5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 58-59-60-61-62-63-64-65. Cevapları

Üretim Zamanı ve Kontrol Noktası Cevapları

1. Tema- Oyun Dünyası: Çocukluğumuzu anlatan bir şiiri okuyup geleneksel çocuk oyunlarını tanıtan bir bilgi görseli hazırlıyor, mangala oyununu ve dinlediğimiz Gizemli Kutu metnini inceleyerek temanın sonundaki beceri öz değerlendirme ölçeklerini dolduruyoruz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 58 Cevapları Birinci Kitap

Okuma Keyfi

Metni noktalama işaretlerine dikkat ederek okuyunuz.

ÇOCUKLUK

Affan Dede’ye para saydım,
Sattı bana çocukluğumu.
Artık ne yaşım var, ne adım;
Bilmiyorum kim olduğumu.
Hiçbir şey sorulmasın benden;
Haberim yok olan bitenden.

Bu bahar havası, bu bahçe;
Havuzda su şırıl şırıldır.
Uçurtmam bulutlardan yüce,
Zıpzıplarım pırıl pırıldır.
Ne güzel dönüyor çemberim;
Hiç bitmese horoz şekerim!

Cahit Sıtkı TARANCI

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 59 Cevapları Birinci Kitap

Üretim Zamanı

Yazma

a. Tema boyunca öğrendiğiniz geleneksel çocuk oyunları ve bunların kurallarıyla ilgili aşağıdaki yönergeler doğrultusunda bir bilgi görseli oluşturunuz.

Yönergeler:

• Genel ağda güvenilir kaynaklardan bilgi görselinin ne olduğuna dair bir araştırma yapınız. Bilgi görseli örneklerini inceleyiniz.
• Dijital ortamları kullanırken kişisel bilgilerinizin başkalarının eline geçmemesi konusunda hassas davranınız.
• Tema boyunca ilginizi çeken çocuk oyunları ve özelliklerini belirleyiniz.
• Belirlediğiniz oyunların hepsi ya da bazıları için görseller bulunuz.
• İncelediğiniz bilgi görsellerini model alarak bilgisayar ortamında bilgi ve görselleri uygun şekilde bir araya getirip kendi tasarımınızı yapınız. Tasarım sırasında büyüklerinizden destek alınız.
• Tasarımda kullandığınız bilgi ve görsellerin kaynakçalarına çalışmanızda yer veriniz.
• Çalışmanızı yaparken yazım kuralları ve noktalama işaretlerine dikkat ediniz.
• Tasarladığınız bilgi görselinin baskısını alabilir ya da bilgi görselini dijital olarak kaydedebilirsiniz.
• Atölye çalışmanızı öğretmeninizin verdiği sürede tamamlamaya özen gösteriniz.

Kısa Cevap: “Yakan Top” oyununu tanıtan bir bilgi görseli hazırladım.

Cevap:

Oyunun Adı: Yakan Top

Oyuncu Sayısı: 8 veya daha fazla kişi (iki takım halinde)

Gerekli Malzeme: Yumuşak bir top, geniş bir alan (bahçe, spor salonu)

Oyunun Kuralları:

1. Oyuncular sayıca eşit iki takıma ayrılır.
2. Oyun alanı bir çizgiyle ikiye bölünür, her takım kendi bölgesinde yerini alır.
3. Takımlar sırayla topu karşı alana atarak rakip oyunculara değdirmeye çalışır.
4. Topla vurulan oyuncu oyun dışı kalır ve alanın kenarına geçer.
5. Kenardaki oyuncu fırsat bulup bir rakibi daha vurursa oyuna geri döner.
6. Bir takımın tüm oyuncuları oyun dışı kalınca diğer takım oyunu kazanır.

b. Yaptığınız çalışmayı aşağıdaki ölçekte verilen ölçütlere göre değerlendiriniz. Ölçeğin sonuçlarından hareketle güçlü yönlerinizi belirleyiniz. Geliştirilmesi gereken yönlerinizi öğretmeninizin geri bildirimleriyle sonraki yazma etkinliklerinde geliştirmeye çalışınız.

Kısa Cevap: Ölçütlerin çoğunu uyguladığımı, sadece önceki bilgilerimden yararlanma konusunda kısmen başarılı olduğumu belirledim.

Cevap:

c. Hazırladığınız bilgi görselini sınıf panonuzda veya uygun dijital ortamlarda paylaşınız.

Cevap: Yakan top bilgi görselimin çıktısını alıp sınıf panosuna astım.

ç. Atölye çalışmanızı “Ürün Seçki Dosyası”na ekleyiniz.

