6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 66-67-68-69-70-72-73 Cevapları
Sabit Süratli ve Sabit Hızlı Hareket Cevapları
2. Ünite- Kuvvetin Etkisinde Hareket: Sürat ve hızı gerçek ölçümlerle karşılaştırıyor, arkadaşlarımızın hareket verileriyle birim zamanda alınan yolu ve yer değiştirmeyi hesaplayarak bu iki kavramın farkını örneklerle pekiştiriyoruz.
İçindekiler
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 66 Cevapları Birinci Kitap
Alınan yol, yer değiştirme ve zaman ile ilgili verileri toplayıp kaydedeceğiniz aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinlik İstasyonu-7
Malzemeler: süreölçer, metre, tebeşir, pusula
Etkinliğin Yapılışı
- Okulunuzun bahçesine doğu-batı doğrultusunda başlangıç ve bitiş noktasını belirleyeceğiniz görseldeki gibi bir parkur çiziniz.
- Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
- Pusula kullanarak parkurunuzdaki yönleri belirleyiniz.
- Her grup için parkurda yürüyecek, süreölçeri takip edecek ve verileri kaydedecek arkadaşınızı belirleyiniz.
Parkur üzerinde yürüyen arkadaşlarınızın alınan yol, yer değiştirme ve zaman ile ilgili verilerini aşağıdaki matris tabloya kaydediniz.
Kısa Cevap: Parkur 5+4+3+4+3+4+5= 28 metre olduğundan herkesin alınan yolu 28 metre, yer değiştirmesi 12 metre (doğu) olur; zaman kişiden kişiye değişir.
Cevap:
| Arkadaşımın Adı | Alınan Yol (m) | Yer Değiştirme (m) | Zaman (s) |
|---|---|---|---|
| Deniz | 28 | 12 (doğu) | 10 |
| Ayşe | 28 | 12 (doğu) | 14 |
| Eda | 28 | 12 (doğu) | 16 |
| Ali | 28 | 12 (doğu) | 20 |
| Can | 28 | 12 (doğu) | 28 |
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 67 Cevapları Birinci Kitap
Arkadaşlarınızın birim zamanda aldıkları yolu ve birim zamandaki yer değiştirmelerini tabloya yazınız.
Kısa Cevap: Süratleri 2,80-2,00-1,75-1,40-1,00 m/s; hızları 1,20-0,86-0,75-0,60-0,43 m/s (doğu) arasında değişti.
Cevap:
| Arkadaşımın Adı | SÜRAT Birim Zamanda Alınan Yol (1 Saniyede Alınan Yol) | HIZ Birim Zamandaki Yer Değiştirme (1 Saniyedeki Yer Değiştirme) |
|---|---|---|
| Deniz | 2,80 m/s | 1,20 m/s (doğu) |
| Ayşe | 2,00 m/s | 0,86 m/s (doğu) |
| Eda | 1,75 m/s | 0,75 m/s (doğu) |
| Ali | 1,40 m/s | 0,60 m/s (doğu) |
| Can | 1,00 m/s | 0,43 m/s (doğu) |
Değerlendirme
a. Hangi arkadaşınız parkuru en kısa sürede tamamlamıştır?
Kısa Cevap: Deniz (10 saniye).
Cevap: Parkuru en kısa sürede Deniz tamamlamıştır; verilerimize göre Deniz parkuru 10 saniyede bitirmiştir, bu da grubumuzdaki en kısa süredir.
b. Hangi arkadaşınızın sürati en büyüktür?
Kısa Cevap: Deniz’in sürati en büyüktür (2,80 m/s).
Cevap: Sürat, alınan yolun zamana bölünmesiyle bulunur; herkesin alınan yolu aynı (28 m) olduğu için en kısa sürede yürüyen Deniz’in sürati en büyük çıkmıştır (28/10 = 2,80 m/s).
c. Hangi arkadaşınızın hızı en küçüktür?
