5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 59-60-61-62-63-64-65. Cevapları
Üretim Zamanı ve Kontrol Noktası Cevapları
1. Tema- Oyun Dünyası: Çocukluğumuzu anlatan bir şiiri okuyup geleneksel çocuk oyunlarını tanıtan bir bilgi görseli hazırlıyor, mangala oyununu ve dinlediğimiz Gizemli Kutu metnini inceleyerek temanın sonundaki beceri öz değerlendirme ölçeklerini dolduruyoruz.
Okuma Keyfi
Metni noktalama işaretlerine dikkat ederek okuyunuz.
“Çocukluk” şiiri, Cahit Sıtkı Tarancı’nın kaleme aldığı bir şiirdir. Şiirde anlatıcı, sanki çocukluğunu hayali bir “Affan Dede”den satın almış gibi bir hayal kurar; artık yaşını ve kimliğini bilmeyecek kadar çocuksu bir dünyaya döner. Bahar havasını, bahçesini, uçurtmasını, zıpzıplarını ve dönen çemberini anlatarak çocukluğun saf, kaygısız ve oyun dolu neşesini duygulu bir dille anlatır.
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 59 Cevapları Birinci Kitap
Üretim Zamanı
Yazma
a. Tema boyunca öğrendiğiniz geleneksel çocuk oyunları ve bunların kurallarıyla ilgili aşağıdaki yönergeler doğrultusunda bir bilgi görseli oluşturunuz.
Yönergeler:
- Genel ağda güvenilir kaynaklardan bilgi görselinin ne olduğuna dair bir araştırma yapınız. Bilgi görseli örneklerini inceleyiniz.
- Dijital ortamları kullanırken kişisel bilgilerinizin başkalarının eline geçmemesi konusunda hassas davranınız.
- Tema boyunca ilginizi çeken çocuk oyunlarını ve özelliklerini belirleyiniz.
- Belirlediğiniz oyunların hepsi ya da bazıları için görseller bulunuz.
- İncelediğiniz bilgi görsellerini model alarak bilgisayar ortamında bilgi ve görselleri uygun şekilde bir araya getirip kendi tasarımınızı yapınız. Tasarım sırasında büyüklerinizden destek alınız.
- Tasarımda kullandığınız bilgi ve görsellerin kaynakçalarına çalışmanızda yer veriniz.
- Çalışmanızı yaparken yazım kuralları ve noktalama işaretlerine dikkat ediniz.
- Tasarladığınız bilgi görselinin baskısını alabilir ya da dijital olarak kaydedebilirsiniz.
- Atölye çalışmanızı öğretmeninizin verdiği sürede tamamlamaya özen gösteriniz.
Kısa Cevap: “Yakan Top” oyununu tanıtan bir bilgi görseli hazırladım.
Cevap:
Oyunun Adı: Yakan Top
Oyuncu Sayısı: 8 veya daha fazla kişi (iki takım halinde)
Gerekli Malzeme: Yumuşak bir top, geniş bir alan (bahçe, spor salonu)
Oyunun Kuralları:
- Oyuncular sayıca eşit iki takıma ayrılır.
- Oyun alanı bir çizgiyle ikiye bölünür, her takım kendi bölgesinde yerini alır.
- Takımlar sırayla topu karşı alana atarak rakip oyunculara değdirmeye çalışır.
- Topla vurulan oyuncu oyun dışı kalır ve alanın kenarına geçer.
- Kenardaki oyuncu fırsat bulup bir rakibi daha vurursa oyuna geri döner.
- Bir takımın tüm oyuncuları oyun dışı kalınca diğer takım oyunu kazanır.
b. Yaptığınız çalışmayı aşağıdaki ölçekte verilen ölçütlere göre değerlendiriniz. Ölçeğin sonuçlarından hareketle güçlü yönlerinizi belirleyiniz. Geliştirilmesi gereken yönlerinizi öğretmeninizin geri bildirimleriyle sonraki yazma etkinliklerinde geliştirmeye çalışınız.
Kısa Cevap: Ölçütlerin çoğunu uyguladığımı, sadece önceki bilgilerimden yararlanma konusunda kısmen başarılı olduğumu belirledim.
