5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 84-85-86-87-88. Cevapları
Öyküleyici Paragraf Yazma Cevapları
2. Tema- Atatürk’ü Tanımak: Yörük Musa’nın düşman hattına sızarak istihbarat topladığı öyküleyici paragraf örneğinden yola çıkarak olayları kişi, yer ve zaman unsurlarıyla planlıyor; taslak oluşturup gözden geçirerek kendi öyküleyici paragraflarımızı yazmayı öğreniyoruz.
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 84 Cevapları Birinci Kitap
Öyküleyici paragraflar, yaşanmış veya hayal ürünü olayların anlatıldığı paragraflardır. Bu paragraflarda olayın kimler tarafından, nerede ve ne zaman yaşandığına yer verilir. Bu tür paragraflar tek başlarına kullanılabildikleri gibi birden fazla olayın yer aldığı masal, hikaye ve romanların içinde de kullanılabilir.
Önce inceleyiniz, paragraftaki renklendirmenin neye göre yapıldığını belirlemeye çalışınız. Sonra da öyküleyici paragraf yazmayı uygulayarak öğreniniz.
Yörük Musa
Metin, Kurtuluş Savaşı yıllarında görev alan genç bir askerin, Yörük Musa’nın yaşadığı bir istihbarat görevini anlatır. Musa, ordusu adına gece vakti düşman hattına sessizce sızarak karşı tarafın asker ve silah sayısını öğrenmekle görevlendirilir. Bir nöbetçiyle neredeyse karşı karşıya gelse de soğukkanlılığını koruyup fark edilmeden uzaklaşır ve topladığı bilgilerle güvenli biçimde komutanına döner. Metinde, Musa’nın yorgunluğuna rağmen görevini başarıyla tamamlamanın gururunu yaşadığı anlatılır.
Kısa Cevap: Kırmızı renkli ifadeler zamanı, yeşil renkli ifadeler ise yer ve kişiyi belirtmek için kullanılmıştır.
Cevap: Metindeki renklendirme, öyküleyici paragrafın temel unsurlarına göre yapılmıştır. Saat ve vakit bildiren zaman ifadeleri (örneğin görevin başladığı ve nöbetçiyle karşılaşılan anı belirten sözler) kırmızı renkle; olayın geçtiği yeri ve kişileri belirten ifadeler ise yeşil renkle vurgulanmıştır. Bu renklendirme sayesinde öyküleyici paragrafın kişi, yer ve zaman unsurlarının metinde nasıl belirtildiği kolayca fark edilebilmektedir.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 85 Cevapları MEB Yayınları
Öğretmeninizi İzliyorsunuz
Öğretmeniniz şimdi “Meclisin açılışını takip eden günlerde küçük bir çocuğun Mehmet Akif’le tanışması”nı konu alan bir öyküleyici paragraf yazacak. Paragrafını planlarken, taslağını yazarken, yazdığı paragrafı gözden geçirip düzenlerken ve paylaşmak üzere hazırlarken sesli düşünecek. Öğretmeninizi izlerken aşağıdaki sorulara odaklanınız.
Öğretmeniniz olay, yer, zaman, şahıs/varlık kadrosunu planlarken nelere dikkat etti; planlama sırasında neler söyledi?
Kısa Cevap: Öğretmenimiz olayın yerini, zamanını ve kişilerin birbiriyle uyumlu olmasına dikkat ettiğini söyledi.
Cevap: Öğretmenimiz, Meclis’in açılışını izleyen günlerde küçük bir çocuğun Mehmet Akif’le tanışmasını konu alırken kişileri, yeri ve zamanı birbiriyle uyumlu seçmeye dikkat ettiğini, “Her öyküde bu unsurlar bulunmalı.” dediğini anlattı.
Taslağını yazarken bu unsurları nasıl bir araya getirdi? Bu sırada nelere dikkat ettiğini söyledi?
Kısa Cevap: Olayları giriş-gelişme-sonuç sırasına uygun şekilde art arda yazdığını söyledi.
Cevap: Öğretmenimiz, planındaki kişi, yer ve zaman bilgilerini birleştirirken olayları oluş sırasına göre yazdığını, çocuğun çekingenliğinin ve Mehmet Akif’in nazik tavrının taslakta belli olmasına özen gösterdiğini söyledi.
Öğretmeniniz paragrafını gözden geçirip düzenlerken nelere odaklandı, neler söyledi ve yazısını paylaşmak üzere nasıl hazırladı?
