6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 47-48-49-50-51-52-53 Cevapları

Bileşke Kuvvet Cevapları

2. Ünite- Kuvvetin Etkisinde Hareket: Bir cisme aynı anda etki eden birden fazla kuvvetin yönünü, doğrultusunu, uygulama noktasını ve büyüklüğünü karşılaştırarak bunların bileşke kuvveti nasıl oluşturduğunu örneklerle keşfediyoruz.

Sonraki Sayfalar: 55-56-58-59-60-61

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 47 Cevapları Birinci Kitap

Etkinlik İstasyonu-1

Duran oyuncak kamyona uygulanan kuvvetler ile ilgili aşağıdaki örneği inceleyiniz.

1. İncelemelerinize göre aşağıdaki ilgili alanları doldurunuz.

Kısa Cevap: F1: A noktası, batı yönü, doğu-batı doğrultusu, 4 N. F2: B noktası, doğu yönü, doğu-batı doğrultusu, 4 N.

Cevap: Kamyona A noktasından batı yönünde 4 N büyüklüğünde F1 kuvveti, B noktasından doğu yönünde 4 N büyüklüğünde F2 kuvveti uygulanmaktadır. İkisi de doğu-batı doğrultusundadır.

2. Bu kuvvetlerin yön, doğrultu, büyüklük ve uygulama noktalarını karşılaştırarak aralarındaki mantıksal ilişkiyi düşününüz. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a. Kuvvetlerin doğrultuları ve yönleri aynı mıdır?

Kısa Cevap: Doğrultuları aynı (doğu-batı), yönleri ise zıttır.

Cevap: Doğrultuları aynıdır, ikisi de doğu-batı doğrultusundadır. Ancak yönleri farklıdır; F1 batıya, F2 doğuya doğrudur, yani birbirine zıt yönlüdür.

b. F1 kuvvetinin büyüklüğü daha fazla olsaydı ne olabilirdi?

Kısa Cevap: Kamyon, büyük olan F1 yönünde, yani batıya hareket ederdi.

Cevap: F1 kuvveti F2’den büyük olsaydı, kamyon F1 yönünde yani batıya doğru hareket ederdi çünkü zıt yönlü kuvvetlerde cisim büyük olan kuvvetin yönünde hareket eder.

c. F2 kuvveti batı yönünde uygulansaydı ne olabilirdi?

Kısa Cevap: İki kuvvet toplanır (8 N), kamyon batıya daha güçlü hareket ederdi.

Cevap: F2 de batı yönünde uygulansaydı F1 ile aynı yönde olurdu, bu durumda iki kuvvet toplanır (4 N + 4 N = 8 N) ve kamyon batı yönünde daha büyük bir kuvvetle hareket ederdi.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları Birinci Kitap

Pekiştirme İstasyonu-1

Aşağıdaki görsellerde duran cisimlere etki eden F1 ve F2 kuvvetleri verilmiştir. Bu kuvvetlerin özelliklerini ve cisimlerin hangi yönde hareket edebileceğini ilgili alanlara yazınız (Her bir kare kenarı 1 N’ı göstermektedir.).

Kısa Cevap: F1 (kova): Kuzey yönü, kuzey-güney doğrultusu, 1 N, cisim kuzeye hareket eder. F2 (ayıcık): Doğu yönü, doğu-batı doğrultusu, 3 N, cisim doğuya hareket eder.

Cevap: Kovaya uygulanan F1 kuvveti yukarı, yani kuzey yönünde ve 1 N büyüklüğündedir, kova bu kuvvetin yönünde yani kuzeye hareket eder. Ayıcığa uygulanan F2 kuvveti sağa, yani doğu yönünde ve 3 N büyüklüğündedir, ayıcık da bu kuvvetin yönünde yani doğuya hareket eder.

Köprü İstasyonu

Günlük hayatta kuvvetin birçok etkisini görürüz. Kaykay süren bir öğrenci, kaykay üzerinde hareket halindeyken ayakları ile hareket yönünde kuvvet uygulayarak kaykayın hareketini hızlandırabilir. Bir futbolcu; duran bir topa doğu-batı doğrultusunda, doğu yönünde kuvvet uyguladığında topu uyguladığı kuvvetin yönü ve doğrultusunda harekete geçirebilir.

