7.Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 29-30-31-33 Cevapları 2.Kitap

Merceklerin Günlük Hayatta Kullanım Alanları Cevapları

4. Ünite- Işığın Kırılması ve Mercekler: Bu bölümde merceklerin günlük hayatta hangi araçlarda ve nasıl kullanıldığını örneklerle inceliyoruz.

Önceki Sayfalar: 23-24-25-26

Sonraki Sayfalar: 35-36-37-38-39-40-41

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları İkinci Kitap

Kontrol Noktası

Aşağıdaki görsellerde merceklerin asal eksenine paralel gönderilen ışık ışınları ve bu ışınların izlediği yollar numaralandırılarak verilmiştir. (Birinci görselde ince kenarlı mercekten geçen ışınlar 1-6 numaralarıyla, ikinci görselde kalın kenarlı mercekten geçen ışınlar 7-12 numaralarıyla gösterilmiştir.)

Buna göre aşağıda verilen kavramları ifade etmek için kullanılan görseldeki numaraları noktalı yerlere yazınız.
a. İnce kenarlı mercek
b. Kalın kenarlı mercek
c. Asal eksen
ç. Gelen ışın
d. Kırılan ışın
e. Odak noktası
f. Odak uzaklığı

Kısa Cevap: Görsellere göre boşluklar şöyle doldurulur:

1. a. İnce kenarlı mercek: 3
2. b. Kalın kenarlı mercek: 9
3. c. Asal eksen: 2
4. ç. Gelen ışın: 1
5. d. Kırılan ışın: 6
6. e. Odak noktası: 5
7. f. Odak uzaklığı: 4

Bağlantı Noktası

Mercekler, cisimleri olduklarından daha büyük ya da daha küçük gösterme özellikleri sayesinde günlük hayatta pek çok araçta kullanılmaktadır. Merceklerin kullanım alanlarına ilişkin soruları arkadaşlarınızla tartışınız.

Mikroskopların hangi özelliği sayesinde cisimler olduğundan daha büyük görünür?

Kısa Cevap: Mikroskoplardaki ince kenarlı mercek sistemi sayesinde cisimler büyük görünür.

Cevap: Mikroskopların içindeki ince kenarlı (yakınsak) mercek sistemi, ışığı toplayarak cisimlerin görüntüsünü büyütür. Bu sayede çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük cisimler bile büyük ve net görülebilir.

Yakını veya uzağı görmekte zorlanan kişilerin gözlük kullanmasının nedeni ne olabilir?

Kısa Cevap: Gözlerindeki kırma kusurunu, gözlük merceğinin ışığı doğru noktada odaklamasıyla düzeltmek içindir.

Cevap: Yakını veya uzağı görmekte zorlanan kişilerin gözünde ışık, görüntüyü net oluşturacak noktada odaklanamaz. Gözlük merceği, göze gelen ışığı kırarak görüntünün göz içinde doğru noktada odaklanmasını sağlar ve böylece net görüş elde edilir.

Gözlükler hangi özellikleri sayesinde çevrenin daha net görünmesini sağlar?

Kısa Cevap: Gözlük mercekleri, göze gelen ışığı kırarak görüntüyü doğru noktada odaklar.

Cevap: Gözlükler, içlerindeki ince ya da kalın kenarlı merceklerin ışığı kırma özelliği sayesinde göze gelen ışığın doğru noktada odaklanmasını sağlar. Bu sayede kişi çevresini daha net görür.

Günlük hayatta kullandığınız gözlük, mikroskop gibi araçlarda hangi tür mercek kullanıldığını düşünüyorsunuz? Neden?

Kısa Cevap: Bu araçlarda genellikle ince kenarlı mercek kullanılır çünkü görüntüyü büyütüp netleştirir.