Kısa Cevap: Yazısını okuyup hatalarını düzelttiğini, anlatımın açık olmasına özen gösterdiğini söyledi.
Cevap: Öğretmenimiz taslağını yeniden okuyarak gereksiz tekrarları çıkardığını, anlatımın akıcı ve anlaşılır olmasına dikkat ettiğini söyledi; son halini sınıfla paylaşmak üzere temize çekti.
Siz Uyguluyorsunuz
4-6 kişilik gruplar oluşturunuz ve öğretmeninizin rehberliğinde “Bir Anadolu kadınının cepheye kağnısıyla mermi taşıması”nı konu alan bir paragrafı planlayıp taslağınızı yazınız. Ardından metninizi gözden geçirip düzenleyiniz ve sınıf panosunda paylaşınız.
Kısa Cevap: Anadolu kadınının kağnısıyla cepheye mermi taşımasını konu alan bir plan ve taslak yazdık.
Cevap:
- Planınız: Kişiler: Zehra Ana ve kağnı öküzleri. Yer: Köyden cepheye giden dağ yolu. Zaman: Kurtuluş Savaşı yılları, karlı bir kış günü. Olay akışı: Zehra Ana’nın kağnısına mermi sandıklarını yüklemesi, zorlu ve karlı yolda ilerlemesi, yolda kağnının tekerleğinin kırılması, köylülerin yardımıyla tekerleği onarıp yola devam etmesi, mermileri cepheye zamanında ulaştırması.
- Taslak Metniniz: Zehra Ana, kağnısına mermi sandıklarını özenle yükledi. Soğuk ve karlı havada öküzlerini cepheye doğru sürmeye başladı. Dar dağ yolunda ilerlerken kağnının tekerleği bir taşa çarpıp kırıldı. Zehra Ana korkmadı, yakındaki köylülerden yardım isteyip tekerleği kısa sürede onardı. Yorgunluğuna aldırmadan yoluna devam etti ve mermileri vaktinde cepheye ulaştırdı.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 86 Cevapları MEB Yayınları
Yine Uyguluyorsunuz
Şimdi 2-3 kişilik gruplar oluşturunuz ve aşağıdaki gibi bir çalışma kağıdı tasarlayınız. “Bir öğrencinin Çanakkale şehitlerini anmak için düzenlenen törende okumak için şiir seçmesi”ni konu alan bir paragrafı planlayıp taslağınızı yazınız. Ardından metninizi gözden geçirip düzenleyiniz ve düzenlenmiş halini arkadaşlarınıza okumak üzere defterinize yazınız.
Kısa Cevap: Çanakkale şehitlerini anma töreninde okumak için bir öğrencinin şiir seçmesini konu alan bir plan ve taslak yazdık.
Cevap:
- Planınız: Kişiler: Kaan ve öğretmeni. Yer: Okul kütüphanesi ve tören alanı. Zaman: 18 Mart Çanakkale Zaferi’nin yıl dönümü. Olay akışı: Kaan’ın törende okumak için şiir araması, kütüphanede uygun bir şiir bulması, şiiri günlerce ezberleyip çalışması, tören günü heyecanla ama başarıyla şiiri okuması.
- Taslak Metniniz: Kaan, 18 Mart töreninde okumak için okul kütüphanesinde uygun bir şiir aradı. Çanakkale şehitlerini anlatan duygulu bir şiir bulunca çok sevindi. Günlerce tekrar ederek şiiri ezberledi. Tören günü kürsüye çıktığında heyecanlansa da şiiri gür bir sesle okudu. Öğretmeni ve arkadaşları onu alkışladı.
Karekodu okutarak “Öyküleyici Paragraf Yazma” adlı elektronik içeriği dikkatlice inceleyiniz.
Kısa Cevap: Karekodu okutarak “Öyküleyici Paragraf Yazma” adlı elektronik içeriği dikkatlice inceledim.
Cevap: Karekodu okutarak açılan “Öyküleyici Paragraf Yazma” adlı elektronik içerikteki örnekleri ve açıklamaları dikkatlice inceleyip öyküleyici paragrafın kişi, yer, zaman unsurlarını nasıl bir araya getirdiğini öğrendim.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 87 Cevapları MEB Yayınları
8. Etkinlik
Öyküleyici paragraf; bir olayın kişi, yer ve zaman unsurları çerçevesinde belirli bir oluş sırasına göre anlatıldığı paragraftır. Öyküleyici paragrafın amacı, olayları akıcı bir şekilde aktararak okuyucunun ilgisini çekmek ve olayın gelişimini izlemesini sağlamaktır.
