6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 24-26-27-28-29 Cevapları
Türkçenin Beyliği Metni Cevapları
1. Tema- Dilimizin Zenginliği: Karamanoğlu Mehmet Bey’in 13 Mayıs 1277’de Türkçeyi resmi dil ilan etmesi üzerinden dilin bir milleti bir arada tutan gönül bağı olduğu işleniyor.
İçindekiler
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 24 Cevapları Birinci Kitap
Haydi, Başlayalım!
➤ Bir zaman makinesiyle 13. yüzyıla gittiğinizi hayal ediniz. Günümüze dönerken yanınızda üç şey getirebilecek olsanız bunlar neler olurdu? Arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Bir sözlü şiir defteri, bir dokumacının kilimi ve bir çarşı damgası getirirdim.
Cevap: Yanımda dönemin ozanlarının şiirlerini yazdığı bir defter, Ahilerin dokuduğu bir kilim ve bir çarşı damgası getirirdim. Böylece o dönemin dilini ve zanaatını arkadaşlarıma gösterirdim.
Ağaç isem dalımsın salkım saçak
Petek isem balımsın (…)
Bedri Rahmi EYÜBOĞLU
(Kısaltılmıştır.)
➤ Okuduğunuz şiirde dal ve ağaç arasındaki ilgiyi aşağıdakilerden hangisi daha iyi ifade etmektedir? İşaretleyiniz.
Cevap:
• [ ] Zıtlık
• [X] Parça-bütün
• [ ] Problem-sonuç
• [ ] Karşılaştırma
🔗 Yukarıda verilen şiirde dal ve ağaç bağlantısına benzer bir yapı, başka hangi iki kavram arasında kurulmuştur? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: Petek ve bal arasında kurulmuştur.
Cevap: Şiirde dal ve ağaç bağlantısına benzer yapı “petek” ve “bal” arasında kurulmuştur. Bal peteğin içinde bulunur, onun bir parçasıdır.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 26 Cevapları Birinci Kitap
1. Anlayalım
a. “Bakraç” denince aklınıza neler geliyor? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: Bakraç denince aklıma bir çeşit kap ya da mutfak aleti geliyor.
Cevap: “Bakraç” denince aklıma “bakmak” fiiliyle ilgili bir alet geliyor. Kelimenin sonu bana “ataç” kelimesini de çağrıştırıyor, bu yüzden emin değilim.
b. Karekodu okutarak “Bakraç” adlı dijital içeriğe ulaşınız.
c. İçeriğin konusu nedir? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: İçerik, “bakraç” kelimesinin anlamını cümledeki ipuçlarından yola çıkarak tahmin etme sürecini anlatıyor.
Cevap: İçeriğin konusu, bilinmeyen “bakraç” kelimesinin anlamını cümledeki ipuçlarından tahmin etmek ve tahmini sözlükten kontrol etmektir.
ç. İçerikteki kahraman, “bakraç” kelimesinin anlamını tahmin etmeye çalışırken hangi yollara başvuruyor? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: Ses benzerliği kurar, cümledeki ipuçlarına ve metnin zamanına bakar, komşusundan duyduğu bir bilgiyi hatırlar, sonra sözlükle doğrular.
Cevap:
- Ses benzerliği kurma: Kelimeyi önce “bakmak” fiiliyle, sonra “ataç” sözcüğüyle sesçe karşılaştırır, ama ikisiyle de anlamlı bir ilgi kuramaz.
- Cümledeki ipuçlarından yararlanma: Bakraçtan ayran döküldüğü için onun sıvı konan bir mutfak eşyası olduğunu çıkarır.
- Metnin zamanına dikkat etme: Bakracın eskiden kullanılan, bardaktan büyük bir eşya olduğunu tahmin eder.
- Önceki bilgisini hatırlama: Eskiden bakır eşyalar kullanıldığını hatırlayıp bakracın da onlardan biri olabileceğini düşünür.
- Sözlükle doğrulama: Tüm bu tahminleri güncel Türkçe sözlüğe bakarak sınar ve doğrular.
2. Anlayalım
a. “Türkçenin Beyliği” metnini gözden geçiriniz ve anlamını bilmediğiniz kelime/kelime gruplarını belirleyiniz. “1. ANLAYALIM” etkinliğinden yola çıkarak bu kelime/kelime gruplarının anlamlarını tahmin ediniz.
Kısa Cevap: Kırım, heybe, erenler, okuntu, ala sancak kelimelerinin anlamlarını tahmin ettim.
