6.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 12-13-14-15-16-17 Cevapları 2.Kitap

Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar Cevapları

4. Öğrenme Alanı- Yaşayan Demokrasimiz: Bu bölümde demokrasinin temel niteliklerini ve yönetimin karar alma sürecini etkileyen unsurları öğreniyoruz.

Karekod kaynağı: Siyasi haklar ve ödevler

Sonraki Sayfalar: 18-19-20-21-22-23

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 12 Cevapları İkinci Kitap

Düşünelim

Merhaba arkadaşlar, ben Deniz Eymen (Görsel 4.1). Aşağıdaki panoda sosyal bilgiler dersinde öğrendiğimiz bazı kavramlar yer almaktadır. Bu kavramlar arasından demokrasinin niteliklerini belirleyiniz ve verilen kavram haritasını tamamlayınız.

Panoda yer alan kavramlar (Görsel 4.2): Çoğulculuk, Katılım, Milli Kimlik, Eşitlik, Gelenek Görenek, Hukukun Üstünlüğü, Esaret, Görgü, Milli Egemenlik, Ayrımcılık, Seçme Seçilme Hakkı, Kişi Egemenliği, Özgürlük.

Deniz Eymen ve sınıf arkadaşlarının tahtaya yazmış olduğu kavramlardan demokrasi ile ilgili olanları aşağıdaki kavram haritasına yazınız.

Kısa Cevap: Çoğulculuk, Katılım, Eşitlik, Hukukun Üstünlüğü, Milli Egemenlik, Seçme Seçilme Hakkı (Özgürlük örnek olarak zaten verilmiş).

Cevap: Demokrasinin nitelikleri panodaki kavramlardan Çoğulculuk, Katılım, Eşitlik, Hukukun Üstünlüğü, Milli Egemenlik ve Seçme Seçilme Hakkı’dır. Özgürlük örnek olarak zaten yazılmıştır. Milli Kimlik, Gelenek Görenek, Esaret, Görgü, Ayrımcılık ve Kişi Egemenliği ise demokrasinin nitelikleri arasında sayılmaz, çünkü bunlar başka kavramlardır.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 13 Cevapları İkinci Kitap

Keşfedelim

Tarihimizde demokrasiyle ilgili önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu gelişmelerin bazıları ülkemizde milli bayram olarak kutlanmaktadır. Aşağıda bu bayramlarla ilgili görseller ve tarihler yer almaktadır.

Her bir görselin altındaki boşluğa ilgili milli bayramın adını yazınız.

Kısa Cevap: 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı.

Cevap: 23 Nisan 1920 tarihli görsel (Görsel 4.3) Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı gösterir. 29 Ekim 1923 tarihli görsel ise Cumhuriyet Bayramı’nı gösterir.

Milli bayram olarak kutladığımız bu günlerde hangi önemli olaylar yaşanmıştır? Yazınız.

Kısa Cevap: TBMM’nin açılması ve Cumhuriyet’in ilan edilmesi.

Cevap: 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmıştır. 29 Ekim 1923’te ise Türkiye Cumhuriyeti ilan edilmiştir. Bu iki olay, milletimizin kendi geleceğine kendisinin karar vermesini sağlamıştır.

Bu gelişmeler ülkemizin demokratik hayatını nasıl etkilemiştir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Kısa Cevap: Milli egemenliği güçlendirmiş, halkı yönetime katmıştır.

Cevap: Bu gelişmeler sayesinde egemenlik artık halka ait olmuştur. Halk kendi yöneticisini kendisi seçmeye başlamıştır. Böylece ülkemizin demokratik hayatı güçlenmiştir.

T.C. Milli Eğitim Bakanlığının desteği ile yürütülen Mesleki Eğitim İş Birliği Projesi’ni inceleyiniz.

T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü ile Türk Tekstil Vakfı (TTV) iş birliğinde mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında tekstil sektöründe ihtiyaç duyulan nitelikli insan gücünü yetiştirmek, mezunlarının istihdamına destek olmak ve sektörün rekabet kabiliyetini yükseltmek amacıyla “Mesleki Eğitim İş Birliği Protokolü” imzalandı.

