5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 84-85-86-87-88. Cevapları
Öyküleyici Paragraf Yazma Cevapları
2. Tema- Atatürk’ü Tanımak: Yörük Musa’nın düşman hattına sızarak istihbarat topladığı öyküleyici paragraf örneğinden yola çıkarak olayları kişi, yer ve zaman unsurlarıyla planlıyor; taslak oluşturup gözden geçirerek kendi öyküleyici paragraflarımızı yazmayı öğreniyoruz.
İçindekiler
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 84 Cevapları Birinci Kitap
Öyküleyici paragraflar, yaşanmış veya hayal ürünü olayların anlatıldığı paragraflardır. Bu paragraflarda olayın kimler tarafından, nerede ve ne zaman yaşandığına yer verilir. Bu tür paragraflar tek başlarına kullanılabildikleri gibi birden fazla olayın yer aldığı masal, hikaye ve romanların içinde de kullanılabilir.
Önce inceleyiniz, paragraftaki renklendirmenin neye göre yapıldığını belirlemeye çalışınız. Sonra da öyküleyici paragraf yazmayı uygulayarak öğreniniz.
Yörük Musa
Yörük Musa kendisine verilen istihbarat görevini yerine getirmek üzere yola çıktığında ikindi vaktiydi. Kısa boyunun ve yıllardır süren savaşlar yüzünden zayıf kalan bedeninin düşman tarafından fark edilmeyeceği düşünülerek bu görev ona verilmişti. Hava kararmadan düşman siperlerine olabildiğince yaklaşacaktı. Gece yarısından sonra da siperlere sızıp düşmanın ne kadar silahı ve askeri olduğunu öğrenecekti. Musa önce düşman karargâhı ile kendileri arasında bulunan tepeyi aştı. Sık ağaçlar saklanmasına yardım etti. Tepenin eteklerine kadar inip düşman ordusuna oldukça yakın bir mağaranın girişine saklandı. Vakit gece yarısını geçerken düşman askerlerinin çoğunun uykuya daldığını fark etti. Yerinden ayrılıp yavaş hareketlerle düşmanın karargâhına sızdı. Birkaç saat boyunca çadırların arasında dikkatli bir şekilde gizlenerek dolaştı. Komutanının istediği tüm bilgileri topladığında havanın aydınlanmasına çok az kalmıştı. Artık oradan ayrılması gerektiğinin farkındaydı. Aynı şekilde dikkat ederek karargâhtan ayrılıyordu ki bir anda nöbetçi subaylardan biriyle burun buruna geldi. Tam silahına uzanacakken subayın “Merhaba asker!” dediğini duydu. Düşman askeri Musa’yı fark etmemişti. Musa hemen esas duruşa geçti ve subay yanından geçip gitti. Musa kalbinin atışlarını yavaşlatmak istercesine derin derin birkaç nefes aldıktan sonra geldiği gibi sık ağaçların arasında kayboldu. Komutanının yanına ulaştığında yüzünden, yorgunluğundan daha çok verilen görevi yerine getirmenin gururu okunuyordu.
Kısa Cevap: Mavi renkli ifadeler kişileri, kırmızı renkli ifadeler zamanı, yeşil renkli ifadeler ise yeri belirtmek için kullanılmıştır.
Cevap: Renklendirme, öyküleyici paragrafın unsurlarına göre yapılmıştır. “Yörük Musa”, “nöbetçi subaylardan biri” ve “Komutanı” kişileri mavi; “ikindi vaktiydi”, “Hava kararmadan” gibi zaman ifadeleri kırmızı; “düşmanın karargâhına” gibi yer ifadeleri yeşil renkle gösterilmiştir.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 85 Cevapları Birinci Kitap
Öğretmeninizi İzliyorsunuz
Öğretmeniniz şimdi “Meclisin açılışını takip eden günlerde küçük bir çocuğun Mehmet Akif’le tanışması”nı konu alan bir öyküleyici paragraf yazacak. Paragrafını planlarken, taslağını yazarken, yazdığı paragrafı gözden geçirip düzenlerken ve paylaşmak üzere hazırlarken sesli düşünecek. Nelere dikkat etmeniz gerektiğini size öğretecek. Öğretmeninizi izlerken aşağıdaki sorulara odaklanınız.