Kuvvetin cisimler üzerindeki etkisini gösterebileceğiniz bir örnek veriniz. Örneğinizde uygulanan kuvvetin yönü ve doğrultusu ile cismin hareketi arasında bağlantı kurunuz.

Kısa Cevap: Kapıyı iterek açmak; itme kuvvetinin yönünde kapı hareket eder.

Cevap: Kapalı bir kapıya elimizle doğu yönünde itme kuvveti uyguladığımızda kapı da doğu yönünde açılır. Yani cisme uygulanan kuvvetin yönü ve doğrultusu ile cismin hareket yönü ve doğrultusu aynıdır; kuvvet ne kadar büyük olursa kapı da o kadar hızlı açılır.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları Birinci Kitap

Pekiştirme İstasyonu-2

Aşağıdaki duran cisimlere uygulanan aynı doğrultudaki farklı kuvvetlerin örnek çizimleri verilmiştir. Örnekleri inceleyiniz. Uygulanan kuvvetlerin cisimlerin hareketine etkilerini yorumlayarak yazınız.

Kısa Cevap:

1. Kamyonet: doğuya (3+5=8 N).
2. Çanta: kuzeye (2+2=4 N).
3. Alışveriş arabası: doğuya (5-3=2 N).
4. Basketbol topu: kuzeye (4-1=3 N).

Cevap:

1. Kamyonete uygulanan F1=3 N ve F2=5 N kuvvetleri aynı yönde (doğu) olduğundan toplanır, kamyonetin doğu yönünde hareket etmesi beklenir çünkü kamyonete uygulanan kuvvetlerin ikisi de doğu yönündedir.
2. Çantaya uygulanan F1=2 N ve F2=2 N kuvvetleri de aynı yönde (kuzey) olduğundan toplanır, çantanın kuzey yönünde hareket etmesi beklenir çünkü çantaya uygulanan kuvvetler kuzey yönündedir.
3. Alışveriş arabasına uygulanan F1=3 N batı, F2=5 N doğu yönünde olduğundan zıt yönlüdür; arabanın doğu yönünde hareket etmesi beklenir çünkü doğu yönünde uygulanan kuvvetin büyüklüğü daha fazladır.
4. Basketbol topuna uygulanan F1=4 N kuzey, F2=1 N güney yönünde olduğundan zıt yönlüdür; topun kuzey yönde hareket etmesi beklenir çünkü kuzey yönde uygulanan kuvvetin büyüklüğü daha fazladır.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları Birinci Kitap

Etkinlik İstasyonu-2

Bileşke kuvveti tanımlayabilmek için aşağıdaki etkinliği yapınız.

Malzemeler: öğretmen masası, kağıt, bant, makas

Etkinliğin Yapılışı

Etkinliği gerçekleştirmek üzere üç arkadaşınızı belirleyiniz. Masayı öğretmeninizin yardımıyla tahtanın önüne yerleştiriniz. Doğu, batı, kuzey ve güney yönlerini temsil eden kağıtlar hazırlayarak masanın üzerine yapıştırınız. Etkinliği gerçekleştiren üç arkadaşınız masaya eşit büyüklükte kuvvet uygulamalıdır. Aşağıda belirtilen durumları sırasıyla gerçekleştirmeleri beklenmektedir: 1. durumda arkadaşlarınızdan biri masaya doğu yönünde kuvvet uygular; 2. durumda iki arkadaşınız masaya doğu yönünde kuvvet uygular; 3. durumda arkadaşlarınız masanın karşılıklı uçlarından zıt yönlerde, eşit büyüklükte kuvvet uygular; 4. durumda iki arkadaşınız masaya batı yönünde kuvvet uygular; 5. durumda masanın karşılıklı uçlarındaki arkadaşlarınızdan biri batı yönünde itme, diğeri batı yönünde çekme kuvveti uygular; 6. durumda iki arkadaşınız batı yönünde, bir arkadaşınız doğu yönünde kuvvet uygular. Her durumda masanın hareketini gözlemleyiniz.

Kısa Cevap: Grubu oluşturup masayı yön kağıtlarıyla hazırladık, 1-6. durumları sırasıyla uyguladık ve masanın hareketini gözlemledik.