Cevap: Gözlük ve mikroskop gibi araçlarda genellikle ince kenarlı (yakınsak) mercek kullanıldığını düşünüyoruz. Çünkü bu mercekler ışığı toplayarak cisimlerin görüntüsünü büyütür ve netleştirir, bu da ayrıntıları görmeyi kolaylaştırır.

Tartışma sonucunda yapısında mercek kullanıldığını belirlediğiniz araçları yazınız.

Kısa Cevap: Gözlük, fotoğraf makinesi, mikroskop, teleskop ve dürbünü belirledik.

Cevap: Tartışma sonucunda yapısında mercek kullanıldığını belirlediğimiz araçlar şunlardır: gözlük, fotoğraf makinesi, mikroskop, teleskop ve dürbün.

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları İkinci Kitap

Etkinlik Noktası-6

Amaç: Mercekleri kullanım alanlarına göre sınıflandırma
Uygulama basamaklarını takip ederek etkinliği yapınız. Ardından değerlendirme sorularını cevaplayınız.

Malzemeler: 2 adet gözlük (okuma ve uzak gözlüğü), büyüteç, el feneri camı, mikroskop, fotoğraf makinesi, kameralı cep telefonu.

Uygulama Basamakları

1. 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Getirdiğiniz araçlarda bulunan mercekleri inceleyerek bu mereklerle ilgili merak ettiğiniz soruları grup arkadaşlarınıza sorunuz.
3. İncelediğiniz araçlarda bulunan merceklerin kullanım alanlarını belirleyerek aşağıdaki alana yazınız.
4. Aşağıdaki araçlarda kullanılan mercekleri niteliklerine göre ayrıştırınız. (Tablo: Okuma gözlüğü, Uzak gözlüğü, Büyüteç, El feneri camı, Mikroskop, Fotoğraf makinesi, Kameralı cep telefonu)
5. Etkinlikte kullandığınız araçlarda bulunan mercekleri kullanım alanlarına göre gruplayınız.
6. Gruplandırdığınız araçlarda bulunan mercekleri kullanım alanlarına göre etiketleyerek aşağıdaki alana yazınız.
7. Süreç boyunca bilimsel bakış açısıyla oluşturduğunuz görüşlerinizi saygı çerçevesinde ifade ediniz.

Kısa Cevap (3. basamak): Bu mercekler; büyütme, netleştirme, uzağı veya yakını görme amacıyla kullanılır.

Cevap: İncelediğimiz araçlarda bulunan mercekler; gözlüklerde net görmeyi sağlamak, büyüteç ve mikroskopta cisimleri büyütmek, fotoğraf makinesi ve cep telefonunda net görüntü kaydetmek amacıyla kullanılmaktadır.

Kısa Cevap (4. basamak – tablo): Okuma gözlüğü, büyüteç, el feneri camı, mikroskop, fotoğraf makinesi ve kameralı cep telefonu ince kenarlı; uzak gözlüğü kalın kenarlı mercek kullanır.

Cevap: Tablodaki araçları merceklerinin niteliğine göre şöyle ayrıştırabiliriz: Okuma gözlüğü → ince kenarlı mercek. Uzak gözlüğü → kalın kenarlı mercek. Büyüteç → ince kenarlı mercek. El feneri camı → ince kenarlı mercek (ışığı toplayıp yönlendirir). Mikroskop → ince kenarlı mercek. Fotoğraf makinesi → ince kenarlı mercek. Kameralı cep telefonu → ince kenarlı mercek.

Kısa Cevap (6. basamak): Net görme amaçlı gözlükler, büyütme amaçlı büyüteç/mikroskop, görüntü kaydetme amaçlı fotoğraf makinesi/cep telefonu olarak etiketledik.

Cevap: Araçları kullanım alanlarına göre şöyle etiketledik: Net görmeyi sağlayanlar → okuma gözlüğü, uzak gözlüğü. Büyütme amaçlı kullanılanlar → büyüteç, mikroskop. Işığı yönlendirme amaçlı kullanılanlar → el feneri camı. Görüntü kaydetme amaçlı kullanılanlar → fotoğraf makinesi, kameralı cep telefonu.