Kısa Cevap: Can’ın hızı en küçüktür (0,43 m/s).
Cevap: Hız, yer değiştirmenin zamana bölünmesiyle bulunur; herkesin yer değiştirmesi aynı (12 m) olduğu için en uzun sürede yürüyen Can’ın hızı en küçük çıkmıştır (12/28 ≈ 0,43 m/s).
ç. Yaptığınız etkinliğe göre sürat ve hızın birimleri ne olabilir?
Kısa Cevap: İkisi de m/s (metre/saniye) olur.
Cevap: Etkinlikte mesafeyi metre, zamanı saniye cinsinden ölçtüğümüz için hem süratin hem de hızın birimi m/s (metre bölü saniye) olarak bulunur.
d. Arkadaşlarınızın yer değiştirmeleri hangi yönde olmuştur?
Kısa Cevap: Hepsi doğu yönünde yer değiştirmiştir.
Cevap: Parkurumuzu doğu-batı doğrultusunda, A noktasından B noktasına doğru çizdiğimiz için bütün arkadaşlarımızın yer değiştirmesi doğu yönünde olmuştur; büyüklükleri aynı (12 m), yönleri de aynıdır.
e. Elde ettiğiniz verilere göre süratin özelliklerini belirleyiniz.
Kısa Cevap: Sürat yönsüz bir büyüklüktür, alınan yola bağlıdır.
Cevap:
- Sürat, yönü olmayan (skaler) bir büyüklüktür.
- Sürat, alınan yolun zamana bölünmesiyle bulunur.
- Birimi genellikle m/s veya km/h olur.
- Aynı parkurda zaman kısaldıkça sürat büyür.
f. Elde ettiğiniz verilere göre hızın özelliklerini belirleyiniz.
Kısa Cevap: Hız yönlü bir büyüklüktür, yer değiştirmeye bağlıdır.
Cevap:
- Hız, yönü olan (vektörel) bir büyüklüktür.
- Hız, yer değiştirmenin zamana bölünmesiyle bulunur.
- Birimi genellikle m/s veya km/h olur.
- Hız, hem büyüklüğü hem de yönüyle birlikte belirtilir.
Karekod: “Sürat ve Hız Aynı mıdır?” adlı etkileşimli içeriğe ulaşılabilir.
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 68 Cevapları Birinci Kitap
Birim zamanda alınan yola sürat denir. Süratin birimleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
| Birimler | ||
|---|---|---|
| Alınan Yol | Metre (m) | Kilometre (km) |
| Zaman | Saniye (s) | Saat (h) |
| Sürat | Metre/saniye (m/s) | Kilometre/saat (km/h) |
Birim zamandaki yer değiştirmeye hız denir. Hızın birimleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
| Birimler | ||
|---|---|---|
| Yer Değiştirme | Metre (m) | Kilometre (km) |
| Zaman | Saniye (s) | Saat (h) |
| Hız | Metre/saniye (m/s) | Kilometre/saat (km/h) |
Pekiştirme İstasyonu-7
Farklı araçların hareketlerine ait veriler aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
| Araç / Bilgi | Alınan Yol (km) | Zaman (h) |
|---|---|---|
| K | 400 | 5 |
| L | 400 | 8 |
| Araç / Bilgi | Yer Değiştirme (km) | Zaman (h) |
|---|---|---|
| M | 360 | 5 |
| N | 400 | 5 |
Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. K ve L araçlarından hangisinin sürati daha fazladır? Neden?
Kısa Cevap: K’nın sürati daha fazladır.
Cevap: K aracının sürati daha fazladır. K, 400 km’yi 5 saatte alarak 80 km/h sürat yapmıştır; L ise aynı 400 km’yi 8 saatte alarak 50 km/h sürat yapmıştır. Aynı yolu daha kısa sürede alan K’nın sürati daha büyüktür.