Cevap: Üç arkadaşımızla grup oluşturduk, masayı öğretmenimizin yardımıyla tahtanın önüne yerleştirdik, doğu-batı-kuzey-güney yönlerini gösteren kağıtları hazırlayıp masanın üzerine yapıştırdık. Ardından altı durumu sırasıyla uygulayıp masanın hareketini gözlemledik: 1. durumda tek kuvvet olduğu için masa doğuya doğru hareket etti. 2. durumda iki arkadaşımız aynı yönde (doğu) kuvvet uyguladığı için masa daha büyük bir kuvvetle doğuya hareket etti. 3. durumda zıt yönden eşit büyüklükte kuvvet uygulandığı için masa hiç hareket etmedi. 4. durumda iki arkadaşımız aynı yönde (batı) kuvvet uyguladığı için masa batıya hareket etti. 5. durumda itme ve çekme kuvvetleri aynı yönde (batı) olduğu için masa yine batıya hareket etti. 6. durumda iki kuvvet batı, bir kuvvet doğu yönünde olduğu için masa daha az bir net kuvvetle batıya doğru hareket etti.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 51 Cevapları Birinci Kitap

Değerlendirme

a. Masanın hareket etmesini sağlayan kuvvet etkisinin hangi durumlarda en fazla olduğunu nedeni ile yazınız.

Kısa Cevap: Kuvvet etkisi 2., 4. ve 5. durumlarda en fazladır.

Cevap: Kuvvet etkisi 2., 4. ve 5. durumlarda en fazladır çünkü bu durumların hepsinde iki kuvvet de aynı yönde uygulanmış ve toplanarak daha büyük bir net kuvvet oluşturmuştur.

b. Üçüncü durumda masanın hareket durumunu diğer durumlarla kıyaslarsanız neler söyleyebilirsiniz?

Kısa Cevap: Üçüncü durumda kuvvetler dengelenir, masa hareket etmez; diğerlerinde eder.

Cevap: Üçüncü durumda kuvvetler zıt yönde ve eşit büyüklükte olduğu için birbirini dengeler ve masa hiç hareket etmez; diğer durumların hepsinde ise kuvvetler ya aynı yönde toplanmış ya da zıt yönde farklı büyüklükte olduğu için masa mutlaka bir yöne doğru hareket eder.

c. Masa hangi durumlarda batı yönünde hareket eder?

Kısa Cevap: Masa 4., 5. ve 6. durumlarda batı yönünde hareket eder.

Cevap: Masa 4., 5. ve 6. durumlarda batı yönünde hareket eder; bu durumların hepsinde batı yönündeki kuvvetlerin toplamı doğu yönündeki kuvvetten büyüktür.

ç. İkinci durum için aşağıdaki yorum yapılmıştır. 3, 4, 5 ve 6. durumları da benzer şekilde değerlendiriniz.

Cevap:

d. Masaya uygulanan birden fazla kuvvetin etkisini tek bir kuvvetin yaptığını düşününüz. Bu kuvvet bileşke kuvvet (net kuvvet) olarak isimlendirilmektedir. Bu durumda bileşke kuvveti kendi cümleleriniz ile tanımlayınız.

Kısa Cevap: Bileşke kuvvet, birden fazla kuvvetin toplam etkisini yapan tek kuvvettir.

Cevap: Bileşke kuvvet, bir cisme aynı anda etki eden birden fazla kuvvetin toplam etkisini tek başına oluşturabilen kuvvettir.

e. Bileşke kuvvetin yönü ve büyüklüğü nasıl bulunur? Etkinlikteki gözlemleriniz doğrultusunda açıklayınız.

Kısa Cevap: Aynı yönde kuvvetler toplanır, zıt yönde büyükten küçük çıkarılır; yön büyük kuvvetten alınır.

Cevap: Kuvvetler aynı yönde ise bileşke kuvvetin yönü de bu ortak yöndedir ve büyüklüğü kuvvetlerin toplanmasıyla bulunur. Kuvvetler zıt yönde ise bileşke kuvvetin yönü büyük olan kuvvetin yönündedir ve büyüklüğü, büyük kuvvetten küçük kuvvetin çıkarılmasıyla bulunur.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 52 Cevapları Birinci Kitap

Pekiştirme İstasyonu-3

Aşağıda cisimlere etki eden kuvvetler verilmiştir. Bu cisimlere etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü yazınız.