Cevap:
- Hazırlık öncesi genel ağ araştırması yaptım. → Evet
- İlgimi çeken oyunları ve onların özelliklerini araştırdım. → Evet
- Araştırmalarım sırasında bilgi güvenliği konusunda dikkatli davrandım. → Evet
- Noktalama ve yazım kurallarına dikkat ederek yazdım. → Evet
- Yazımda önceki bilgilerimden de yararlandım. → Kısmen
- Temada yeni öğrendiğim kelime ve kelime gruplarını yazımda kullandım. → Evet
- Atölye çalışmamı öğretmenimin verdiği süre içinde tamamladım. → Evet
- Yazımda bilgi ve görselleri bir arada uygun bir şekilde kullandım. → Evet
- Yazımda yararlandığım bilgi ve görsellerin kaynakçalarına yer verdim. → Evet
c. Hazırladığınız bilgi görselini sınıf panonuzda veya uygun dijital ortamlarda paylaşınız.
ç. Atölye çalışmanızı “Ürün Seçki Dosyası”na ekleyiniz.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 60 Cevapları MEB Yayınları
Üretim Zamanı
Konuşma
a. Bilgi görselinizi hazırlama aşamalarını anlattığınız bir sunum yapınız. Sunumunuzda aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.
Yönergeler:
- Sunumunuza selam ve hitap ifadeleriyle başlayınız.
- Yaptığınız çalışma sırasındaki deneyimlerinizle birlikte çalışmanızın içeriğiyle ilgili bilgilendirme yapınız.
- Arkadaşlarınızın soru sormasına olanak tanıyınız.
- Temanın anahtar kelimelerini, yeni öğrendiğiniz kelime ve kelime gruplarını kullanmaya özen gösteriniz.
- Sesinizi tüm arkadaşlarınızın işiteceği biçimde ayarlayınız.
Kısa Cevap: “Yakan Top” bilgi görselimi nasıl hazırladığımı anlatan kısa bir sunum yaptım.
Cevap: “Merhaba arkadaşlar, ben [adınız]. Bugün sizlere hazırladığım ‘Yakan Top’ oyunu bilgi görselini ve bu görseli hazırlarken izlediğim adımları anlatacağım. Önce genel ağda güvenilir kaynaklardan araştırma yaptım, sonra en çok ilgimi çeken oyunu seçip kurallarını maddeler halinde yazdım. Son olarak uygun görsellerle bir araya getirip tasarımımı tamamladım. Şimdi sorularınızı bekliyorum.”
b. Sunumunuzu aşağıdaki ölçekte verilen ölçütlere göre değerlendiriniz. Ölçeğin sonuçlarından hareketle güçlü yönlerinizi belirleyiniz. Geliştirilmesi gereken yönlerinizi öğretmeninizin geri bildirimleriyle sonraki konuşma etkinliklerinde geliştirmeye çalışınız.
Kısa Cevap: Sunumumda beden dilimi biraz daha iyi kullanabileceğimi, geri kalan ölçütleri ise başarıyla uyguladığımı fark ettim.
Cevap:
- Konuşmama selam ve hitap ifadeleriyle başladım. → Evet
- Konuşmamla beden dilimin birbiriyle uyumlu olmasına dikkat ettim. → Kısmen
- Temadan yeni öğrendiğim kelime ve kelime gruplarını konuşmamda kullandım. → Evet
- Temanın anahtar kelimelerini konuşmamda kullandım. → Evet
- Ses tonumu herkesin işitebileceği şekilde ayarladım. → Evet
- Konuşmamda çalışma sırasındaki deneyimlerime ve çalışmamın içeriğine yer verdim. → Evet
- Arkadaşlarımın sorduklarına nezaketle yanıt verdim. → Evet
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 61 Cevapları MEB Yayınları
Kontrol Noktası
MANGALA/GÖÇÜRME OYUNU
Mangala/göçürme genellikle iki kişi tarafından oynanan, bunun yanı sıra iki grubun birlikte oynamasına da imkan sağlayan Türk strateji ve zeka oyunudur.
Toprağa kazılan çukurlarda oynanabileceği gibi oyuna özel tasarlanmış tahtalarda da oynanabilir. Her yaştan oyuncunun oynayabileceği bu oyunda amaç, en çok taşı toplamaktır.
Oyunda taş yerine tohum ya da tane de kullanılabilir. Oyun, oyuncu sayısına ve oyunun çeşitlerine göre iki, üç ya da dört sıralı çukurlarda oynanabilir.
Taşlar oyunun kurallarına göre çukurlara dağıtılır ve en çok taşı toplayabilen oyuncu oyunu kazanır. Oyunun süresi de oyunculara ve oyunun kurallarına bağlı olarak değişir.