Öğretmeniniz olay, yer, zaman, şahıs/varlık kadrosunu planlarken nelere dikkat etti; planlama sırasında neler söyledi?
Kısa Cevap: Kişi, yer, zaman ve olayın konuya uygun ve birbiriyle uyumlu olmasına dikkat etti.
Cevap: Öğretmenimiz önce olayın kimlerle, nerede ve ne zaman geçeceğini belirledi. Bu unsurların Meclisin açıldığı günlere ve Mehmet Âkif’le tanışma konusuna uygun olmasına dikkat etti.
Taslağını yazarken bu unsurları nasıl bir araya getirdi? Bu sırada nelere dikkat ettiğini söyledi?
Kısa Cevap: Planındaki unsurları olayların oluş sırasına göre birleştirdi.
Cevap: Öğretmenimiz planında belirlediği kişi, yer ve zamanı olayların oluş sırasına göre bir araya getirdi. Olayların birbirine bağlı ve akıcı anlatılmasına dikkat etti.
Öğretmeniniz paragrafını gözden geçirip düzenlerken nelere odaklandı, neler söyledi ve yazısını paylaşmak üzere nasıl hazırladı?
Kısa Cevap: Anlatımın açıklığına, yazım ve noktalama kurallarına dikkat edip yazısını temize çekti.
Cevap: Öğretmenimiz paragrafını yeniden okudu. Anlatılanların konuya uygunluğuna, yazım ve noktalama kurallarına dikkat ederek düzeltmeler yaptı. Son hâlini paylaşmak üzere temize çekti.
Siz Uyguluyorsunuz
4-6 kişilik gruplar oluşturunuz ve öğretmeninizin rehberliğinde “Bir Anadolu kadınının cepheye kağnısıyla mermi taşıması”nı konu alan bir paragrafı planlayıp taslağınızı yazınız. Ardından metninizi gözden geçirip düzenleyiniz ve sınıf panosunda paylaşınız. Çalışmanızı yaparken aşağıdakilere dikkat ediniz.
- Öğretmeniniz size kendi uygulamasındaki sıraya uygun olarak adım adım ne yapacağınızı söyledikten sonra siz de bunları uygulayınız.
- Grup olarak çalışırken önce birlikte düşünüp tartışınız, ortak bir karara varınız; sonra kararınızı görselden hareketle aşağıda tasarlanan ortak çalışma kâğıdına aktarınız.
- İhtiyaç duyarsanız öğretmeninizden yardım alınız.
- Öğretmeniniz siz çalışırken bir eksiklik fark ederse onun uyarılarını dikkate alınız.
Kısa Cevap: Anadolu kadınının kağnısıyla cepheye mermi taşımasını konu alan bir plan ve taslak yazdık.
Cevap:
- Planınız:
- Kişiler: Zehra Ana
- Yer: Köyden cepheye giden dağ yolu
- Zaman: Kurtuluş Savaşı yılları, karlı bir kış günü
- Olay akışı: Kağnıya mermi yükler, karlı yolda ilerler, tekerlek kırılır, köylülerin yardımıyla onarır, mermileri cepheye ulaştırır.
- Taslak Metniniz: Zehra Ana, kağnısına mermi sandıklarını özenle yükledi. Soğuk ve karlı havada öküzlerini cepheye doğru sürmeye başladı. Dar dağ yolunda ilerlerken kağnının tekerleği bir taşa çarpıp kırıldı. Zehra Ana korkmadı, yakındaki köylülerden yardım isteyip tekerleği kısa sürede onardı. Yorgunluğuna aldırmadan yoluna devam etti ve mermileri vaktinde cepheye ulaştırdı.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 86 Cevapları Birinci Kitap
Yine Uyguluyorsunuz
Şimdi 2-3 kişilik gruplar oluşturunuz ve aşağıdaki gibi bir çalışma kağıdı tasarlayınız. “Bir öğrencinin Çanakkale şehitlerini anmak için düzenlenen törende okumak için şiir seçmesi”ni konu alan bir paragrafı planlayıp taslağınızı yazınız. Ardından metninizi gözden geçirip düzenleyiniz ve düzenlenmiş halini arkadaşlarınıza okumak üzere defterinize yazınız. Çalışmanızı yaparken aşağıdakilere dikkat ediniz.