Sivil toplum kuruluşlarının, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından desteklenen projeler üretmesinin topluma ne gibi katkıları olabilir? Düşüncelerinizi belirtiniz.

Kısa Cevap: Eğitim kalitesini artırır, mesleki beceri kazandırır.

Cevap: Böyle projeler sayesinde öğrenciler mesleklerinde daha nitelikli yetişir. İş bulma imkanları artar. Ayrıca sektörle okul arasındaki iş birliği güçlenmiş olur.

Medyanın kamuoyu oluşturmadaki rolü ile ilgili haber örneğini inceleyiniz.

Erdoğan’ın çağrısı karşılık buldu

“…Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, saat 00.24’te canlı yayına bağlanarak ‘Bu gelişme, Türk Silahlı Kuvvetlerimizin içindeki bir azınlığın kalkışma hareketidir. Bu hareket, malum yapıya ait paralel yapılanmanın teşvik ettiği ve üst akıl tarafından yönlendirilen bir girişimdir.’ ifadelerini kullandı. Erdoğan, milletini darbecilere karşı durmak için meydanlara çağırdı. Bu çağrı üzerine Türk halkı sokaklara çıkarak tepki gösterdi…” (Genel ağdan alınmıştır.) (Görsel 4.4)

Verilen örnekten yararlanarak medyanın (radyo, televizyon, genel ağ, gazete vb.) kamuoyu oluşturma üzerindeki etkisi hakkında düşüncelerinizi ifade ediniz.

Kısa Cevap: Medya insanları hızla harekete geçirip kamuoyu oluşturabilir.

Cevap: Medya verdiği haberlerle toplumu kısa sürede etkileyebilir. Bir çağrı ya da haber, milyonlarca insanı aynı anda harekete geçirebilir. Bu örnekte de halk, medya aracılığıyla duyduğu çağrıya hemen karşılık vermiştir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 14 Cevapları İkinci Kitap

Öğrenelim

Çocuklar, zihinsel ve bedensel olarak yetişkinlerden farklıdır. Çocukların diğer insanlar karşısında kendilerini yetişkinler kadar savunma güçleri yoktur. Çocuklar hem zihinsel hem bedensel olarak sağlıklı olabilmeleri için yetişkinler tarafından desteklenmeli ve korunmalıdırlar. Ayrıca çocuklar, toplumun bir parçası ve gelecekteki güvencesidir. Bu nedenle haklarını ve sorumluluklarını iyi bilen çocukların yetişmesi toplum hayatı için çok önemlidir (Görsel 4.5).

Bir yetişkin olsaydınız, çocukların korunması ve sağlıklı gelişimleri için ne gibi çalışmalar yapardınız? Söyleyiniz.

Kısa Cevap: Çocukları koruyan kurallar koyar, sağlık ve eğitim imkanı sağlardım.

Cevap: Bir yetişkin olsaydım önce çocukların güvenli ortamlarda yaşamasını sağlardım. Sağlık kontrollerini aksatmaz, beslenmelerine dikkat ederdim. Okullarda çocuklara kendi haklarını öğreten eğitimler verirdim. Ayrıca çocukların görüşlerini rahatça söyleyebileceği ortamlar oluştururdum.

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilmiştir. Bu sebeple 20 Kasım, Dünya Çocuk Hakları Günü olarak ilan edilmiştir. Türkiye, sözleşmeyi 14 Eylül 1990 tarihinde imzalamıştır. Çocuk haklarına dair bu sözleşme “ayrım gözetmeme, çocuğun yüksek yararı, yaşama ve gelişme hakkı, katılım hakkı” olmak üzere dört temel ilke üzerine şekillendirilmiştir. Katılım hakkına göre çocuklar kendilerini etkileyen kararlarda görüşlerini serbestçe ifade edebilmeli ve karar alma süreçlerine dahil edilmelidir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’de çocuğun katılım haklarını belirleyen maddelerden bazıları şunlardır.

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme Madde 12

Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocukların kendilerini ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını tanırlar. Bu hak çocuğun yaşı ve olgunluk düzeyine uygun şekilde, gerekli özen gösterilerek sağlanmalıdır.

