5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 94-95-96-97-98-99. Cevapları

Gazi Mustafa Kemal ve Sığırtmaç Mustafa Metni Cevapları- 2

2. Tema- Atatürk’ü Tanımak: Osman Atilla’nın “Atatürk İçin” şiirinde biçim özelliklerini ve benzetme sanatını inceliyor, Mustafa Kemal’i betimleyen bir metinden yola çıkarak öyküleyici paragrafımızın düğüm bölümünü yazıyor, Kurtuluş Savaşı’nı konu alan bir şiiri dinleyerek söz sanatlarını buluyoruz.

Önceki Sayfalar 89-90-91-92-93

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 94 Cevapları Birinci Kitap

4. Etkinlik

Şiir; duygu, düşünce, hayal ve izlenimlerin etkileyici bir anlatımla, dizeler halinde aktarıldığı edebi türdür. Şiirlerde ahenk, ritim, ses uyumu ve söz sanatlarından yararlanılır.

ATATÜRK İÇİN

Tuttun elimizden çıktık sefere,
Kurtardık vatanı, milleti Atam.
Serdik kör denilen talihi yere,
Zaferdir savaşın nimeti Atam.

Dağlar altımızda at oldu bizim.
Sen dedin:-Uyan Türk! Açıldı gözüm.
Sakarya suyundan yununca yüzüm,
Bilindi Türklüğün kıymeti Atam.

(…)

Osman ATİLLA
(Kısaltılmıştır.)

a. “Atatürk İçin” şiirini biçim özellikleri bakımından inceleyiniz ve aşağıdaki tabloyu tamamlayınız.

Cevap:

b. Şiirin eşit sayıdaki dizelerden oluşan dörtlükler halinde yazılması, görünüşünde nasıl bir düzen oluşturmuştur? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Şiire düzenli, ölçülü ve ahenkli bir görünüm kazandırmıştır.

Cevap: Dizelerin eşit sayıda dörtlükler halinde düzenlenmesi şiire görsel bir denge kazandırmış, düşüncelerin belirli bölümler halinde ve akıcı bir sırayla okuyucuya sunulmasını sağlamıştır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 95 Cevapları Birinci Kitap

c. Biçim özelliklerinin şiirin düzeni, ritmi ve söyleyişine katkısını açıklayarak ilgili bölümleri eşleştiriniz.

Biçim Özelliği: 1. Şiirin dörtlüklerden oluşması, 2. Dize sonlarındaki ses benzerlikleri, 3. “Atam” sözünün tekrarlanması
Katkısı: a. Şiire seslenme, bağlılık ve saygı duygusu kazandırır. b. Düşüncelerin düzenli bölümler hâlinde sunulmasını sağlar. c. Şiirin ahengini ve akılda kalıcılığını artırır.

Cevap:

• 1. Şiirin dörtlüklerden oluşması → b
• 2. Dize sonlarındaki ses benzerlikleri → c
• 3. “Atam” sözünün tekrarlanması → a

5. Etkinlik

Benzetme; aralarında benzerlik bulunan iki varlıktan birinin özelliğinin daha etkili anlatılması amacıyla diğerine benzetildiği söz sanatıdır. Benzetmede genellikle “gibi, kadar, sanki, adeta” gibi ifadeler kullanılır.

a. Okuduğunuz “Atatürk İçin” adlı şiirden alınan aşağıdaki dizeye göre soruları cevaplayınız.

“Dağlar altımızda at oldu bizim.”

Bu dizede dağlar hangi varlığa benzetilmiştir? Söyleyiniz.

Kısa Cevap: Dağlar, ata benzetilmiştir.

Cevap: Şair bu dizede, zorlu dağları kolayca aşabildiklerini anlatmak için dağları bir ata benzetmiştir.

Dağ ile at arasında hangi ortak özellik kurulmuş olabilir? İşaretleyiniz.

Cevap: İlerlemeyi ve yol almayı sağlaması.

Şairin “Dağları aştık.” demek yerine bu ifadeyi kullanması mücadeleyi nasıl göstermiştir? İşaretleyiniz.

Cevap: Güçlü ve destansı.

b. Karekodu okutarak “Bilgi Yarışı” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Kısa Cevap: Karekodu okutup “Bilgi Yarışı” içeriğindeki soruları yönergelere uyarak tamamladım.