Cevap:
Kırım → Tahminim: Toplu öldürme, yıkım. (★★★)
Heybe → Tahminim: Çift gözlü torba. (★★★)
Erenler → Tahminim: Bilge, ermiş kişiler. (★★★)
Okuntu → Tahminim: Çağrı, davetiye. (★★★)
Ala sancak → Tahminim: Milli bayrak, sancak. (★★★)
b. Kelime/kelime gruplarının anlamlarını TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Tahmininizin doğru cevaba yaklaşma durumuna göre yıldızları boyayınız (Üç yıldız “Tahminim doğru.”, iki yıldız “Tahminim kısmen doğru.”, bir yıldız “Tahminim doğru değil.” ifadelerini karşılamaktadır.).
Kısa Cevap: Tahminlerimin tamamı doğru çıktı.
Cevap: Sözlükten kontrol ettiğimde beş kelimenin de tahminimin doğruya çok yakın olduğunu gördüm, bu yüzden hepsine üç yıldız verdim.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 27 Cevapları Birinci Kitap
3. Anlayalım
a. Aşağıdaki kelime/kelime gruplarının bir arada olma gerekçesini belirleyip söyleyiniz. Bu gerekçeye uygun olacak şekilde metinden birer kelime/kelime grubu belirleyiniz ve bu gruplara örnekteki gibi ekleyiniz.
Örnek: Gönül, Dil, Töre, Yurt
Cevap:
- Yurt, Toprak, Vatan, Anayurt (yaşanılan yer, vatan)
- Demirci, Dokumacı, Terzi, Semerci (meslek ve zanaat adları)
- Bir olmak, Birlik olmak, Dil bağı, Gönül bağı (birlik ve beraberlik)
- Okuma, Dil, Konuşma, Yazma (dil becerileri)
- Geçmiş, Bugün, Gelecek, Yarın (zaman)
b. Eklediğiniz kelime/kelime gruplarından hangileri metnin içeriğini daha iyi yansıtmaktadır? Açıklayınız.
Hatırlayalım: Anahtar kelimeler, bir metnin içeriğini en iyi yansıtan kelimelerdir. Bu kelimeler ana düşünceyi de destekler.
Kısa Cevap: “Gönül bağı” ve “anayurt” kelimeleri metnin içeriğini daha iyi yansıtıyor.
Cevap: Bence “gönül bağı” ve “anayurt” metni daha iyi yansıtır. Çünkü metin, milleti bir arada tutan şeyin dil ve gönül bağı olduğunu anlatıyor.
4. Anlayalım
a. Okuduğunuz metni anlatmak için önemli olduğunu düşündüğünüz üç kelime/kelime grubu belirleyiniz. Bu kelimeleri etkinliğin “b” maddesindeki tabloya yazınız.
Cevap: Gönül bağı, ala sancak ve dil kelimelerini önemli buldum.
b. Aşağıdaki tabloyu belirlediğiniz ifadelerden hareketle tamamlayınız.
Cevap:
- Gönül bağı – Sözlük anlamı: Sevgiye dayalı manevi bağ. – Eş/yakın anlamlı kelime: Sevgi bağı. – Çağrıştırdığı ifade: Kardeşlik, birlik. – Deyim veya kalıp söz: Gönül koymak.
- Ala sancak – Sözlük anlamı: Kızıl-beyaz renkli bayrak. – Eş/yakın anlamlı kelime: Bayrak, sancak. – Çağrıştırdığı ifade: Bağımsızlık, devlet. – Deyim veya kalıp söz: Sancağı dikmek.
- Dil – Sözlük anlamı: Bir milletin duygu ve düşüncelerini bildirmek için kullandığı iletişim aracı. – Eş/yakın anlamlı kelime: Lisan. – Çağrıştırdığı ifade: Millet, kültür. – Deyim veya kalıp söz: Dilinden düşürmemek.
c. Metinde “gönül” ve “dil” kelimeleri arasında nasıl bir ilgi kurulmuştur? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: Dil, milleti gönülden bağlayan asıl unsur olarak gösterilmiştir.
Cevap: Metinde “gönül” ve “dil” milleti bir arada tutan bağ olarak gösterilmiştir. Bu yüzden Türkçe resmi dil ilan edilmiştir.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları Birinci Kitap
5. Anlayalım
a. Yandaki karekodu okutarak “Lafla Peynir Gemisi Yürür mü?” adlı içeriği izleyiniz.
b. İzlediğiniz içerikteki hikaye unsurlarını belirleyerek yazınız.
Kısa Cevap:
Zaman: Eski bir dönem, bir zamanlar.
Kahramanlar: Peynir tüccarı Aksi Yusuf ve bir gemi kaptanı.
Yer: İstanbul, liman.
Olay: Yusuf ödemeyi hep erteler, kaptan bu kez parasını peşin alır.
Cevap:
- Zaman: Eski dönemlerden günümüze ulaşan, tam tarihi belirtilmeyen bir geçmiş dönem.