- Paragraf yazma sürecinde grup arkadaşlarınızla konuşup tartışınız ama bu kez her biriniz kendi kitabınızdaki alanı ve defterlerinizi kullanınız.
- Önceki uygulamalardaki sırayı takip ederek (planlama, taslak yazma, gözden geçirme, paylaşma) paragrafınızı yazınız.
- Öğretmeniniz gerekmedikçe size müdahalede bulunmayacak ama ihtiyaç duyarsanız öğretmeninizden yardım isteyiniz.
Kısa Cevap: Çanakkale şehitlerini anma töreninde okumak için bir öğrencinin şiir seçmesini konu alan bir plan ve taslak yazdık.
Cevap:
- Planınız:
- Kişiler: Kaan ve öğretmeni
- Yer: Okul kütüphanesi ve tören alanı
- Zaman: 18 Mart Çanakkale Zaferi’nin yıl dönümü
- Olay akışı: Kaan kütüphanede şiir arar, uygun şiiri bulur, ezberler, törende okur.
- Taslak Metniniz: Kaan, 18 Mart töreninde okumak için okul kütüphanesinde uygun bir şiir aradı. Çanakkale şehitlerini anlatan duygulu bir şiir bulunca çok sevindi. Günlerce tekrar ederek şiiri ezberledi. Tören günü kürsüye çıktığında heyecanlansa da şiiri gür bir sesle okudu. Öğretmeni ve arkadaşları onu alkışladı.
Karekodu okutarak “Öyküleyici Paragraf Yazma” adlı elektronik içeriği dikkatlice inceleyiniz.
Cevap: Karekodu okutarak “Öyküleyici Paragraf Yazma” adlı içeriği inceledim.
Sıra Sizde
Artık “öyküleyici paragraf” yazmayı öğrendiniz. “Yazalım” etkinliğinde öğrendiğiniz bu stratejiyi uygulayınız.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 87 Cevapları Birinci Kitap
8. Etkinlik
Öyküleyici paragraf; bir olayın kişi, yer ve zaman unsurları çerçevesinde belirli bir oluş sırasına göre anlatıldığı paragraftır. Öyküleyici paragrafın amacı, olayları akıcı bir şekilde aktararak okuyucunun ilgisini çekmek ve olayın gelişimini izlemesini sağlamaktır.
Aşağıda verilen çalışmaları inceleyiniz. İncelediğiniz bu çalışmalardan yola çıkarak bir hikaye planlayınız. Başlangıç olayını da içerecek şekilde en fazla birkaç paragraftan oluşan serim bölümünüzü yazınız.
- 83. sayfada verilen 7. Etkinlik’teki serim bölümünün örneğini ve açıklamalarını inceleyiniz.
- Birinci temada 49. sayfada Basri amcanın betimlendiği “metin içi betimleme paragrafı” örneğini inceleyiniz.
- 74. sayfada verilen yazma etkinliğindeki mekan betimleme örneğini inceleyiniz.
Kişiler: Eren (11 yaşında), Eren’in arkadaşı Ferhat, köylüler, düşman askerleri, Türk gözcü askeri, Atatürk
Yer: Eren’in köyü, cephe hattı
Zaman: Sıcak bir yaz günü
Olaylar: Eren’in uyandığında Türk askerinin köylerinden geçmekte olduğunu görmesi, köylülerin askerlerimizin su ve yiyecek ihtiyacından bahsetmesi, Eren’in de cepheye su götürmek ve Atatürk’ü görmek istemesi, arkadaşı Ferhat’ı ikna edip yola koyulması, yolda konuşmaya dalıp düşman mevzilerine oldukça yaklaşmaları, yakalanma riski yaşamaları, her şeyin bittiğini düşünürken Türk gözcü askerleri tarafından fark edilip kurtarılmaları, Mustafa Kemal Atatürk’ün yanına götürülmeleri.