Cevap: Bilgi görselimin bir kopyasını Ürün Seçki Dosyama ekledim.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 60 Cevapları Birinci Kitap

Üretim Zamanı

Konuşma

a. Bilgi görselinizi hazırlama aşamalarını anlattığınız bir sunum yapınız. Sunumunuzda aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.

Yönergeler:

• Sunumunuza selam ve hitap ifadeleriyle başlayınız.
• Yaptığınız çalışma sırasındaki deneyimlerinizle birlikte çalışmanızın içeriğiyle ilgili bilgilendirme yapınız.
• Arkadaşlarınızın soru sormasına olanak tanıyınız.
• Temanın anahtar kelimelerini, yeni öğrendiğiniz kelime ve kelime gruplarını kullanmaya özen gösteriniz.
• Sesinizi tüm arkadaşlarınızın işiteceği biçimde ayarlayınız.

Kısa Cevap: “Yakan Top” bilgi görselimi nasıl hazırladığımı anlatan kısa bir sunum yaptım.

Cevap: Merhaba arkadaşlar! Size yakan top bilgi görselimi nasıl hazırladığımı anlatacağım. Önce güvenilir sitelerden araştırma yaptım. Sonra oyunun kurallarını maddeler hâlinde yazdım. En son görselleri ekleyip tasarımı bitirdim. Sorularınız varsa cevaplayabilirim.

b. Sunumunuzu aşağıdaki ölçekte verilen ölçütlere göre değerlendiriniz. Ölçeğin sonuçlarından hareketle güçlü yönlerinizi belirleyiniz. Geliştirilmesi gereken yönlerinizi öğretmeninizin geri bildirimleriyle sonraki konuşma etkinliklerinde geliştirmeye çalışınız.

Kısa Cevap: Sunumumda beden dilimi biraz daha iyi kullanabileceğimi, geri kalan ölçütleri ise başarıyla uyguladığımı fark ettim.

Cevap:

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 61 Cevapları Birinci Kitap

Kontrol Noktası

MANGALA/GÖÇÜRME OYUNU

Mangala/göçürme genellikle iki kişi tarafından oynanan, bunun yanı sıra iki grubun birlikte oynamasına da imkan sağlayan Türk strateji ve zeka oyunudur.

Toprağa kazılan çukurlarda oynanabileceği gibi oyuna özel tasarlanmış tahtalarda da oynanabilir. Her yaştan oyuncunun oynayabileceği bu oyunda amaç, en çok taşı toplamaktır.

Oyunda taş yerine tohum ya da tane de kullanılabilir. Oyun, oyuncu sayısına ve oyunun çeşitlerine göre iki, üç ya da dört sıralı çukurlarda oynanabilir.

Taşlar oyunun kurallarına göre çukurlara dağıtılır ve en çok taşı toplayabilen oyuncu oyunu kazanır. Oyunun süresi de oyunculara ve oyunun kurallarına bağlı olarak değişir.

Osmanlı Dönemi’nde özellikle saraylarda, hanlarda ve cami avlularında oynanan mangala oyunu, sosyalleşme ve kültür paylaşımı araçlarından biri olarak görülmüştür. Bu durum Osmanlı Dönemi’ne ait pek çok tasvir ve resimde de izlenebilmektedir.

Bugün ise “mangala oyunu”; her yaştan oyuncunun ev, okul, kurs, geleneksel kutlama alanları gibi farklı mekanlarda her an oynanabilmesi bakımından sosyalleşme ve kültür paylaşımı işlevini sürdürmektedir.

Divanu Lugati’t-Türk’te Göçürme veya Köçürme adıyla anılan oyun Türkiye’nin pek çok yerinde “Göçürme”, “Mankala”, “Kümelek”, “Dokuz Kuyu”, “Dokuz Taş”, “Emme”, “Kale”, “Mele”, “Hane”, “Kuyucuk Taşı”, “Göçme” gibi farklı adlarla bilinir.

Geniş bir coğrafyada kendine yer bulan oyun; uygulayıcılarının bilişsel, duyuşsal ve motor becerilerini geliştiren, stratejik ve yaratıcı düşünme kabiliyetini arttıran bir yapıya sahiptir. Dünya üzerinde bu oyunun onlarca farklı çeşidi bulunmaktadır.

(Genel ağdan alınmıştır.)

1. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a) Aşağıdaki görsellerden hangisi mangala oyununu gösteriyor olabilir? İşaretleyiniz.

Kısa Cevap: Ortadaki görsel mangala oyununu göstermektedir.

