5.Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 46-49-50-51-52-53 Cevapları 2.Kitap
Çömlekçilik Metni Cevapları
Eğer 1. Kitap (1. Dönem) cevaplarını arıyorsanız, aşağıdaki butona tıklayarak içindekiler sayfasına gidebilirsiniz.
5. Sınıf Türkçe 1. Kitap Sayfaları4. Tema- Geleneklerimiz: Binlerce yıllık çömlekçilik zanaatını anlatan metni okuyor, kil, çark ve sır gibi kelimeleri öğreniyor, çömlek yapım aşamalarını merdiven şemasıyla sıralıyor ve metnin ana fikrini buluyoruz.
Sonraki Sayfalar: 54-55-56-58-59-60
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları İkinci Kitap
Keşif Yolculuğu
“Zanaat ve sanat” ile ilgili araştırma sonuçlarınızı, bilgiye nasıl ulaştığınızı ve hangi materyallerden yararlandığınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Zanaat, deneyim ve yetenek gerektiren kuyumculuk, terzilik gibi işlerdir; sanat ise hayal ve yetenekle ortaya çıkan eserdir. Bilgilere “.gov” uzantılı sitelerden ulaştım.
Cevap: Bu bilgilere “.gov” uzantılı internet sitelerinden ulaştım.
- Zanaat: Deneyim ve yetenek gerektiren kuyumculuk, terzilik, demircilik gibi işler.
- Sanat: Hayal ve yetenek ile ortaya çıkan eser.
Çevrenizde topraktan yapılmış eşyaları kullanan var mı? Bu eşyalar nelerdir ve hangi amaçla kullanılmaktadır?
Kısa Cevap: Evet, babaannem ve köydeki akrabalarımız topraktan yapılmış testi, tencere ve kase kullanıyor; bunlara su, ayran koyuyor ve yemek pişiriyorlar.
Cevap: Babaannem ve köydeki diğer akrabalarımız topraktan yapılmış eşyaları kullanıyorlar. Bu eşyalar testi, tencere ve kasedir. Bu eşyalar su ve ayran koymak, yemek pişirmek için kullanılır.
Ders saati içinde okumaya ayıracağınız süreyi öğretmeninizle belirleyiniz.
Belirlediğiniz süreye göre sesli mi yoksa sessiz mi okuyacağınıza karar veriniz.
Okumanız bittiğinde seçtiğiniz okuma yönteminin metni anlamanız için yeterli olup olmadığını kontrol ediniz.
Eğer seçtiğiniz yöntemle metni anlamakta zorlandıysanız bir sonraki okumada farklı bir yöntem deneyiniz.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları İkinci Kitap
1. Etkinlik
a. Okuduğunuz metinde geçen ve aşağıda sözlükteki anlamları verilen kelimeleri karşılarındaki anlamlarla eşleştiriniz.
1. küp / 2. talaş / 3. mil / 4. kil / 5. sır / 6. ibrik
Kısa Cevap: Yukarıdan aşağıya sırasıyla 3, 6, 5, 1, 4, 2 yazılır. Son anlam boşta kalır.
Cevap:
- Türlü işlerde kullanılmak için yapılan ince ve uzun metal çubuk.: 3 (mil)
- Su koymaya yarayan kulplu, emzikli kap.: 6 (ibrik)
- Bazı nesnelere parlaklık verme, dış etkilerden koruma, sızmalarını önleme vb. amaçlarla sürülen, saydam veya donuk vernik.: 5 (sır)
- Su, pekmez, yağ vb. sıvıları veya un, buğday gibi tahılları saklamaya yarayan geniş karınlı, dibi dar toprak kap.: 1 (küp)
- Islandığı zaman kolayca biçimlendirilebilen yumuşak ve yağlı toprak.: 4 (kil)
- Testere ile biçilen veya rende, matkap, törpü vb. araçlarla işlenen bir şeyden dökülen kırıntılar.: 2 (talaş)
- Düzgün bir biçimde üst üste yığmak.: Boşta kalır (Bu anlam metindeki “istiflemek” kelimesine aittir.)
b. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük‘ten kontrol ediniz.