2. M ve N araçlarından hangisinin hızı daha fazladır? Neden?
Kısa Cevap: N’nin hızı daha fazladır.
Cevap: N aracının hızı daha fazladır. M, 5 saatte 360 km yer değiştirerek 72 km/h hız yapmıştır; N ise aynı 5 saatte 400 km yer değiştirerek 80 km/h hız yapmıştır. Aynı sürede daha fazla yer değiştiren N’nin hızı daha büyüktür.
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 69 Cevapları Birinci Kitap
Etkinlik İstasyonu-8
Etkinliğin Yapılışı
“Sürat ve hız arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nelerdir?” sorusuna cevap arayınız. Bireysel olarak cevabınızı ilgili alana listeleyiniz.
Kısa Cevap: Benzerlik: ikisi de hareketi anlatır. Fark: süratin yönü yok, hızın yönü var.
Cevap:
- Benzerlik: Sürat de hız da hareket eden bir cismin ne kadar hızlı gittiğini anlatır ve birimleri aynıdır (m/s veya km/h).
- Benzerlik: İkisi de birim zamana bağlı olarak hesaplanır.
- Fark: Sürat, alınan yola dayanır ve yönü yoktur; hız ise yer değiştirmeye dayanır ve yönlüdür.
- Fark: Sürat her zaman hıza eşit ya da ondan büyük olur.
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Elif ve Ayşe, anneanne ve dedelerini ziyaret etmek için aynı noktadan yola çıktılar. Gidecekleri ev köyün merkezine yakın bir yerdeydi. Elif, 600 metrelik yoldan gitmeye karar verdi. Ayşe ise 900 metrelik yolu seçti.
Elif ve Ayşe yol boyunca sabit hızla hareket etti. Şaşırtıcı bir şekilde aynı anda evin kapısına vardılar. Elif, “Sen benden daha uzun bir yoldan geldin, nasıl aynı anda burada olabildik?” diye sordu. Anneanne ve dede torunlarını gördükleri için çok mutlu oldular.
Okuduğunuz metin doğrultusunda “alınan yol, yer değiştirme, sürat ve hız” ile ilgili merak ettiğiniz soruları yazınız. Yazacağınız soruları sınıflandırınız (evet-hayır, nasıl, tanım, tartışma). Örnek sorulardan faydalanarak sorularınızı ilgili alana yazınız.
Kısa Cevap: Her sınıflandırma için birer örnek soru üretildi (aşağıdaki tabloda).
Cevap:
| Soru Sınıflandırması | Merak Ettiğim Sorular |
|---|---|
| “Evet-Hayır” Sorusu | Örnek soru: Ayşe daha uzun bir yol seçmesine rağmen daha hızlı mı hareket etti? Elif daha kısa yolu seçtiği için daha az yol mu almıştır? |
| “Nasıl” Sorusu | Örnek soru: Kısa veya uzun yolun seçilmesi sonuçları nasıl etkiledi? İki kişinin aynı anda varması hızları hakkında bize ne göstermektedir? |
| “Tanım” Sorusu | Örnek soru: Yer değiştirme nedir? Sürat kavramı nedir? |
| “Tartışma” Sorusu | Örnek soru: Elif’in yöntemi mi yoksa Ayşe’nin yöntemi mi daha avantajlıydı? Yolun uzunluğundan çok süratin önemli olduğunu söyleyebilir miyiz? |
Yazdığınız soruları arkadaşlarınızla paylaşınız. Arkadaşlarınızın sorulara cevap vermelerini bekleyiniz. Arkadaşlarınızın sorularını cevaplayınız.
Kısa Cevap: Elif 600 m, Ayşe 900 m yol aldı; ikisinin hızı eşit, sadece süratleri farklı.
Cevap:
- Elif daha kısa yolu seçtiği için daha az yol mu almıştır? Evet, daha az yol almıştır. Elif 600 metre, Ayşe ise 900 metre yol almıştır.