Cevap: Karekodu okutarak açılan “Bilgi Yarışı” adlı etkileşimli içerikteki şiirle ilgili soruları ekrandaki yönergelere uygun şekilde cevaplayarak tamamladım.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 96 Cevapları Birinci Kitap

6. Etkinlik

a. Aşağıdaki metni koyu yazılmış ifadelere dikkat ederek okuyunuz.

Mustafa Kemal, öğrenmeyi seven bir çocuktu. Küçük yaşlardan itibaren kitap okuyan, soran, araştıran biri olarak dikkat çekiyordu. Arkadaşlarını dikkatle dinleyen ve farklı düşünceleri değerlendiren yapısı sayesinde çevresindeki insanların güvenini kazanıyordu.

Yıllar sonra ülkesini bağımsızlığa götüren mücadelede de aynı özelliklerini korudu. Milletine güvenen, zor zamanlarda yılmayan, çözüm üreten bir lider olarak Türk milletine yol gösterdi. Bugün onun bıraktığı eserler, geleceği aydınlatan değerler arasında yer almaktadır.

b. Metinde Atatürk’ü veya başka bir adı betimleyen (niteleyen) kelimeleri örnekteki gibi gösteriniz.

Cevap:

c. Aşağıdaki soruların cevaplarını arkadaşlarınızla tartışınız.

Bu kelimeler hareket mi anlatıyor, varlığa bir özellik mi kazandırıyor?

Cevap: Bu kelimeler hareket değil, varlığa (Mustafa Kemal’e) bir özellik kazandırmaktadır; yani niteleme yapmaktadır.

“Okuyan çocuk” ile “çocuk okuyor” arasında nasıl bir fark vardır?

Cevap: “Okuyan çocuk” ifadesinde “okuyan” kelimesi çocuğu niteleyen bir sıfattır; “çocuk okuyor” ifadesinde ise “okuyor” bir eylemi, yüklemi bildirir.

Bu ifadeler olmasaydı Atatürk hakkında aynı ayrıntıları öğrenebilir miydik?

Cevap: Hayır, öğrenemezdik; bu niteleyici ifadeler sayesinde Atatürk’ün kişiliği hakkında daha ayrıntılı ve somut bilgi edinebiliyoruz.

ç. Aşağıdaki kelimelerden en az üçünü kullanarak defterinize Atatürk’ü anlatan bir paragraf yazınız.

düşünen, çalışan, araştıran, dinleyen, üreten, öğrenen, geliştiren, planlayan, yol gösteren

Kısa Cevap: Düşünen, araştıran ve yol gösteren kelimelerini kullanarak Atatürk’ü anlatan bir paragraf yazdım.

Cevap: Atatürk, sürekli düşünen ve öğrendiklerini sorgulayan bir liderdi. Ülkesinin sorunlarına çözüm bulmak için durmadan araştıran bir kişiliğe sahipti. Zor günlerde bile milletine yol gösteren bir öncü olarak tarihe geçti.

d. Karekodu okutarak “Doğrusunu Yakala” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Kısa Cevap: Karekodu okutup “Doğrusunu Yakala” içeriğini yönergelere uyarak tamamladım.

Cevap: Karekodu okutarak açılan “Doğrusunu Yakala” adlı etkileşimli içerikteki betimleyici ifadeleri bulma sorularını ekrandaki yönergelere uygun şekilde tamamladım.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 97 Cevapları Birinci Kitap

7. Etkinlik

a. “Oğlu Hüseyin’den Emine Ana’ya Mektuplar” metninin işlenişinde yer alan 83. sayfada verilen 7. Etkinlik’teki düğüm bölümü örneğini ve 87. sayfada verilen 8. etkinlikte yazdığınız serim bölümünü okuyunuz.

b. Aşağıda verilen yönergelerden hareketle düğüm bölümünü yazınız. Düğüm bölümünü yazarken aşağıdaki yönergelere dikkat ediniz.