Kısa Cevap: Eren’in cepheye su götürmek için arkadaşı Ferhat’ı ikna edip yola çıkmasını anlatan bir serim bölümü yazdık.
Cevap:
Serim Bölümü: Sıcak bir yaz sabahıydı. Eren uyandığında Türk askerlerinin köylerinden geçtiğini gördü. Köylüler, askerlerin su ve yiyeceğe ihtiyacı olduğundan bahsediyordu. Eren de cepheye su götürmek, hatta belki Atatürk’ü görmek istedi. En yakın arkadaşı Ferhat’ı da ikna etti. İki arkadaş, ellerinde su testileriyle yola koyuldu.
5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 88 Cevapları Birinci Kitap
9. Etkinlik
Türkçede bazı kelimeler isimlerin önüne gelerek onları niteler ya da belirtir. Bu kelimeler isimlere renk, şekil, miktar, işaret gibi yönlerden anlamlar kazandırır. Örnek: Kırmızı elma, yuvarlak masa, şu ev, o araba, üç kişi, yarım ekmek, birkaç öğrenci, bazı günler, kaç soru, hangi renk…
Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılan kelimelerin cümleye kattığı anlamları söyleyiniz.
Cevap:
- Cesur askerler vatan için canlarını verdi. → “Cesur” kelimesi askerlerin niteliğini belirtir.
- Dört kardeş birlikte şu evde büyüdü. → “Dört” kelimesi miktar, “şu” kelimesi işaret anlamı katar.
- Bu kutsal topraklar bizim vatanımızdır. → “Bu” işaret, “kutsal” niteleme anlamı katar.
- Hangi cephede savaştığını yazdı mı? → “Hangi” kelimesi soru/belirsizlik anlamı katar.
- Komutan bazı mühim kararlar almış. → “Bazı” belirsizlik/miktar, “mühim” niteleme anlamı katar.
Materyalimi Seçiyorum
Topladığınız bilgileri gelecek derste arkadaşlarınızla paylaşmak üzere Atatürk’ün eğitime verdiği önemle ilgili bir araştırma yapınız. Araştırma sürecinizde aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız:
- Ulaşabileceğiniz bilgi kaynaklarını (belgesel, kısa film veya çizgi film; ilgili konuda uzman bir kişi, bir büyüğünüz vb.) gözden geçiriniz.
- Hangi bilgi kaynaklarını ve materyalleri kullanacağınızı seçiniz.
- Seçeceğiniz kaynakların ve materyallerin konuyla ilgili ihtiyaç duyduğunuz yeni bilgileri veya iyi örnekleri içermesine dikkat ediniz.
- İhtiyaç duyarsanız seçiminizde değişiklik yapabilirsiniz.
- Dinleme veya izleme sırasında kullanmak üzere notlar alınız.
- Görüşme yapmanız durumunda karşınızdaki kişiyle göz teması kurmayı, duruşunuzu ayarlamayı, dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçınmayı ve not almayı unutmayınız.
- Araştırmanızı sunduktan sonra seçimlerinizin araştırma sürecine etkisini olumlu ve olumsuz yönleriyle değerlendiriniz. Daha sonraki araştırmalarınızda bu değerlendirmenizi göz önünde bulundurunuz.
Kısa Cevap: Atatürk’ün eğitime verdiği önemle ilgili kaynaklardan ve görsellerden yararlanarak bir araştırma hazırladım.
Cevap:
- Konu: Atatürk’ün eğitime verdiği önem.
- Kullandığım kaynaklar: Kısa bir belgesel, Atatürk’ün eğitimle ilgili sözleri, öğretmenimle yaptığım görüşme.
- Seçtiğim materyaller: Atatürk’ün eğitimle ilgili fotoğrafları, kısa videolar, Atatürk’ün sözlerinden alıntılar.
- Değerlendirme: Seçtiğim kaynaklar bana güvenilir bilgiler verdi. Görseller ve alıntılar araştırmamı daha etkileyici yaptı. Ancak fazla bilgi olduğu için bazılarını elemekte zorlandım. Gelecek araştırmamda daha az ama öz kaynak seçeceğim.