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları İkinci Kitap

Değerlendirme

1. Etkinlikte gruplandırma yaparken merceklerin hangi özelliklerini dikkate aldınız? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Merceklerin ince ya da kalın kenarlı olma özelliğini ve kullanım amacını dikkate aldık.

Cevap: Gruplandırma yaparken merceklerin kenarlarının ince ya da kalın olma özelliğini, yani ışığı toplayıcı ya da dağıtıcı olma niteliğini dikkate aldık. Ayrıca her aracın hangi amaçla (büyütme, net görme, ışık toplama vb.) kullanıldığını da göz önünde bulundurduk.

2. Etkinlikte kullandığınız araçlar dışında mercek kullanılan araçlara günlük yaşamdan örnekler veriniz.

Kısa Cevap: Dürbün, teleskop ve projeksiyon cihazını örnek verdik.

Cevap: Etkinlikte kullandığımız araçlar dışında mercek kullanılan araçlara örnek olarak dürbün, teleskop ve projeksiyon cihazını verebiliriz. Bu araçların hepsinde de görüntüyü büyütmek veya netleştirmek amacıyla mercekler kullanılır.

Performans Görevi: Günlük Yaşamda Mercekler

Amaç: Merceklerin kullanım alanlarını belirleme

Merceklerin kullanım alanları hakkında güvenilir genel ağ, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı kaynaklardan yararlanarak bilgiler toplayınız. Bu performans görevindeki çalışmalarınız “Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir. Performans görevi sürecinde aşağıdaki adımları takip ediniz.

Adımlar

1. 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz.
2. Süreci daha verimli yürütmek için bir plan yapınız ve bu plan doğrultusunda çalışınız.
3. Süreç içerisinde merceklerle ilgili merak ettiğiniz soruları defterinize yazınız.
4. Hazırlayacağınız performans görevi ile ilgili bilgilere ulaşmak için kullanacağınız araçları belirleyiniz.
5. Merceklerin kullanım alanları ile ilgili elde ettiğiniz verileri grup arkadaşlarınızla tartışarak karşılaştırınız. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.
6. Karşılaştırdığınız bilgilerin bilimselliğini ve doğruluğunu öğretmeninize sorarak, alan uzmanlarına danışarak ya da güvenilir kaynaklardan araştırma yaparak sorgulayınız.
7. Doğruluğunu kanıtladığınız bilgileri özetleyerek yanda verilen alana yazınız.
8. Yazdığınız bilgiler doğrultusunda arkadaşlarınıza sunum yapınız.

Kısa Cevap: Gözlükte, mikroskopta, teleskopta ve fotoğraf makinesinde merceklerin nasıl kullanıldığını araştırıp özetledik.

Cevap: “Merceklerin Kullanım Alanları” konulu araştırmamızda güvenilir genel ağ kaynaklarından ve okulumuzun fen bilimleri öğretmeninden bilgi topladık. Araştırmamıza göre gözlüklerde miyop (uzağı görememe) için kalın kenarlı, hipermetrop (yakını görememe) için ince kenarlı mercekler kullanılır. Mikroskoplar, birden fazla ince kenarlı merceği bir araya getirerek hücreler gibi çok küçük yapıları binlerce kat büyütebilir. Teleskoplar ise ince kenarlı mercekler veya aynalar kullanarak uzaktaki gök cisimlerinden gelen zayıf ışığı toplayıp yıldızları ve gezegenleri net görüntüleyebilir hale getirir. Fotoğraf makinelerindeki mercek sistemi ise ışığı bir sensör üzerinde odaklayarak net görüntüler kaydeder. Elde ettiğimiz bu bilgileri sınıf arkadaşlarımızla paylaştık. (“Mercek Çeşitleri” adlı etkileşimli içeriğe ve performans görevine ait değerlendirme formuna karekodla ulaşılabilir.)