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme Madde 13

Çocuk, düşüncesini özgürce açıklama hakkına sahiptir. Bu hak, ülke sınırlarına bağlı olmaksızın yazılı, sözlü, basılı, sanatsal biçimde veya çocuğun seçeceği başka bir araçla her türlü haber ve düşüncenin araştırılması, elde edilmesi ve paylaşılması özgürlüğünü kapsar (Görsel 4.6).

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 15 Cevapları İkinci Kitap

Çocuklar bu maddelere dayanarak aile, okul ve diğer yaşam alanlarında alınan kararlara katılma hakkına sahiptir. Yetişkinler çocukların bu hakkı kullanabilmesi için onlara fırsatlar sunmalıdır.

Aşağıdaki örnek durumların hangisinde çocuğun alınan kararlara katılım düzeyi diğerlerinden daha fazladır? Tartışınız.

Örnek Durum 1 (Fikir Sorma): Bazen anne ve babamı anlamakta zorlanıyorum. Düşüncelerimi soruyorlar ancak söylediklerimi dikkate almıyorlar. Örneğin geçen yıl bana bir kışlık ayakkabı alınacaktı. Fikrimi sordular ama beğendiğim ayakkabının tabanı kayar diye başka bir ayakkabı aldılar.

Örnek Durum 2 (Beraber Karar Alma ve Uygulama): Ramazan ve Kurban bayramlarını nerede geçireceğimizi ailece oturup konuştuk ve tüm ihtimalleri birlikte değerlendirdik. Ramazan Bayramı’nda annemin köyüne, Kurban Bayramı’nda ise babamın köyüne gitmeye karar verdik. Bu kararı alırken hem benim düşüncelerim dikkate alındı hem de anne ve babamın istekleri göz önünde bulunduruldu.

Örnek Durum 3 (Kendi Kararını Alma ve Uygulama): Sokaklarda gördüğüm hayvanların barınma ve yemek konusunda zorluklar yaşadığını fark ettim. Aileme, hayvanları koruma amacıyla bir çocuk derneğine üye olarak okulda bu derneğin temsilcisi olmak istediğimi söyledim. Açıkçası “evet” diyeceklerinden pek umudum yoktu. Yanılmışım. Bu konuda kararın tamamen bana ait olduğunu söylediler. Bu durum beni çok mutlu etti. Derneği belirledikten sonra derneğe üye oldum ve okulda arkadaşlarımla bu konuya dair projeler ürettik.

Kısa Cevap: Katılım düzeyi en fazla olan Örnek Durum 3’tür.

Cevap: Örnek Durum 3’te çocuğun katılım düzeyi diğerlerinden fazladır çünkü bu durumda karar tamamen çocuğa bırakılmıştır. Örnek Durum 1’de çocuğun fikri sorulmuş ama dikkate alınmamıştır. Örnek Durum 2’de ise karar ailece birlikte alınmıştır, çocuk tek başına karar vermemiştir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları İkinci Kitap

Ailede veya okuldaki karar alma süreçlerine bilgi edinmek, fikirlerinizi özgürce sunmak ve görüşlerinizin etkisine dair geri bildirim almak yoluyla dahil olabilirsiniz.

Katılım Süreçleri: 1. Bilgi Edinme 2. Düşünceyi İfade Etme 3. Geri Bildirim Alma

Aşağıdaki özlü sözleri dikkate alan bir kişi nasıl davranışlar göstermelidir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

“Yorulduğunda dinlenmeyi öğren, bırakmayı değil!” Muhammed Ali
“Yedi kez düş, sekiz kez ayağa kalk.” Japon atasözü
“Vazgeçmediğiniz sürece ne kadar yavaş ilerlediğinizin önemi yoktur.” Konfüçyüs

Kısa Cevap: Azimli, kararlı ve sabırlı davranmalıdır.

Cevap: Bu sözleri dikkate alan bir kişi zorluklar karşısında pes etmemelidir. Denemekten vazgeçmemeli, her düşüşten sonra yeniden kalkmalıdır. Yavaş ilerlese bile hedefinden şaşmadan devam etmelidir.