Cevap: Ortadaki görseli işaretledim. Bu görselde iki sıra hâlinde dizilmiş çukurlar ve iki ucunda birer büyük hazine gözü bulunan mangala tahtası vardır.

b) Mangala oyunu nasıl oynanmaktadır?

Kısa Cevap: Mangala, iki kişi ya da iki grupla çukurlarda oynanır; taşlar kurallara göre dağıtılır, en çok taşı toplayan kazanır.

Cevap: Mangala genellikle iki kişiyle, bazen de iki grupla oynanır. Toprağa kazılan çukurlarda ya da özel tahtalarda oynanabilir. Taş yerine tohum da kullanılabilir. Taşlar kurallara göre çukurlara dağıtılır ve en çok taşı toplayan oyuncu kazanır.

c) Sizce mangalanın sosyalleşme ve kültür paylaşımı araçlarından biri olarak görülmesinin sebebi nedir?

Kısa Cevap: Çünkü insanları bir araya getirir ve eskiden beri oynanan bir kültür mirasıdır.

Cevap: Mangala en az iki kişiyle oynandığı için insanları bir araya getirir. Osmanlı Dönemi’nde saraylarda, hanlarda, cami avlularında oynanmış; bugün de evde, okulda oynanıyor. Böylece hem sosyalleşmeyi hem de kültürün aktarılmasını sağlıyor.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 62 Cevapları Birinci Kitap

2. a) Metnin anahtar kelimelerini yazınız.

Kısa Cevap: Metnin anahtar kelimeleri “mangala”, “oyun”, “strateji”, “zeka”, “beceri” ve “kültür”dür.

Cevap:

• mangala
• oyun
• strateji
• zeka
• beceri
• kültür

b) Aşağıda anlamı verilen kelimelerin metnin anahtar kelimelerinden hangilerine ait olduğunu yazınız.

Anlam: Yetenek ve zeka geliştirici, belli kuralları olan, iyi vakit geçirmeye yarayan eğlence.
Anlam: Kişinin yatkınlık ve öğrenime bağlı olarak bir işi başarma ve bir işlemi amaca uygun olarak sonuçlandırma yeteneği; maharet.

Kısa Cevap: İlk anlam “oyun” kelimesine, ikinci anlam ise “beceri” kelimesine aittir.

Cevap:

• 1. anlam: oyun
• 2. anlam: beceri

3. a) Zeka oyunlarından hangilerini oynadınız?

Kısa Cevap: Zeka oyunlarından satranç ve sudoku oynadım.

Cevap: Satranç, sudoku, mangala ve hafıza kartı eşleştirme oyunlarını oynadım.

b) Oynadığınız bir zeka oyunundaki gözlem ve deneyimlerinizi anlatan bir konuşma yapınız. Konuşmanızı yaparken aşağıdaki yönergelere dikkat ediniz.

• Konuşmanıza selam ve hitap ifadeleriyle başlayınız.
• Sesinizi mekâna uygun olarak tüm arkadaşlarınızın duyacağı şekilde ayarlayınız.
• Konuşmanızı uygun sonlandırma ifadeleri ile bitiriniz.

Kısa Cevap: Satranç oynarken dikkatli ve sabırlı olmayı öğrendiğimi anlattım.

Cevap: Merhaba arkadaşlar! Size en sevdiğim zekâ oyunu olan satrancı anlatacağım. İlk oynadığımda acele edip hep kaybediyordum. Sonra rakibimin hamlelerini önceden düşünmeyi öğrendim. Satranç beni daha sabırlı yaptı. Dinlediğiniz için teşekkür ederim.

c) Anlatımınızda güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.

Kısa Cevap: Sesimi doğru kullandığımı ama heyecanlandığımda hızlı konuştuğumu fark ettim.

Cevap: Selam ve hitap ifadelerini kullanmam ve sesimi iyi ayarlamam güçlü yönlerimdi. Heyecanlanınca hızlı konuştum, bunu geliştirmeliyim.

kutu, merak, hediye, sürpriz, çocuk, saklı, değerli, aile

4. Yukarıda verilen kelimeleri ve dinleyeceğiniz metnin başlığını inceleyiniz. Metnin ne ile ilgili olduğuna yönelik tahminlerinizi yazınız.

Kısa Cevap: Metnin, bir ailenin sakladığı değerli ve sürpriz dolu bir kutuyla ilgili olabileceğini tahmin ediyorum.

Cevap: Başlıkta “gizemli” kelimesi var, verilen kelimeler de “merak”, “saklı”, “sürpriz”. Bu yüzden bir çocuğun içinde değerli bir şey saklanan gizemli bir kutuyu açmasının anlatılacağını tahmin ediyorum.