Kısa Cevap: Sözlükten kontrol ettim, eşleştirmelerim doğru çıktı.
Cevap: Sözlükten kontrol ettiğimde eşleştirmelerimin doğru olduğunu gördüm. Boşta kalan “düzgün bir biçimde üst üste yığmak” anlamının da metinde geçen “istiflemek” kelimesine ait olduğunu öğrendim.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları İkinci Kitap
2. Etkinlik
a. Okuduğunuz metinde geçen aşağıdaki kelimelerin veya kelime gruplarının metindeki anlamını ve sözlükteki anlamını ilgili yerlere yazınız.
Kısa Cevap: Çark ve çıkrık çömlekçinin döner tezgahı, ilkel gelişmemiş, testi toprak su kabı, kuşak nesil, pabucu dama atılmak ise değerini yitirmektir.
Cevap:
b. Anlamını belirlediğiniz kelime veya kelime gruplarından içinde “çömlekçilik” mesleğiyle ilgili özel anlam ifade ettiğini düşündüğünüz kelimeler varsa aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: Çark ve çıkrık kelimeleri çömlekçilikle ilgili özel bir anlam taşıyor.
Cevap: “Çark” ve “çıkrık” kelimeleri çömlekçilikte özel bir anlam taşıyor. Sözlükte genel olarak dönen tekerlek ya da yün eğirme aracı anlamına gelirken metinde çömlekçinin hamura şekil verdiği döner tezgahı anlatıyor.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 51 Cevapları İkinci Kitap
3. Etkinlik
Bilgileri organize etme stratejisi; bir metindeki önemli bilgileri veya olayları bulup bunları şema, tablo gibi araçlarla kağıda geçirme stratejisidir. Bu strateji, bilgiler arasındaki ilişkiyi ya da olayların sırasını daha kolay görmenizi sağlar. Böylece hem metni daha iyi anlayabilir hem de öğrendiklerinizi daha uzun süre hatırlayabilirsiniz.
Öğrendiğiniz metin yapılarının analizi ve bilgileri organize etme stratejisini “Çömlekçilik” metni çalışma kağıdına uygulayınız.
Kısa Cevap: Zaman bildiren ifadeler: önce, daha sonra, bundan sonra, bir zamanlar, günümüzde. Merdiven: hazırlık, şekil verme, kurutma, pişirme.
Cevap:
- Doğrudan Zaman veya Öncelik-Sonralık Bildiren Kelime/Kelime Grupları: önce, daha sonra, bundan sonra, belli bir süre bekletildikten sonra, tekrar fırınlandığında, bir zamanlar, daha çeyrek asır öncesine kadar, M.Ö. 7000 yıllarına kadar, Hititler’den beri, günümüzde
- 1. Adım: Hazırlık: Çamura organik maddeler katılır, hamur kıvamına gelene kadar bekletilir.
- 2. Adım: Şekil verme: Hamur, çark ya da çıkrık adı verilen tezgahta şekillendirilir.
- 3. Adım: Kurutma: Çömlekler önce güneşte, sonra gölgede kurutulur.
- 4. Adım: Pişirme: Kuruyan çömlekler fırına istiflenir ve 800 ile 1200 derece arasında pişirilir.
4. Etkinlik
Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki soruları sözlü olarak cevaplayınız.
1. Çömlekçiliğin çok eskilere dayandığını metindeki hangi cümlelerden anlıyorsunuz?
Kısa Cevap: “İnsanoğlunun en eski mesleklerindendir.” sözlerinden çömlekçiliğin eskilere dayandığını anlıyorum.
Cevap: “İnsanoğlunun en eski mesleklerindendir. Kazılarda çıkarılan eski eserler içerisinde çömlekler çoğunluktadır.” cümlelerinden anlıyorum. Ayrıca çömlekçiliğin M.Ö. 7000 yıllarına uzandığı, Hititler’den beri çarkla çanak çömlek yapıldığı ve Çatalhöyük kazılarında çanak çömleğe rastlandığı da anlatılıyor.
2. Çömlekler nasıl dayanıklı hale getirilmektedir?
Kısa Cevap: Çömlekler ateşte pişirilerek dayanıklı hale getirilmektedir.