Kısa Cevap:

1. Sırt çantası: 6 N, kuzey.
2. Sandalye: 9 N, batı.
3. Masa örtüsü: 2 N, batı.
4. Sepet: 3 N, kuzey.
5. Vazo: 1 N, batı.
6. Kutu: 3 N, batı.

Cevap:

1. Sırt çantasına uygulanan 3 N, 1 N ve 2 N’luk kuvvetlerin üçü de yukarı (kuzey) yönünde olduğundan toplanır, bileşke kuvvet 6 N kuzey yönündedir.
2. Sandalyeye uygulanan 4 N ve 5 N’luk kuvvetler aynı yönde (batı) olduğundan toplanır, bileşke kuvvet 9 N batı yönündedir.
3. Masa örtüsüne uygulanan 2 N ve 4 N’luk kuvvetler zıt yönlerdedir, büyük olan 4 N’luk kuvvetin yönü (batı) esas alınır: 4-2=2 N batı yönünde.
4. Sepete uygulanan 2 N, 2 N (yukarı) ve 1 N (aşağı) kuvvetlerinden yukarı yöndekiler toplanıp aşağı yöndeki çıkarılır: (2+2)-1=3 N kuzey yönünde.
5. Vazoya uygulanan 2 N ve 4 N (batı) ile 5 N (doğu) kuvvetlerinde batı yöndekiler toplanıp doğu yöndeki çıkarılır: (2+4)-5=1 N batı yönünde.
6. Kutuya uygulanan 4 N ve 1 N (batı) ile 2 N (doğu) kuvvetlerinde batı yöndekiler toplanıp doğu yöndeki çıkarılır: (4+1)-2=3 N batı yönünde.

6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 53 Cevapları Birinci Kitap

Pekiştirme İstasyonu-4

Aşağıda bir cisme etki eden farklı kuvvetler verilmiştir. Bu cisimlere etki eden bileşke kuvvetlerin özelliklerini belirleyip yazınız. Bileşke kuvvetleri çiziniz (Her bir kare kenarı 1 N’ı göstermektedir.).

Kısa Cevap:

1. 1. cisim: 3 N, doğu.
2. 2. cisim: 1 N, batı.
3. 3. cisim: 1 N, güney.
4. 4. cisim: 1 N, batı.
5. 5. cisim: 4 N, doğu.
6. 6. cisim: 2 N, kuzey.

Cevap:

1. 1. cisimde F1=1 N ve F2=2 N aynı yönde (doğu) olduğundan toplanır, bileşke kuvvet 3 N doğu yönündedir ve 3 kare uzunluğunda doğuya doğru çizilir.
2. 2. cisimde F1=3 N batı ve F2=2 N doğu zıt yönlüdür, bileşke kuvvet 3-2=1 N batı yönündedir ve 1 kare uzunluğunda batıya doğru çizilir.
3. 3. cisimde F1=1 N kuzey ve F2=2 N güney zıt yönlüdür, bileşke kuvvet 2-1=1 N güney yönündedir ve 1 kare uzunluğunda güneye doğru çizilir.
4. 4. cisimde F1=3 N doğu ve F2=4 N batı zıt yönlüdür, bileşke kuvvet 4-3=1 N batı yönündedir ve 1 kare uzunluğunda batıya doğru çizilir.
5. 5. cisimde F1=2 N ve F2=2 N aynı yönde (doğu) olduğundan toplanır, bileşke kuvvet 4 N doğu yönündedir ve 4 kare uzunluğunda doğuya doğru çizilir.
6. 6. cisimde F1=1 N ve F2=1 N aynı yönde (kuzey) olduğundan toplanır, bileşke kuvvet 2 N kuzey yönündedir ve 2 kare uzunluğunda kuzeye doğru çizilir.

Sonraki Ödevler

• 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 55-56-58-59-60-61 Cevapları 1. Kitap
• 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 63 Cevapları 1. Kitap
• 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 66-67-68-69-70-72-73 Cevapları 1. Kitap
• 6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 75-76-77 Cevapları 1. Kitap