Osmanlı Dönemi’nde özellikle saraylarda, hanlarda ve cami avlularında oynanan mangala oyunu, sosyalleşme ve kültür paylaşımı araçlarından biri olarak görülmüştür. Bu durum Osmanlı Dönemi’ne ait pek çok tasvir ve resimde de izlenebilmektedir.
Bugün ise “mangala oyunu”; her yaştan oyuncunun ev, okul, kurs, geleneksel kutlama alanları gibi farklı mekanlarda her an oynanabilmesi bakımından sosyalleşme ve kültür paylaşımı işlevini sürdürmektedir.
Divanu Lugati’t-Türk’te Göçürme veya Köçürme adıyla anılan oyun Türkiye’nin pek çok yerinde “Göçürme”, “Mankala”, “Kümelek”, “Dokuz Kuyu”, “Dokuz Taş”, “Emme”, “Kale”, “Mele”, “Hane”, “Kuyucuk Taşı”, “Göçme” gibi farklı adlarla bilinir.
Geniş bir coğrafyada kendine yer bulan oyun; uygulayıcılarının bilişsel, duyuşsal ve motor becerilerini geliştiren, stratejik ve yaratıcı düşünme kabiliyetini arttıran bir yapıya sahiptir. Dünya üzerinde bu oyunun onlarca farklı çeşidi bulunmaktadır.
(Genel ağdan alınmıştır.)
1. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) Aşağıdaki görsellerden hangisi mangala oyununu gösteriyor olabilir? İşaretleyiniz.
Kısa Cevap: İkinci (ortadaki) görsel mangala oyununu göstermektedir.
Cevap: Verilen üç görsel arasında ortadaki görsel, iki sıra halinde dizilmiş küçük çukurları ve her iki ucunda birer büyük hazine gözü bulunan klasik ahşap mangala tahtasını göstermektedir. Bu yüzden işaretlenmesi gereken görsel ortadaki görseldir.
b) Mangala oyunu nasıl oynanmaktadır?
Kısa Cevap: Mangala, her oyuncunun önündeki altışar çukura dörder taş dizilerek ve taşlar sırayla dağıtılarak oynanan bir tahta oyunudur.
Cevap: Mangala, her oyuncunun önünde altışar küçük çukuru ve birer büyük hazine gözü bulunan bir tahta üzerinde oynanır. Oyundaki taşlar her çukura dörder tane gelecek şekilde dizilir. Oyuncu kendi çukurlarından birini boşaltıp taşları sırayla, sağa doğru her çukura birer tane bırakır. Son taş, karşı oyuncunun çift sayıda taş bulunan bir çukuruna denk gelirse oyuncu o çukurdaki taşların tamamını alıp kendi hazine gözüne koyar.
c) Sizce mangalanın sosyalleşme ve kültür paylaşımı araçlarından biri olarak görülmesinin sebebi nedir?
Kısa Cevap: Mangalanın tarihi bir oyun olması ve genellikle iki veya daha fazla kişiyle bir arada oynanması onu sosyalleşme ve kültür paylaşımı aracı yapar.
Cevap: Mangala yüzyıllardır oynanan, kültürümüze mal olmuş tarihi bir oyundur. Ayrıca tek başına değil karşılıklı ya da gruplar halinde oynandığı için insanları bir araya getirir, sohbet etme ve vakit geçirme fırsatı sunar. Bu nedenle hem kültürel hem de sosyal açıdan önemli bir araç olarak görülür.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 62 Cevapları MEB Yayınları
2. a) Metnin anahtar kelimelerini yazınız.
Kısa Cevap: Metnin anahtar kelimeleri “mangala”, “oyun”, “zeka” ve “kültür”dür.
Cevap: Metni okuduğumda konunun etrafında şekillendiği “mangala”, “oyun”, “zeka” ve “kültür” kelimelerini metnin anahtar kelimeleri olarak belirledim.
b) Aşağıda anlamı verilen kelimelerin metnin anahtar kelimelerinden hangilerine ait olduğunu yazınız.
Kısa Cevap: İlk anlam “oyun” kelimesine, ikinci anlam ise “zeka” kelimesine aittir.