Hedeflerine ulaşmayı başaran insanların en önemli özellikleri azimli ve kararlı olmalarıdır. Azimli ve kararlı olmak, inatçı olmak değildir. Bir işi yaparken, bir düşünceyi savunurken gayretli olmak ve bu yöndeki kararlarımızı her türlü zorluğa karşı yılmadan uygulamaktır. Sizler de aldığınız kararları uygularken, düşüncelerinizi savunurken azimli ve kararlı olabilirsiniz. Bu tutumunuzu derslerde yaptığınız tartışmalarda da sürdürebilirsiniz. Ancak bu durum arkadaşlarımızın hak ve özgürlüklerine saygı duymayacağımız anlamına gelmemelidir.

Başka insanların hak ve özgürlüklerine saygı duymak şartıyla insanların herhangi bir kısıtlamaya, zorlamaya uğramadan kendi düşüncesine dayanarak karar verebilmesi ve davranabilmesine özgürlük denir. Özgürlüklerimizi kullanırken diğer insanlara ve topluma karşı sorumluluklarımıza önem vermeli, toplumsal düzenin sağlanması için kurallara uymalıyız.

Özgürlüklerimizi kullanırken başkalarının hak ve özgürlüklerini ihlal etmemek için nasıl davranmalıyız? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Kısa Cevap: Başkalarının hakkına saygılı davranmalı, sınırı aşmamalıyız.

Cevap: Özgürlüğümüzü kullanırken başkalarının hakkına zarar vermemeliyiz. Kendi isteklerimizi yaparken karşımızdakinin de aynı haklara sahip olduğunu unutmamalıyız. Kurallara uyarak hem kendi hem de başkalarının özgürlüğünü korumuş oluruz.

Alınan kararlara katılım süreci ile ilgili aşağıda verilen örneği inceleyiniz.

Karar Al Günü

Güzel bir köyde, öğrencilerin mutlu olduğu bir okul vardı. Okulun açıldığı ilk hafta büyük bir toplantı yapılırdı. Bu toplantıya okul idaresi, öğretmenler ve öğrenciler katılırdı. Öğrenciler, bu toplantının yapıldığı günü “Karar Al Günü” olarak adlandırırlardı. Büyük toplantıda okul kuralları, okulun ve bahçesinin düzenlenmesi ayrıca öğrencilerin yıl boyunca hangi etkinliklerin yapılmasını istediği ile ilgili olarak oylama yapılırdı. Önce toplantının amacının ne olduğu, nasıl yapılacağı ve kararların nasıl alınacağı anlatılırdı. Ardından öğrencilerden fikirlerini yazıp “kural sandığı”, “düzen sandığı” ve “etkinlik sandığı” adını verdikleri kutulara atmaları beklenirdi. Okul saatinin bitişiyle birlikte sandıklar açılır, fikirler tek tek sayılır ve not edilirdi. Sonuçlar ertesi gün, öğrencilerin hazırladığı tablolar aracılığıyla okul panosunda paylaşılırdı. Böylece herkes sonuçlardan haberdar olurdu.

Öğretmeniniz gözetiminde sınıf arkadaşlarınızla ailenizde ve okulda alınan kararlara ne düzeyde katıldığınızı ve katılım sürecini doğru bir şekilde uygulayıp uygulayamadığınızı tartışınız.

Kısa Cevap: Ailede ve okulda karar alma sürecine oldukça katılıyorum.

Cevap: Ailemde tatil planı ve ev düzeni gibi konularda fikrim sorulur ve dikkate alınır. Okulda ise sınıf etkinlikleri ve temsilci seçimi gibi konularda oy kullanırım. “Karar Al Günü” örneğindeki gibi herkesin fikrinin sayılması bence çok doğru bir yöntemdir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları İkinci Kitap

Demokratik aileler, tüm aile üyelerinin alınan kararlarda söz sahibi olması ve sağlıklı iletişim kurması sayesinde aile bütünlüğünü daha kolay sağlar. Aile bütünlüğünü güçlendirmek yalnızca maddi yardımlaşmayla değil; zor zamanlarda birbirine destek olmak, doğru iletişim kurmak, birbirlerinin fikirlerine saygı göstermek, birlikte zaman geçirmek, sevgi ve sabır göstermekle mümkündür (Görsel 4.8).

