6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 78-80-81-82-83. Cevapları
Vatan Metni Etkinlik Cevapları
2. Tema- Bağımsızlık Yolu: “Vatan” şiiri, Türkiye’nin farklı köşelerini benzetmelerle birleştirerek vatan sevgisinin ülkenin her bir karışında yaşadığını duygusal bir dille anlatır.
Sonraki Sayfalar: 84-85-86-87-88-89
İçindekiler
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 78 Cevapları Birinci Kitap
Haydi, Başlayalım!
Farklı bir ülkeye gidecek olsanız vatanınızı hatırlamak için yanınıza alacağınız üç şey ne olurdu? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: Bayrak, ailece bulunduğumuz bir resim ve kültürel bir nesneyi almak isterdim.
Cevap: Yanıma öncelikle bir Türk bayrağı alırdım; nereye gidersem gideyim onu görünce vatanımı hatırlardım. İkinci olarak ailemle çekilmiş bir fotoğraf alırdım, çünkü vatan aslında sevdiklerimizle paylaştığımız anılardır. Üçüncü olarak da annemin yaptığı bir yemeğin tarifini ya da köyümden bir avuç toprağı alırdım; çünkü toprağın kokusu bile insana vatanını hatırlatır.
“Bülbülü altın kafese koymuşlar, ‘ah vatanım’ demiş.” sözünden ne anlıyorsunuz? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: En güzel yerde bile olsa insan vatanını arar, hiçbir şey onun yerini tutmaz.
Cevap: İnsan dünyanın en güzel yerine de gitse hiçbir şey vatanının yerini tutmaz, her zaman vatanını arar.
Aşağıdaki ekran görüntüsünü inceleyiniz. TDK Güncel Türkçe Sözlük’te hangi kelimenin anlamı aranmış olabilir?
Kısa Cevap: TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “yurt” kelimesi aratılmıştır.
Cevap: Ekran görüntüsünde sözlük sonucunun başında “yurt” kelimesi ve “Eğil de kulak ver, bu sessiz yığın / Bir vatan kalbinin attığı yerdir” dizesi görülmektedir. Buna göre “yurt” kelimesinin anlamı aranmış olabilir; çünkü “yurt”, “vatan” ile eş anlamlıdır ve örnek cümlede doğrudan “vatan” kelimesiyle açıklanmıştır.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 80 Cevapları Birinci Kitap
Değerlendirelim
a. Okuma sürecinizi aşağıdaki puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre puanınızı yay ayraç içine yazınız.
Kısa Cevap: Kelimeleri anlaşılır söyledim (5), temayı kavradım (4), vurgu-tonlamaya dikkat ettim (4), ahenk ifadelerini işaretledim (3).
Cevap:
- Kelimeleri anlaşılır biçimde söyledim: 5
- Şiirin temasını ve duygusunu kavrayarak okudum: 4
- Şiiri vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okudum: 4
- Şiiri sessiz okurken ahengi sağlayan ifadeleri belirleyip işaretledim: 3
b. Topladığınız puanları hesaplayarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.
Kısa Cevap: Toplam 16 puan; ahenk unsurlarını belirlemede kendimi geliştireceğim, anlaşılır okumakta iyiyim.
Cevap: Aldığım toplam puan → 16. Kendime söz: Sonraki çalışmalar için şiirdeki ahenk unsurlarını daha dikkatli belirlemek için gayret edeceğim. Kendime aferin: kelimeleri anlaşılır ve vurgulu okumak konusunda çok iyiyim.
c. Şiiri işaretleyerek okumak, şiir okuma becerinizi nasıl etkiledi? Uygun kelimeyi daire içine alarak gerekçenizi yazınız.
İşaretleyerek okuma şiirde ahengi sağlayan ifadeleri belirlememi kolaylaştırdı çünkü hangi kelimelere dikkat etmem gerektiğini görsel olarak işaretleyince tekrar okurken onları daha kolay fark ettim.
1. Anlayalım
a. Okuduğunuz şiir 13 bölümden oluşmaktadır. Şiiri tekrar okuyup her bölümden anlamını bilmediğiniz birer kelime seçiniz. Bu kelimeleri aşağıdaki ilgili yerlere yazınız.
Kısa Cevap: 1. Posof 2. Seccade 3. Hüdut 4. Hara 5. Çini 6. Burç 7. Şelale 8. Süvari 9. Yağız 10. Yele 11. Köpük 12. Tebessüm 13. Lale
Cevap:
- Posof – Ardahan’ın bir ilçesi
- Seccade – Namaz kılarken yere serilen küçük halı
- Hüdut – Sınır
- Hara – At yetiştirilen yer
- Çini – Seramik üzerine yapılan süsleme sanatı
- Burç – Kale çıkıntısı, kule kısmı
- Şelale – Yüksekten dökülen su, çağlayan
- Süvari – Atlı asker
- Yağız – Koyu renkli, esmer
- Yele – Atın boyun kılları
- Köpük – Dalga veya suyun çarpışmasıyla oluşan beyaz tanecikler
- Tebessüm – Hafif gülümseme
- Lale – Çiçek türü
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 81 Cevapları Birinci Kitap
b. Şiirde yer alan bazı kelime/kelime gruplarının anlam ya da görselleri aşağıda verilmiştir. Baş harflerden yararlanarak bu kelime/kelime gruplarını bulunuz ve örnekteki gibi yazınız.