Aşağıda verilen çalışmaları inceleyiniz. İncelediğiniz bu çalışmalardan yola çıkarak bir hikaye planlayınız. Başlangıç olayını da içerecek şekilde en fazla birkaç paragraftan oluşan serim bölümünüzü yazınız. 83. sayfada verilen 7. Etkinlik’teki serim bölümünün örneğini ve açıklamalarını inceleyiniz. Birinci temada 49. sayfada Basri amcanın betimlendiği “metin içi betimleme paragrafı” örneğini inceleyiniz. 74. sayfada verilen yazma etkinliğindeki mekan betimleme örneğini inceleyiniz.
Kısa Cevap: Eren’in cepheye su götürmek için arkadaşı Ferhat’ı ikna edip yola çıkmasını anlatan bir serim bölümü yazdık.
Cevap:
- Kişiler: Eren (11 yaşında), Eren’in arkadaşı Ferhat, köylüler, düşman askerleri, Türk gözcü askeri, Atatürk.
- Yer: Eren’in köyü, cephe hattı.
- Zaman: Sıcak bir yaz günü.
- Serim Bölümünüz: Eren, uyandığında köy yolundan geçmekte olan Türk askerlerini gördü. Köylüler, askerlerin su ve yiyeceğe ihtiyacı olduğundan bahsediyordu. Eren de cepheye su götürmek, hatta belki Atatürk’ü görmek istedi. En yakın arkadaşı Ferhat’ı da ikna etti. İki arkadaş, ellerinde su testileriyle yola koyuldu.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 88 Cevapları MEB Yayınları
9. Etkinlik
Türkçede bazı kelimeler isimlerin önüne gelerek onları niteler ya da belirtir. Bu kelimeler isimlere renk, şekil, miktar, işaret gibi yönlerden anlamlar kazandırır. Örnek: Kırmızı elma, yuvarlak masa, şu ev, o araba, üç kişi, yarım ekmek, birkaç öğrenci, bazı günler, kaç soru, hangi renk…
Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılan kelimelerin cümleye kattığı anlamları söyleyiniz.
Cevap:
- Cesur askerler vatan için canlarını verdi. → “Cesur” kelimesi askerlerin niteliğini belirtir.
- Dört kardeş birlikte şu evde büyüdü. → “Dört” kelimesi miktar, “şu” kelimesi işaret anlamı katar.
- Bu kutsal topraklar bizim vatanımızdır. → “Bu” işaret, “kutsal” niteleme anlamı katar.
- Hangi cephede savaştığını yazdı mı? → “Hangi” kelimesi soru/belirsizlik anlamı katar.
- Komutan bazı mühim kararlar almış. → “Bazı” belirsizlik/miktar, “mühim” niteleme anlamı katar.
Materyalimi Seçiyorum
Topladığınız bilgileri gelecek derste arkadaşlarınızla paylaşmak üzere Atatürk’ün eğitime verdiği önemle ilgili bir araştırma yapınız. Araştırma sürecinizde aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız: Ulaşabileceğiniz bilgi kaynaklarını (belgesel, kısa film veya çizgi film; ilgili konuda uzman bir kişi, bir büyüğünüz vb.) gözden geçiriniz. Hangi bilgi kaynaklarını ve materyalleri kullanacağınızı seçiniz. Araştırmanızı sunduktan sonra seçimlerinizin araştırma sürecine etkisini olumlu ve olumsuz yönleriyle değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Atatürk’ün eğitime verdiği önemle ilgili kaynaklardan ve görsellerden yararlanarak bir araştırma hazırladım.
Cevap:
- Konu: Atatürk’ün eğitime verdiği önem.
- Kullandığım kaynaklar: Sosyal Bilgiler ders kitabı, Atatürk’ün sözleriyle ilgili bir internet sitesi, kısa bir belgesel film.
- Seçtiğim materyaller: Atatürk’ün eğitimle ilgili fotoğrafları, kısa videolar, Atatürk’ün sözlerinden alıntılar.
- Değerlendirme: Seçtiğim kaynaklar bana güvenilir bilgiler verdi. Görseller ve alıntılar araştırmamı daha etkileyici yaptı. Ancak fazla bilgi olduğu için bazılarını elemekte zorlandım. Gelecek araştırmamda daha az ama öz kaynak seçeceğim.