Cevap: Şekil verilen çömlekler önce kurutulur, sonra fırında yüksek sıcaklıkta pişirilerek sağlamlaştırılır. Cilalı çömleklerde ise pişmiş çömleğin üzerine kil, kireç, çakmaktaşı gibi maddelerden oluşan bir karışım sürülür. Bu sır tekrar fırınlanınca cam gibi bir yüzey oluşur ve çömlek ateşe dayanıklı, su geçirmez olur.
3. İlkel fırınlarda pişirilen çömlekler neden yeterince sert ve dayanıklı olamaz?
Kısa Cevap: İlkel fırınların sıcaklıkları çok yüksek olmadığı için yeterince sert ve dayanıklı olamaz.
Cevap: İlkel fırınlarda pişirme işlemi yüksek sıcaklıklarda yapılamaz, sıcaklık ayarı da yapılamaz. Bu yüzden bu fırınlarda pişen çömlekler yeterince sert olmaz. Gözenekli ve mat olurlar, kolayca çizilebilirler.
4. Modern malzemelerden yapılan eşyalar, çömlekçilik mesleğini nasıl etkilemiştir? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Çömlekçilik mesleğinin unutulmasına ve talebin azalmasına neden olmuştur.
Cevap: Çelik, emaye gibi malzemelerden yapılan tencere ve saklama kapları hayatımıza girince insanlar toprak kapları daha az almaya başladı. Termos ve buzdolabı da testilerin ve küplerin pabucunu dama attı. Bu yüzden çömlekçilik bugün sadece birkaç ilde, dar bir alanda sürdürülüyor.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 52 Cevapları İkinci Kitap
5. Etkinlik
a. Metindeki çömlek yapımı ile ilgili bölümü tekrar okuyunuz. Okurken önemli gördüğünüz bilgileri belirleyiniz.
Kısa Cevap: Önemli bilgiler hazırlık, şekil verme, kurutma ve pişirme aşamalarıyla ilgilidir.
Cevap: Önemli gördüğüm bilgiler şunlardır: Çömlek yapımından önce bir hazırlık dönemi vardır. Çamurun cinsi yapılacak kabın türünü belirler. Hamura üç şekilde biçim verilir. Şekil verilen hamur güneşsiz ortamda kurutulup fırında pişirilir. Cilalı çömlekler sır sürülüp tekrar fırınlanır.
b. Çömlek yapım aşamalarına ait önemli bilgileri ilgili yerlere yazınız.
Kısa Cevap: Hazırlıkta çamur bekletilir, hamura oyma, kalıplama ya da çekme ile şekil verilir, sonra çömlek kurutulup fırında pişirilir.
Cevap:
- Hazırlık (Çömlek yapım süreci): Önce çamurdan yumuşak, yağlı bir hamur yoğurulur.
- Şekil verme teknikleri: Çıkrık isimli dönen bir alet üzerinde, kalıplama tekniği, el ve ayaklarla şekil verilir.
- Çömleklerin kurutulması ve pişirilmesi: Şekil verilmiş olan çömlekler önce güneş altına kurutulur. Daha sonra fırında odun, talaş ve benzeri malzemeler yakılarak yüksek ateşte pişirilerek sert ve dayanıklı bir hale getirilir.
c. Belirlediğiniz önemli bilgilerden hareketle çömlek yapımını işlem sırasına göre kendi cümlelerinizle defterinize özetleyiniz.
Kısa Cevap: Önce çamur hazırlanıp bekletilir, sonra hamura çarkta şekil verilir. Ardından çömlek kurutulur ve fırında pişirilir.
Cevap: Çömlek yapımında önce çamur yoğrularak yumuşak hale getirilir. Yumuşayan hamura şekil verilir. Şekillenen çömlekler güneş altında kurutulur. Kuruyan çömlekler ateşte pişirilerek sert ve dayanıklı hale getirilir.
6. Etkinlik
a. Metinde yer alan “Çömlekçilikte 7000 Yıl” isimli bölümü okuyunuz. Bu bölümde verilmek istenen mesajı arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Çömlekçilik Anadolu’da binlerce yıldır yapılan çok eski ve gelişmiş bir uğraştır.