- İki kişinin aynı anda varması hızları hakkında bize ne göstermektedir? Elif ve Ayşe aynı noktadan çıkıp aynı noktaya aynı sürede vardıkları için yer değiştirmeleri ve süreleri eşittir; bu yüzden hızları da eşittir. Farklı olan aldıkları yoldur, dolayısıyla süratleridir: Ayşe daha uzun yol aldığı için sürati daha büyüktür.
- Sürat kavramı nedir? Sürat, birim zamanda alınan yoldur.
- Yolun uzunluğundan çok süratin önemli olduğunu söyleyebilir miyiz? Evet, söyleyebiliriz. Elif kısa yolu seçmesine rağmen Ayşe daha uzun yolu daha büyük bir süratle alarak aynı anda hedefe ulaşmıştır; bu durumda sonucu belirleyen yolun uzunluğu değil sürattir.
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 70 Cevapları Birinci Kitap
Etkinlik İstasyonu-9
Sürat ve hız ile ilgili bir gösteri yapacağınız aşağıdaki etkinliği yapınız.
Etkinliğin Yapılışı
- Üçer veya dörder kişilik gruplar oluşturunuz.
- “Yer değiştirme, alınan yol, sürat, hız” kavramlarına yönelik gerçekleştireceğiniz gösteri ile ilgili planlama yapınız.
- Gösteride sınıfın zeminini konum işaretlemede kullanabilir, sınıf tahtasına işaretlemeler yapabilir, maketler kullanarak bir şehir/mahalle tasarlayabilir ve bunlar üzerinde gösterinizi gerçekleştirebilirsiniz.
Gösteri metninizi aşağıdaki alana yazınız.
Kısa Cevap: Ali düz, Ayşe dolambaçlı yoldan aynı noktaya gitti; yer değiştirmeleri aynı, alınan yolları farklı oldu.
Cevap: Gösterimizde sınıfta A ve B noktalarını belirledik. Ali, A noktasından B noktasına düz bir çizgide yürüdü; Ayşe ise aynı noktadan dolambaçlı bir yoldan gitti. İkisi de aynı noktaya vardığı için yer değiştirmeleri eşit oldu, fakat Ayşe’nin aldığı yol Ali’nin aldığı yoldan daha uzun oldu. Süreyi de ölçerek Ali’nin ve Ayşe’nin süratlerini ve hızlarını hesapladık; Ayşe daha uzun yolu aynı sürede aldığı için sürati daha büyük çıktı. Böylece alınan yol, yer değiştirme, sürat ve hız kavramlarını sınıf arkadaşlarımıza örnekleyerek gösterdik.
Gösterinizi sununuz.
Kısa Cevap: Gösterimizi sınıf arkadaşlarımıza sunduk.
Cevap: Hazırladığımız gösteriyi sınıf arkadaşlarımıza sunduk, arkadaşlarımız da izleyip sorularını sordu.
Köprü İstasyonu
Sürat ve hız, genellikle birbiriyle karıştırılsa da iki kavram arasında önemli bir fark vardır. Örneğin düz bir yolda 40 km/h süratle hareket ederken aracın sürat göstergesi sabit olarak bu değeri gösterir. Bir süre sonra aynı süratle virajlı bir yolda ilerlemeye devam edildiğinde aracın sürati sabit kalır. Ancak virajda ilerlerken aracın yönü değiştiği için aracın hızı ilk duruma göre değişir.
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 72 Cevapları Birinci Kitap
Hız, yönü ve büyüklüğü olan bir niceliktir. Sürat ise yönü olmayan sadece büyüklüğü olan bir niceliktir.
| HIZ | SÜRAT |
|---|---|
| Birim zamandaki yer değiştirmedir. Yönlü bir büyüklüktür. Birimi m/s veya km/h olur. | Birim zamanda alınan yoldur. Yönlü bir büyüklük değildir. Birimi m/s veya km/h olur. |
Pekiştirme İstasyonu-8
İki koşucu, aynı anda birbirlerine doğru koşmaya başlıyor. Bitiş çizgisine birinci koşucu 100 saniyede, ikinci koşucu 50 saniyede ulaşıyor.