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 33 Cevapları İkinci Kitap

Neler Öğrendik?

A. Aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduğuna karar verip ilgili oklar yönünde ilerleyerek doğru çıkışa ulaşınız.
(Şema: “Optik merkez üzerine gelen ışınlar merceklerden kırılmadan geçer.” ifadesinden başlanır; D/Y dallanmalarıyla “Kalın kenarlı merceklerin ortası kenarlarına göre incedir.”, “Merceklerin tam ortasından asal eksen geçer.”, “İnce kenarlı merceklerin ışık ışınlarını dağıtıcı özelliği vardır.”, “Cisimleri büyük göstermek için ince kenarlı mercekler kullanılmaktadır.”, “İnce kenarlı mercek; uçları içe dönük, çift taraflı ok ile gösterilir.”, “Geniş alanı göstermek için kalın kenarlı mercekler kullanılır.” ifadeleri üzerinden 1’den 8’e kadar numaralanmış çıkışlardan birine ulaşılır.)

Kısa Cevap: Doğru çıkış 2. Çıkıştır (D-D-Y yolu izlenir).

Cevap: Şemadaki ifadeleri sırasıyla değerlendirelim:

1. “Optik merkez üzerine gelen ışınlar merceklerden kırılmadan geçer.” ifadesi doğrudur (D).
2. “Kalın kenarlı merceklerin ortası kenarlarına göre incedir.” ifadesi doğrudur (D).
3. “İnce kenarlı merceklerin ışık ışınlarını dağıtıcı özelliği vardır.” ifadesi yanlıştır (Y) çünkü ışığı dağıtıcı özellik kalın kenarlı merceklere aittir, ince kenarlı mercekler ışığı toplayıcıdır.

Bu D-D-Y yolunu izleyerek 2. Çıkışa ulaşırız.

B. Aşağıdaki kutularda merceklerin kullanıldığı araçlar numaralandırılarak verilmiştir (1. Okuma gözlüğü, 2. Mikroskop, 3. Fotoğraf makinesi, 4. Büyüteç, 5. El feneri, 6. Projeksiyon cihazı). Aşağıda verilen ifadelerin altına ilgili araçların numaralarını yazınız (Aynı araç numarasını birden fazla yerde kullanabileceğinizi unutmayınız.).

a. Yapısında ince kenarlı mercek bulunanlar: ………..
b. Yapısında kalın kenarlı mercek bulunanlar: ………..
c. Yapısındaki mercekler sayesinde kaydedilecek görüntünün mesafesini değiştirenler: ………..
ç. Yapısındaki mercek sayesinde görüntüleri büyütenler: ………..

Kısa Cevap:

1. a: 1, 2, 3, 4, 5, 6
2. b: bu listede yok
3. c: 3
4. ç: 2, 4, 6

Cevap:

1. a. Yapısında ince kenarlı mercek bulunanlar: 1, 2, 3, 4, 5, 6 (listedeki araçların tamamı ışığı toplayıcı ince kenarlı mercek kullanır).
2. b. Yapısında kalın kenarlı mercek bulunanlar: Bu listede kalın kenarlı mercek kullanan bir araç bulunmamaktadır, çünkü verilen araçların hepsi ışığı toplama/büyütme amacıyla kullanılır.
3. c. Yapısındaki mercekler sayesinde kaydedilecek görüntünün mesafesini değiştirenler: 3 (fotoğraf makinesi, mercek ayarıyla farklı uzaklıktaki görüntüleri net kaydedebilir).
4. ç. Yapısındaki mercek sayesinde görüntüleri büyütenler: 2, 4, 6 (mikroskop, büyüteç ve projeksiyon cihazı görüntüyü büyütür).

Sonraki Ödevler

• 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 23-24-25-26 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 19-20-21-22 Cevapları 2. Kitap
• 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 14-15-16-17 Cevapları 2. Kitap