Cevap: “Yetenek ve zeka geliştirici, belli kuralları olan, iyi vakit geçirmeye yarayan eğlence.” anlamı anahtar kelimelerden “oyun” kelimesine aittir. “Kişinin yatkınlık ve öğrenime bağlı olarak bir işi başarma ve bir işlemi amaca uygun olarak sonuçlandırma yeteneği; maharet.” anlamı ise “zeka” kelimesine aittir.
3. a) Zeka oyunlarından hangilerini oynadınız?
Kısa Cevap: Zeka oyunlarından satranç ve sudoku oynadım.
Cevap: Zeka oyunlarından en çok satranç ve sudoku bulmacasını oynadım. Zaman zaman da arkadaşlarımla hafıza kartlarını eşleştirme oyunu oynuyorum.
b) Oynadığınız bir zeka oyunundaki gözlem ve deneyimlerinizi anlatan bir konuşma yapınız. Konuşmanızı yaparken aşağıdaki yönergelere dikkat ediniz.
Kısa Cevap: Satranç oynarken dikkatli ve sabırlı olmayı öğrendiğimi anlatan bir konuşma yaptım.
Cevap: “Merhaba arkadaşlar, bugün sizlere en sevdiğim zeka oyunu olan satrançtan bahsedeceğim. Satranç oynarken rakibimin hamlelerini önceden tahmin etmeye çalışıyorum, bu da beni daha dikkatli ve sabırlı olmaya yönlendiriyor. İlk oynadığımda aceleci davranıp kaybediyordum ama zamanla düşünerek hamle yapmayı öğrendim. Sorularınız varsa cevaplamaktan mutluluk duyarım.”
c) Anlatımınızda güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.
Kısa Cevap: Sesimi doğru kullandığımı ama heyecanlandığımda hızlı konuştuğumu fark ettim.
Cevap: Konuşurken selam ve hitap ifadelerini doğru kullanmam, sesimi herkesin duyabileceği şekilde ayarlamam güçlü yönlerimdi. Ancak heyecanlandığımda çok hızlı konuştuğumu fark ettim; bu yönümü geliştirmem gerekiyor.
kutu, merak, hediye, sürpriz, çocuk, saklı, değerli, aile
4. Yukarıda verilen kelimeleri ve dinleyeceğiniz metnin başlığını inceleyiniz. Metnin ne ile ilgili olduğuna yönelik tahminlerinizi yazınız.
Kısa Cevap: Metnin, bir ailenin sakladığı değerli ve sürpriz dolu bir kutuyla ilgili olabileceğini tahmin ediyorum.
Cevap: Verilen kelimelere bakınca metnin, bir çocuğun ailesinden kalan saklı ve değerli bir kutuyu bulmasını, kutunun içinden de merak uyandıran sürpriz bir hediye çıkmasını anlatabileceğini düşünüyorum. Başlıktaki “gizemli” kelimesi de olayın meraklandırıcı olacağını gösteriyor.
Karekodu okutarak “Gizemli Kutu” adlı metni dikkatlice dinleyiniz.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 63 Cevapları MEB Yayınları
5. Dinlediğiniz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) Köydeki insanların özellikleri nelerdir?
Kısa Cevap: Köydeki insanlar birbirine yardım eden, bilgi ve deneyimlerini paylaşan, sorunlarını el birliğiyle çözen kişilerdir.
Cevap: Metne göre köydeki insanlar birbirine yardım eden, bilgi ve deneyimlerini birbirleriyle paylaşan kişilerdir. Köyün sorunlarını da tek başlarına değil, el birliğiyle çözerler. Bu özellikleri sayesinde köyde güçlü bir dayanışma ruhu oluşmuştur.
b) Hikmet’in bulmacaları çözerken gösterdiği liderlik ve cesaret hakkında ne düşünüyorsunuz?
Kısa Cevap: Herkes tereddüt ederken Hikmet’in cesaretini toplayıp öne çıkması, onun liderlik özelliği taşıdığını gösterir.
Cevap: Gezgin bulmacaları kimin çözeceğini sorduğunda köylüler bir an tereddüt etmiş, ama Hikmet cesaretini toplayıp “Ben çözerim.” diyerek gönüllü olmuştur. Bulmacaları çözdükçe kendine olan güveninin arttığını fark etmesi de, zorluklar karşısında pes etmeyip denemenin insanı güçlendirdiğini gösteriyor.
6. a) Verilen görseldeki kişilerden birini seçiniz. Bu kişiyi betimlemek üzere bir paragraf planlayınız. Planınıza uygun taslak metninizi yazınız.