• Yazdığınız serim bölümüne ve hikayenizin planına uygun olarak olayları kurgulayınız.
• Olay örgüsünü oluştururken merak unsuru oluşturmaya özen gösteriniz.
• En az birkaç paragraftan oluşacak şekilde düğüm bölümünüzü yapılandırınız.
• Kahramanlarınızın karşılıklı konuşmalarına yer vermeyi unutmayınız.
• Yazınızda ekleme bildiren bağlantı ifadelerine (ayrıca, bir de, bundan başka, bunun dışında, hatta, hem … hem …, ile, üstelik, ve, ek olarak vb.) yer veriniz.

Kişiler: Eren (11 yaşında), Eren’in arkadaşı Ferhat, köylüler, düşman askerleri, Türk gözcü askeri, Atatürk
Yer: Eren’in köyü, cephe hattı
Zaman: Sıcak bir yaz günü
Olaylar: Eren’in uyandığında Türk askerinin köylerinden geçmekte olduğunu görmesi, köylülerin askerlerimizin su ve yiyecek ihtiyacından bahsetmesi, Eren’in de cepheye su götürmek ve Atatürk’ü görmek istemesi, arkadaşı Ferhat’ı ikna edip yola koyulması, yolda konuşmaya dalıp düşman mevzilerine oldukça yaklaşmaları, yakalanma riski yaşamaları, her şeyin bittiğini düşünürken Türk gözcü askerleri tarafından fark edilip kurtarılmaları, Mustafa Kemal Atatürk’ün yanına götürülmeleri.

Kısa Cevap: Eren ve Ferhat’ın düşman bölgesine yaklaşıp Türk askerleri tarafından fark edilerek Atatürk’ün yanına götürülmesini anlatan bir düğüm bölümü yazdık.

Cevap: Eren ve Ferhat, testileriyle yola koyulmuşlardı. Güneş iyice yükselmiş, yollar toz içinde kalmıştı. Ayrıca sohbete dalan iki arkadaş, farkında olmadan düşman bölgesine iyice yaklaşmıştı. Birden uzaktan bir ses duyuldu: “Durun! Kim var orada?” Korkudan donakaldılar. Fakat tam o anda bir grup Türk askeri ortaya çıktı. Askerler, hem çocukları fark edip yanlarına aldı hem de onları güvenli bir yere götürdü. Eren ve Ferhat derin bir nefes aldı. Üstelik kısa süre sonra Atatürk’ün çadırına bile götürüldüler. Atatürk gülümseyerek “Cesaretinizle örnek oldunuz çocuklar.” dedi. Eren’in yüreği sevinçle doldu; hayali gerçek olmuştu.

c. Yazma sürecinizi tema sonundaki “Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Kısa Cevap: Yazdığım düğüm bölümünü öz değerlendirme ölçeğini kullanarak gözden geçirdim.

Cevap:

Geliştirmek istediğim becerilerim:

1. Yazımı paragraflara daha dengeli bölmeliyim.
2. Ekleme bildiren bağlaçları (ayrıca, üstelik, hem…hem gibi) daha sık kullanmalıyım.
3. Yazdıklarımı bitirince yeniden okuyup noktalama kontrolü yapmalıyım.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 98 Cevapları Birinci Kitap

8. Etkinlik

a. Karekodu okutarak “Atatürk Kurtuluş Savaşı’nda” adlı şiiri dikkatlice dinleyiniz.

Kısa Cevap: Karekodu okutarak “Atatürk Kurtuluş Savaşı’nda” adlı şiiri dikkatlice dinledim.

Cevap: Karekodu okutarak açılan “Atatürk Kurtuluş Savaşı’nda” adlı şiiri kulaklıkla dikkatlice dinledim ve vurgu ile tonlamalara odaklandım.

b. Geminin gelmesiyle kayık, taka ve tayfalar Atatürk’e neden selam durmuş olabilir?

Kısa Cevap: Vatanı kurtaracak lidere duyulan sevgi ve saygıdan dolayı selam durmuş olabilirler.

Cevap: Samsun’a çıkan Mustafa Kemal, milletin bağımsızlık mücadelesini başlatacak kişiydi. Kayık, taka ve tayfaların ona selam durması, halkın onu bir kurtarıcı olarak görmesinden ve büyük bir saygı duymasından kaynaklanmış olabilir.

c. Dinlediğiniz şiirden alınan aşağıdaki bölümlerle ilgili soruların cevaplarını yazınız.

Bir gemi yanaştı Samsun’a sabaha karşı
Selam durdu kayığı, çaparı, takası,
Selam durdu tayfası.