Aile içinde kurduğunuz olumlu iletişim örnekleri nelerdir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Kısa Cevap: Sorunları konuşarak çözer, birbirimizi dinleriz.

Cevap: Ailemde bir sorun olduğunda hemen tartışmak yerine oturup konuşuruz. Herkes sırayla düşüncesini söyler, birbirimizi sonuna kadar dinleriz. Kararları birlikte alırız ve kimse dışlanmaz.

Aileniz ile birlikte aldığınız kararlara örnekler veriniz.

Kısa Cevap: Tatil, ev eşyası ve hafta sonu planı kararlarını birlikte alırız.

Cevap: Ailecek tatile nereye gideceğimize hep birlikte karar veririz. Eve alınacak yeni bir eşya olduğunda herkesin fikri sorulur. Hafta sonu yapılacak etkinlikleri de birlikte planlarız.

Ailenizde alınan kararlara katılabildiğiniz gibi toplumumuzda yaşadığımız sorunların çözümünü bulmaya veya toplumumuzu geliştirmeye yönelik alınan kararlarda farkındalık yaratarak, sorular sorarak, eleştirel düşünerek, çözüm odaklı yaklaşımlar sergileyerek, empati kurarak, toplumsal etkinliklere katılarak, yaşıtlarınıza rol model olarak katkıda bulunabilirsiniz. Ayrıca kanunlarla belirlenen yaşa geldiğinizde yönetime katılma hakkına ve sorumluluğuna da sahip olacağınızı bilmelisiniz.

Demokratik yönetimler karar alırken tek başına hareket etmez. Bireylerin veya bireylerin oluşturduğu kurum ve kuruluşların düşüncelerini de dikkate alır. Karar alma süreçlerinin doğru ilerlemesi ve istenen sonuçların alınabilmesi için aşağıdaki aşamaları takip ederler.

Yönetimde Karar Alma Süreçleri

1. Sorunun ya da konunun gündeme getirilmesi
2. Çözüm önerileri geliştirilmesi
3. Karar verme
4. Kararın uygulanması
5. Kararın değerlendirilmesi
6. Gerekirse yeniden çözüm yolları oluşturulması

Tüm bu süreçlere toplumun bir parçası olarak bizler de katılabilir ve etkin bir rol oynayabiliriz. Anayasamızın “Siyasi Haklar ve Ödevler” ile ilgili bölümünü dijital kaynaktan inceleyiniz ve soruları cevaplayınız.

Ülkemizin yönetimine ve karar alma süreçlerine katılımı sağlayan siyasi hak ve ödevler hangileri olabilir? Söyleyiniz.

Kısa Cevap: Seçme-seçilme, vergi ödeme, dilekçe verme, yasalara uyma.

Cevap:

1. Seçme ve seçilme hakkı
2. Vergi ödeme
3. Yasalara uyma
4. Dilekçe verme

Cumhurbaşkanı, milletvekilleri, belediye başkanları ve muhtarların nasıl seçildiği konusunda neler biliyorsunuz? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

Kısa Cevap: Halkın oylarıyla, düzenli aralıklarla seçilirler.

Cevap: Cumhurbaşkanı, milletvekilleri, belediye başkanları ve muhtarlar halkın oy vermesiyle seçilir. Bu seçimler belirli aralıklarla tekrarlanır. En çok oyu alan kişi ya da parti o görevi kazanır.

Düzenli aralıklarla yapılan seçimlere kaç yaşında katılabilirsiniz? Söyleyiniz.

Kısa Cevap: 18 yaşında.

Cevap: Anayasamıza göre 18 yaşını dolduran her vatandaş seçme hakkını kullanabilir. Bu yaştan itibaren seçimlerde oy kullanabilirim.

Sonraki Sayfalar: 18-19-20-21-22-23

Sonraki Ödevler

• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 18-19-20-21-22-23 Cevapları 2. Kitap
• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 24-25-26-27-28 Cevapları 2. Kitap
• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 29-30-31-32-33 Cevapları 2. Kitap
• 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 34-35-36-37 Cevapları 2. Kitap