz filmdeki çocuk kahramanların isimlerini belirleyiniz.

Kısa Cevap: Soldan sağa Kamil, Akın, Hayri ve Mert.

Cevap: Görsellerdeki çocuk kahramanlar soldan sağa Kamil, Akın, Hayri ve Mert’tir.

b. Çocuk kahramanların benzer kişilik özelliklerini tabloya yazınız.

Kısa Cevap: Kamil komik, tartışmacı ve dürüst; Akın anlayışlı, zeki ve cesur; Hayri tartışmacı, karnına düşkün ve esprili; Mert yardımsever, çalışkan ve atılgandır.

Cevap:

c. Çocuk kahramanları birbirinden ayıran fiziksel özellikleri tabloya yazınız.

Kısa Cevap: Kamil uzun boylu, zayıf ve uzun kahverengi saçlı; Akın kısa boylu, zayıf ve kısa kahverengi saçlı; Hayri kısa boylu, kilolu ve sarı saçlı; Mert uzun boylu, zayıf ve siyah saçlıdır.

Cevap:

ç. Çocuk kahramanların benzerlik ve farklılıklarından hareketle bir konuşma hazırlayınız.

Kısa Cevap: Kamil, Akın, Hayri ve Mert hem görünüş hem kişilik olarak birbirinden farklı ama iyi arkadaştırlar. Farklılıklar birbirimizi anlamamızı sağlar, bu yüzden herkese saygı göstermeliyiz.

Cevap: İnsanların farklılıkları birbirimizi daha iyi anlamamızı sağlar. Herkes aynı olsaydı farklılıkların değeri anlaşılmazdı. Bu yüzden herkesin düşünce ve duygularına saygı göstermeliyiz.

Bu Görev Bizim

“Türk kültüründe misafirliğin yeri ve önemi” hakkında bir araştırma yapınız. Edindiğiniz bilgilerle sınıfta arkadaşlarınıza sunmak üzere bir konuşma planlayınız. Planınıza uygun konuşma metni hazırlayınız. Konuyu daha anlaşılır kılmak için çeşitli görsellerle konuşmanızın içeriğini zenginleştiriniz. Bu tür konuşmaları insanların nasıl yaptığına dair genel ağdan örnekler izleyiniz. Hazırladığınız konuşmayı aile bireylerinizin karşısında prova ediniz.

Kısa Cevap: Türk kültüründe misafir bereket ve huzur getiren bir ikram sayılır. Misafire iyi davranılır, güzel yemekler hazırlanır; evlerdeki misafir odaları misafirliğe verilen önemi gösterir.

Cevap: Türk kültüründe misafirlik çok önemlidir ve geçmişten günümüze aktarılan bir gelenektir. Misafirin eve bereket ve huzur getirdiğine inanılır, Allah’ın bir ikramı olarak görülür. Bu nedenle misafire iyi davranılır, güzel yemekler hazırlanır. Evlerde misafir odalarının bulunması, misafirliğe verilen önemi gösterir.

Sonraki Ödevler

• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 31-32-33-34-35-36. Cevapları 2. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22. Cevapları 2. Kitap