Karekodu okutarak “Gizemli Kutu” adlı metni dikkatlice dinleyiniz.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 63 Cevapları Birinci Kitap

5. Dinlediğiniz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a) Köydeki insanların özellikleri nelerdir?

Kısa Cevap: Birbirine yardım eden, bilgi ve deneyimlerini paylaşan insanlardır.

Cevap: Köydeki insanlar birbirine yardım eder, bilgi ve deneyimlerini birbirleriyle paylaşır. Köyün sorunlarını da el birliğiyle çözerler.

b) Hikmet’in bulmacaları çözerken gösterdiği liderlik ve cesaret hakkında ne düşünüyorsunuz?

Kısa Cevap: Hikmet’in bir an tereddüt etse de cesaretini toplayıp öne çıkması, onun liderlik özelliği taşıdığını gösterir.

Cevap: Hikmet bir an tereddüt etse de cesaretini toplayıp “Ben çözerim.” dedi. Bence bu çok cesurca bir davranış. Bulmacaları çözerek köyüne örnek oldu, sonra da kendisi bulmacalar hazırladı. Bu da onun liderlik özelliğini gösteriyor.

6. a) Verilen görseldeki kişilerden birini seçiniz. Bu kişiyi betimlemek üzere bir paragraf planlayınız. Planınıza uygun taslak metninizi yazınız.

Kısa Cevap: Görseldeki gözlüklü, çizgili gömlekli dedeyi betimledim.

Cevap:

• Planınız: Giriş: parktaki dede. Fiziksel: kel, gözlüklü, bıyıklı, çizgili gömlek. Kişilik: güler yüzlü, eşine yardımcı. Sonuç: mutlu bir dede.
• Taslak Metniniz: Parkta eşiyle yürüyüş yapan bir dede var. Başı kel, gözlüklü ve beyaz bıyıklıdır. Mavi çizgili bir gömlek ve lacivert bir pantolon giymiştir. Yüzünde sıcak bir gülümseme vardır. Bastonla yürüyen eşine yavaş adımlarla eşlik eder. Çok mutlu ve sevecen bir dededir.

b) Yazmayı bitirdikten sonra paragrafınızı anlatılanların uygunluğu, büyük harflerin ve noktalama işaretlerinin kullanımı açısından gözden geçirip düzenleyiniz.

Cevap: Paragrafımı tekrar okudum. Anlattıklarımın görselle uyduğunu kontrol ettim. Cümle başlarını büyük harfle yazdım, eksik noktaları ekledim.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 64 Cevapları Birinci Kitap

Dinleme/izleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Kısa Cevap: Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçınıp bilinmeyen kelimeleri not aldığımı, ancak tahminlerimi her zaman kontrol etmediğimi belirledim.

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Anlamını bilmediğim kelimelerin anlamlarını güvenilir kaynaktan kontrol etmeyi alışkanlık haline getirmeliyim.
2. Dinlerken dikkatimin dağılmamasına daha çok özen göstermeliyim.
3. Not alma becerimi geliştirmeliyim.

Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Kısa Cevap: Akıcı okuduğumu ve tahminlerde bulunduğumu, ancak vurgu ve tonlamada gelişmem gerektiğini fark ettim.

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Sesimin daha gür çıkmasına özen göstermeliyim.
2. Duraksamadan akıcı okumalıyım.
3. Vurgu ve tonlamaya daha çok dikkat etmeliyim.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 65 Cevapları Birinci Kitap

Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Kısa Cevap: Selam ve hitap ifadeleriyle başladığımı, sesimi doğru ayarladığımı ama gereksiz sesler çıkardığımı fark ettim.

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Konuşurken “şey, ıı, eee” gibi gereksiz sesler çıkarmamaya dikkat etmeliyim.
2. Dinleyicilerle göz temasını daha uzun süre korumalıyım.
3. Konuşmamı daha güçlü bir sonuç cümlesiyle bitirmeliyim.

Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği

Kısa Cevap: Yazımda nezaket kurallarına ve doğru bilgiye dikkat ettiğimi, yazım ve noktalama kurallarında ise gelişmem gerektiğini fark ettim.

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Türkçeyi daha doğru ve etkili kullanmaya özen göstermeliyim.
2. Yazım ve noktalama kurallarına daha çok dikkat etmeliyim.
3. Yazılarımda daha düzgün ve anlaşılır cümleler kurmalıyım.

Sonraki Ödevler

• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 68-69-70-71. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 72-73-74-75. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 76-77-78-79. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 80-81-82-83. Cevapları 1. Kitap