Kısa Cevap: Parktaki dedeyi dış görünüşü ve tavırlarıyla betimleyen bir plan ve taslak metin yazdım.
Cevap:
- Planınız: Görseldeki dedenin kıyafetini, yürüyüşünü ve yanındaki eşine karşı tavrını sırayla gözlemleyip listeledim.
- Taslak Metniniz: Parkta yürüyen dede, gözlüklü, kır saçlı ve çizgili bir gömlek giymiş yaşlı bir adamdır. Elindeki bastonla yürüyen eşine nazikçe eşlik etmektedir. Yüzündeki gülümseme, çevresindeki çocukların neşesinden mutlu olduğunu gösterir.
b) Yazmayı bitirdikten sonra paragrafınızı anlatılanların uygunluğu, büyük harflerin ve noktalama işaretlerinin kullanımı açısından gözden geçirip düzenleyiniz.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 64 Cevapları MEB Yayınları
Dinleme/izleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Kısa Cevap: Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçınıp bilinmeyen kelimeleri not aldığımı, ancak tahminlerimi her zaman kontrol etmediğimi belirledim.
Cevap:
- Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım. → Evet
- Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarını not aldım. → Evet
- Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminde bulundum. → Evet
- Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminlerimi güvenilir bir kaynaktan kontrol ettim. → Kısmen
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Anlamını bilmediğim kelimelerin anlamlarını güvenilir kaynaktan kontrol etmeyi alışkanlık haline getirmeliyim.
- Dinlerken dikkatimin dağılmamasına daha çok özen göstermeliyim.
- Not alma becerimi geliştirmeliyim.
Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Kısa Cevap: Akıcı okuduğumu ve tahminlerde bulunduğumu, ancak vurgu ve tonlamada gelişmem gerektiğini fark ettim.
Cevap:
- Metnin içeriğine yönelik tahminlerde bulundum. → Evet
- Sesimi mekana ve dinleyiciye göre ayarladım. → Evet
- Akıcı bir şekilde okudum. → Evet
- Vurgu ve tonlamaya dikkat ettim. → Kısmen
- Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminde bulundum. → Evet
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Sesimin daha gür çıkmasına özen göstermeliyim.
- Duraksamadan akıcı okumalıyım.
- Vurgu ve tonlamaya daha çok dikkat etmeliyim.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 65 Cevapları MEB Yayınları
Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Kısa Cevap: Selam ve hitap ifadeleriyle başladığımı, sesimi doğru ayarladığımı ama gereksiz sesler çıkardığımı fark ettim.
Cevap:
- Uygun selam, hitap ve bitirme ifadelerini kullandım. → Evet
- Sesimi herkesin duyabileceği şekilde kullandım. → Evet
- Temada öğrendiğim kelime ve kelime gruplarını konuşmamın bağlamına uygun şekilde kullandım. → Evet
- Dinleyicilerle göz teması kurdum. → Evet
- Konuşurken gereksiz sesler (şey, ıı, eee vb.) kullanmadım. → Kısmen
- Anı, gözlem ve deneyimlerimi konuşmamla ilişkilendirdim. → Evet
- Yöneltilen soruları nezaketle cevapladım. → Evet
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Konuşurken “şey, ıı, eee” gibi gereksiz sesler çıkarmamaya dikkat etmeliyim.
- Dinleyicilerle göz temasını daha uzun süre korumalıyım.
- Konuşmamı daha güçlü bir sonuç cümlesiyle bitirmeliyim.
Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Kısa Cevap: Yazımda nezaket kurallarına ve doğru bilgiye dikkat ettiğimi, yazım ve noktalama kurallarında ise gelişmem gerektiğini fark ettim.
Cevap:
- Uygun selam, hitap ve bitirme ifadelerini kullandım. → Evet
- Temada öğrendiğim kelime ve kelime gruplarını yazımın bağlamına uygun şekilde kullandım. → Evet
- Verdiğim bilgilerin doğru ve güvenilir olmasına dikkat ettim. → Evet
- Nezaket kurallarına uygun bir iletişim dili kullandım. → Evet
- Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandım. → Evet
- Yazım ve noktalama kurallarına uyarak yazdım. → Kısmen
Geliştirmek istediğim becerilerim:
- Türkçeyi daha doğru ve etkili kullanmaya özen göstermeliyim.
- Yazım ve noktalama kurallarına daha çok dikkat etmeliyim.
- Yazılarımda daha düzgün ve anlaşılır cümleler kurmalıyım.