Şiirin bu bölümünde insana ait olan hangi özellik cansız bir varlığa verilmiştir? Bu söz sanatı nedir? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Selam durma özelliği kayığa, çapara ve takaya verilmiştir; bu söz sanatı kişileştirmedir.

Cevap: Selam durmak insana özgü bir davranıştır. Şair bu davranışı kayık, çapar ve taka gibi cansız varlıklara vererek kişileştirme sanatını kullanmıştır.

Bir duman tüterdi bu geminin bacasından bir duman
Duman değildi bu!
Memleketin uçup giden kaygılarıydı.

Geminin bacasından tüten dumanla ne arasında ilişki kurulmuştur? Bu söz sanatı nedir?

Kısa Cevap: Duman ile memleketin kaygıları arasında benzetme ilişkisi kurulmuştur.

Cevap: Şair, gemiden tüten dumanı memleketin uçup giden kaygılarına benzetmiştir. Burada benzetme söz sanatı kullanılmıştır.

ç. Şairin şiirde söz sanatlarını kullanması şiiri nasıl etkilemiştir?

Kısa Cevap: Söz sanatları şiiri daha etkileyici ve akılda kalıcı hale getirmiştir.

Cevap: Kişileştirme ve benzetme gibi söz sanatlarının kullanılması şiirin anlatımını daha duygusal ve etkileyici kılmış, okuyucunun hayal gücünü harekete geçirerek şiirin akılda kalıcılığını artırmıştır.

5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 99 Cevapları Birinci Kitap

Konuşalım

9. Etkinlik

“Bir çocuğun hayali ile ailesinin beklentisi çatıştığında neler olabilir?” sorusunun cevabına yönelik bir konuşma yapınız.

1. Empati Kurarak Konuşma: Kendini bir başkasının yerine koyup olayları onun gözünden anlatmaktır.
2. Soru-Cevap: Konuyu, sorular sorup cevaplayarak anlatmaktır.
3. Kelime ve Kavram Havuzundan Seçerek Konuşma: Verilen kelimelerden seçtiklerini kullanarak konuşmaktır.

• Konuşmanızı yapmadan önce yukarıdaki yöntemlerden birini seçiniz.
• 1. “Ben Mustafa olsaydım…” ya da “Ben annesi Zübeyde Hanım olsaydım…” diyerek başlayınız. Seçtiğiniz rolün kimliğine bürününüz. O kişinin neler hissettiğini, neden öyle düşündüğünü anlatınız.
• 2. Konunuzla ilgili üç-dört soru hazırlayınız. Ardından bu soruları konuşmanız sırasında kendiniz cevaplayınız ya da arkadaşlarınıza sorarak cevaplara göre konuşmanıza devam ediniz.
• 3. Aşağıdaki havuzdan en az beş kelime seçiniz ve seçtiğiniz bu kelimeleri kullanacağınız bir konuşma yapınız.

hayal, kararlılık, özlem, vazgeçmemek, sorumluluk, cesaret, eğitim, azim, özlem, fedakarlık

• Seçtiğiniz yönteme göre konuşmanızı arkadaşlarınıza sununuz.

Kısa Cevap: Kelime havuzundan “hayal, kararlılık, azim, eğitim, fedakarlık” kelimelerini seçerek bir konuşma hazırladım.

Cevap: Küçüklüğümden beri ressam olmayı hayal ederdim. Ailem ise iyi bir doktor olmamı istiyordu. Bir gün bu konuda babamla uzun uzun konuştuk. Ona, resim yapmanın bana mutluluk verdiğini, bu hayalimden vazgeçmemek için kararlılıkla çalışacağımı anlattım. Babam da bana eğitimimi asla aksatmamam, azimle hem derslerime hem de resme zaman ayırmam şartıyla destek olacağını söyledi. Bu konuşmadan sonra ailemin beklentisiyle kendi hayalimi bir arada yürütebileceğimi, bunun biraz fedakarlık gerektirse de imkansız olmadığını anladım.

Önceki Sayfalar 89-90-91-92-93

Sonraki Ödevler

• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 100-101-102-103. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 104-105-106-107-108. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 109-110-111-112-113. Cevapları 1. Kitap
• 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 114-115-116-117-118-119. Cevapları 1. Kitap