- Kahramanlar: Edirnekapılı Aksi Yusuf (peynir tüccarı) ve daha önce onun oyununa gelmiş bir gemi kaptanı.
- Yer: İstanbul (peynirlerin Trakya’dan getirilip satıldığı ve deniz yoluyla İzmir’e gönderildiği liman).
- Olay: Aksi Yusuf ödemeyi hep erteler. Kaptan bu kez “Lafla peynir gemisi yürümez.” diyerek parasını peşin alır.
c. İzlediğiniz içerikte yer alan kahramanlar arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Kısa Cevap: Aksi Yusuf müşteri, kaptan hizmet sağlayıcıdır; kaptan artık ona güvenmediği için parasını peşin ister.
Cevap: Aralarında iş ilişkisi vardır. Aksi Yusuf ödemeyi hep ertelediği için kaptan ona güvenmez ve parasını peşin ister.
ç. Hikayenin geçtiği şehir deniz kıyısında yer almasaydı olay örgüsü bu durumdan nasıl etkilenirdi?
Kısa Cevap: Gemi ve kaptan yerine kara yolu ve başka bir taşımacı olurdu, olayın özü değişmezdi.
Cevap: Gemi yerine kara yoluyla mal taşıyan bir kervancı olurdu. Ancak Aksi Yusuf’un ödemeyi ertelemesi olayı değişmezdi.
1. Anlatalım
a. Burnunuzdan derin bir nefes alınız, nefesinizi kısa bir süre tutunuz ve yavaşça veriniz. Ardından aşağıdaki cümleyi tek nefeste söyleyiniz.
“Bugünden sonra divanda, dergahta, bargahta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır.”
b. Yandaki ifadeleri yay ayraç içinde belirtilen hızda söyleyiniz.
Bugünden sonra (normal)
divanda, dergahta, bargahta (yavaş)
mecliste ve meydanda (normal)
Türkçeden başka dil (yavaş)
kullanılmayacaktır. (normal)
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları Birinci Kitap
c. Etkinliğin “a” maddesinde verilen cümleyi ses şiddetinizi aşağıdaki yönergeye göre biçimlendirerek seslendiriniz.
Fısıldayarak • Normal konuşma sesiyle • Yüksek sesle
ç. Etkinliğin “a” maddesinde verilen cümleyi aşağıdaki durumlara uygun biçimde seslendiriniz.
Bir haber spikeri: Ciddi, net ve anlaşılır bir ton kullanınız.
Yaşlı bir bilge: Öğüt verir gibi, sakin ve vurgulu bir ton kullanınız.
Bir şair: Duygulu, yavaş ve anlamı hissettirerek okuyunuz.
Duyuru yapan kişi: Yüksek, dikkat çekici ve güçlü bir ses tonu kullanınız.
2. Anlatalım
a. Aşağıdaki görselleri inceleyiniz. Bu görselleri anlatırken kullanabileceğiniz farklı kelime ve kelime gruplarını düşününüz.
b. Bu görseller hangi sesleri çağrıştırmaktadır? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: Arı vızıltısı, şelale şırıltısı, balon patlama sesi, hapşırık sesi ve tencere fokurtusunu çağrıştırıyor.
Cevap: Arıların uçuşu “vızıltıyı”, kayalıklardan akan şelale “şırıltıyı/çağıltıyı”, patlayan balon “güm/pat” sesini, hapşıran çocuk “hapşuu” sesini, kaynayan tencere ise “fokur fokur” sesini çağrıştırmaktadır.
c. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözleri, daha etkili ifadelerle değiştirerek cümleleri yeniden söyleyiniz.
• Top cama vurunca cam tuzla buz oldu.
• Tencereden kaynayan sütün sesi geliyordu.
• Karların erimesiyle beslenen dere coşkuyla akıyordu.
Kısa Cevap: Cam paramparça oldu; süt fokur fokur kaynıyordu; dere çağıl çağıl akıyordu.
Cevap:
- Top cama vurunca cam paramparça oldu.
- Tencereden kaynayan sütün fokurtusu duyuluyordu.
- Karların erimesiyle beslenen dere çağıl çağıl akıyordu.
ç. Bir doğa olayını ya da günlük bir durumu, farklı söz varlığı unsurlarını kullanarak (eş ve yakın anlamlı kelime, deyim, atasözü, kalıp söz, ikileme vb.) anlatınız.
Kısa Cevap: Gökyüzü karardı, bardaktan boşanırcasına yağmur yağdı, sokaklar gürül gürül akan sulara döndü.
Cevap: Gökyüzü birden kararıverdi. Rüzgar ağaçları devirircesine esti, yapraklar savrula savrula uçuştu. Az sonra bardaktan boşanırcasına yağmur başladı. Sokaklar gürül gürül akan derelere döndü. Herkes evinin yolunu tuttu.