Buna göre aşağıdaki soruların cevaplarını yazınız.
1. Koşucuların yer değiştirmeleri kaç metredir?
Kısa Cevap: İki koşucu da 200 metre yer değiştirmiştir.
Cevap: İki koşucu da kendi başlangıç noktasından bitiş çizgisine düz bir hat üzerinde koştuğu için ikisinin de yer değiştirmesi 200 metredir.
2. Koşucular hangi yönlerde yer değiştirmiştir?
Kısa Cevap: Birinci koşucu doğu, ikinci koşucu batı yönünde yer değiştirmiştir.
Cevap: Birbirlerine doğru koştukları için birinci koşucu doğu yönünde, ikinci koşucu ise batı yönünde yer değiştirmiştir.
3. Koşucular kaç metre yol almıştır?
Kısa Cevap: İki koşucu da 200 metre yol almıştır.
Cevap: Koşucular düz bir hat üzerinde koştuğu için aldıkları yol, yer değiştirmeleriyle aynıdır; ikisi de 200 metre yol almıştır.
4. Koşucuların süratleri kaç m/s’dir?
Kısa Cevap: 1. koşucu 2 m/s, 2. koşucu 4 m/s.
Cevap: Sürat, alınan yolun zamana bölünmesiyle bulunur. Birinci koşucunun sürati 200/100 = 2 m/s, ikinci koşucunun sürati 200/50 = 4 m/s’dir.
5. Koşucuların hızları kaç m/s’dir?
Kısa Cevap: 1. koşucu 2 m/s (doğu), 2. koşucu 4 m/s (batı).
Cevap: Hız, yer değiştirmenin zamana bölünmesiyle bulunur. Birinci koşucunun hızı 200/100 = 2 m/s (doğu yönünde), ikinci koşucunun hızı 200/50 = 4 m/s (batı yönünde)dir.
Karekod: “Kuvvet ve Hız” adlı müzik klibine ulaşılabilir.
6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 73 Cevapları Birinci Kitap
Pekiştirme İstasyonu-9
Aynı yerden harekete başlayan araçlar, farklı yolları kullanarak aynı noktaya ulaşacaktır.
Bu araçların bitiş noktasına ulaşma süreleri aynıdır. Buna göre aşağıdaki alanları doldurunuz.
1. Araçların aldıkları yolları büyükten küçüğe doğru sıralayınız.
Kısa Cevap: M > K > L
Cevap: Haritadaki güzergahların uzunluğuna göre en dolambaçlı yolu M, ortanca yolu K, en kısa/en düz yolu L kullanmıştır; bu yüzden alınan yollar büyükten küçüğe M > K > L şeklinde sıralanır.
2. Araçların yer değiştirmelerini karşılaştırınız.
Kısa Cevap: M = K = L
Cevap: Üç araç da aynı noktadan çıkıp aynı noktaya ulaştığı için yer değiştirmeleri birbirine eşittir (M = K = L).
3. Sürati en fazla olan araç hangisidir?
Kısa Cevap: Sürati en fazla olan araç M’dir.
Cevap: Süreleri eşit olduğu için en uzun yolu alan araç en büyük sürate sahip olur; en uzun yolu M aldığından sürati en fazla olan araç M’dir.
4. Araçların hızlarının büyüklüklerini karşılaştırınız.
Kısa Cevap: M = K = L
Cevap: Hız, yer değiştirmenin zamana bölünmesiyle bulunur; üç aracın da yer değiştirmesi ve süresi eşit olduğu için hızlarının büyüklükleri de birbirine eşittir (M = K = L).