Cevap: Bu bölümde çömlekçiliğin Anadolu’da binlerce yıldır yapılan çok eski bir uğraş olduğu anlatılıyor. Hititler’den beri çarkla çömlek yapılması ve Çatalhöyük’te bulunan kaplar, bu işin ne kadar eski ve gelişmiş olduğunu gösteriyor.
b. Verilmek istenen mesajı desteklediğini düşündüğünüz bir cümleyi aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: “Arkeolojik çalışmalar çömlekçiliğin geçmişinin Anadolu’da M.Ö. 7000 yıllarına kadar uzandığını göstermektedir.”
Cevap: “Bodrum müzesinde sergilenen dünyanın en zengin amfora koleksiyonundaki çeşitlilik de toprak kap işçiliğinin ne kadar eski ve gelişmiş bir uğraş olduğuna kanıttır.”
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 53 Cevapları İkinci Kitap
7. Etkinlik
a. Okuduğunuz metinde verilmek istenen ana fikri aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: Binlerce yıllık bir zanaat olan çömlekçilik, modern eşyalar yüzünden kaybolmaya yüz tutuyor.
Cevap: Çömlekçilik, Anadolu’da binlerce yıldır süren değerli bir zanaattır. Ancak çelik ve emaye eşyaların yaygınlaşmasıyla kaybolmaya yüz tutuyor. Bu köklü mesleği unutmamalı ve yaşatmalıyız.
b. Okuduğunuz metinde kullanılan başlığın metnin ana fikrini destekleyip desteklemediği ile ilgili düşüncenizi gerekçesiyle birlikte söyleyiniz.
Kısa Cevap: Kısmen destekliyor. Başlık konuyu söylüyor ama çömlekçiliğin kaybolmakta olduğunu anlatmıyor.
Cevap: “Çömlekçilik” başlığı metnin konusunu doğru gösteriyor ama ana fikri tam yansıtmıyor. Metin, çömlekçiliğin çok eski bir zanaat olduğunu ve bugün kaybolmaya yüz tuttuğunu anlatıyor. Başlıkta bu düşünceye dair bir ipucu yok.
c. Okuduğunuz metnin ana fikrini daha iyi yansıttığını düşündüğünüz bir başlık belirleyip arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: “Kaybolmaya Yüz Tutan 7000 Yıllık Zanaat: Çömlekçilik”
Cevap: Ana fikri daha iyi yansıtan başlık olarak “Kaybolmaya Yüz Tutan 7000 Yıllık Zanaat: Çömlekçilik” başlığını öneriyorum. Bu başlık hem mesleğin ne kadar eski olduğunu hem de bugün unutulmak üzere olduğunu gösteriyor.
8. Etkinlik
a. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdakilerden hangileri sınıflandırma yapmaya uygundur? Bunlardan birini seçiniz.
Çömlek yapım şekilleri / Kapların yapıldığı malzemeler / Çömlekten yapılan malzemelerin zamana göre değişimi
Kısa Cevap: Çömlek yapım şekilleri.
Cevap: Üçü de sınıflandırmaya uygundur. Ben “Çömlek yapım şekilleri” özelliğini seçtim.
b. Seçtiğiniz özelliğe göre aşağıdaki tablolara sınıflandırmanızı yapınız. Ardından tablolarınızı adlandırınız.
Kısa Cevap: Modern çömlekçilikte hamur çıkrıkta şekillendirilir. İlkel çömlekçilikte elle, tokaçla, kalıplama ya da çekme yöntemiyle şekil verilir.
Cevap:
- Modern Çömlekçilik: Çömlek, bazı organik karışımların yer aldığı ve yapılacak malzemeye göre silisli ve killi olabilir. Bu malzemeler karışım haline getirilip hamur haline gelmesi için bekletilir. Daha sonra çıkrık adlı tezgahta hamuru şekillendirirler.
- İlkel Çömlekçilik: Hamur benzer şekilde hazırlanır fakat çömleğe şekil vermek için üç yol vardır. Birincisi elle veya tokaçla, ikincisi kalıplama tekniği ve üçüncüsü ise çekerek yapılan yöntemdir.
Sonraki Ödevler