Kısa Cevap: Burç (örnek), Dupduru, Hare, Çorak, Meşale, Seccade, Çini, Şelale, Yanmak, İnce, Ipıssız.
Cevap:
- BURÇ – Kale duvarlarından daha yüksek, yuvarlak, dört köşe veya çok köşeli kale çıkıntısı. (örnek)
- D → Dupduru – Saf, temiz, pırıl pırıl.
- S (Atlı) → Süvari – Atlı asker.
- H → Hare – Bazı nesne, canlı, göz vb.nde dalgalanır gibi görünen parlak çizgiler; meneviş.
- Ç (çorak toprak görseli) → Çorak – Bitki yetişmeyen, kurak.
- M (meşale görseli) → Meşale – Ucu katranlı bez vb. ile sarılıp yakılan, aydınlatmada kullanılan sopa.
- S (secde eden görsel) → Seccade – Namaz kılarken yere serilen küçük halı.
- Ç (çini deseni görseli) → Çini – Seramik üzerine yapılan süsleme sanatı.
- Ş (şelale görseli) → Şelale – Yüksekten dökülen su, çağlayan.
- Y “Parlamak, parıldamak.” → Yanmak
- İ “Güzel, hoş, zarif.” → İnce
- I “Çok ıssız, ıssız.” → Ipıssız (şiirde geçen “Ipıssız bir gecedir” dizesiyle de doğrulanır.)
c. Etkinliğin “a” maddesine yazdığınız kelime/kelime gruplarını inceleyiniz. Etkinliğin “b” maddesindeki cevaplarınızla bunlar arasında aynı olanlar varsa üzerini çiziniz. Üzerini çizmediğiniz kelime/kelime gruplarının anlamını TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten öğreniniz.
Kısa Cevap: Burç, Seccade, Çini ve Şelale kelimeleri tekrar ettiği için üzeri çizilir.
Cevap:
Burç: Kale duvarlarından daha yüksek, yuvarlak, dört köşe veya çok köşeli kale çıkıntısı
Seccade: Bir kişinin üzerinde namaz kılabileceği büyüklükte, halı, kilim, post veya kumaştan yaygı; namazlık
Çini: Duvarları kaplayıp süslemek için kullanılan, bir yüzü sırlı ve genellikle çiçek resimleriyle bezeli, pişmiş, balçık levha
Şelale: Büyük çağlayan; çavlan, kaskat.
2. Anlayalım
a. Okuma sırasındaki işaretlemelerinizden hareketle aşağıdaki soruları sözlü cevaplayınız.
Kısa Cevap: En çok kullanılan kelime “vatan”dır; şiirde bir duygu öne çıkar; bölüm sonları benzer seslerle biter.
Cevap: Şiirde en çok tekrar edilen kelime “vatan”dır; hemen her bölüm bu kelimeyle başlar. Şiirde aklın ürettiği bir fikirden çok, vatana duyulan özlem ve sevgi duygusu öne çıkar. Bölümlerin son dizeleri incelendiğinde ise “-dir/-dır” ekiyle biten kelimelerle tamamlandığı, bu sayede şiire bir ahenk kazandırıldığı görülür (“bahçedir”, “gecedir”, “annedir” gibi).
b. Öğrendiklerinizden hareketle şiiri düzyazıdan ayıran unsurlar neler olabilir? Tartışınız ve aşağıdaki numaralandırılmış ifadelerden uygun olanları kavram haritasına yerleştiriniz.
Kısa Cevap: Şiir; ana duygu, dize ve ses uyumundan oluşur/yararlanır. Düzyazı; ana fikir, paragraf ve düşünceyi geliştirme yollarından oluşur/yararlanır.
Cevap: Şiir daha duygusal ve estetik bir anlatım biçimidir, düzyazı ise daha açıklayıcı ve mantıksaldır.
- Şiir: 7. ana duygu vardır; 1. dizelerden oluşur (örnek); 3. ses uyumlarından yararlanır.
- Düzyazı: 2. ana fikir vardır; 6. paragraflardan oluşur; 5. düşünceyi geliştirme yollarından yararlanır.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 82 Cevapları Birinci Kitap
3. Anlayalım
a. Okuduğunuz şiirden ve ön bilgilerinizden yararlanarak aşağıdaki cümleleri örnekteki gibi uygun ifadelerle tamamlayınız.
Kısa Cevap: Gümüşhane: yemyeşil doğası; Zonguldak: maden işçiliği; Rize: çay üretimi; Anıtkabir: Atatürk’ün sönmeyen fikirleri.
Cevap:
- “Bir ince minaredir” ifadesi Edirne için yazılmıştır çünkü Edirne’de ata miraslarımızdan Selimiye Camii bulunmaktadır. (örnek)
- “Bir ince ceylan” ifadesi Ceylanpınar için yazılmıştır çünkü dünyada ender bölgelerde yaşayan ceylanların Türkiye’de en çok bulunduğu yerlerden biri Şanlıurfa’nın Ceylanpınar ilçesidir. (örnek)
- “Yemyeşil bahçe” ifadesi Gümüşhane için yazılmıştır çünkü Gümüşhane, yemyeşil doğası ve bahçeleriyle bilinen bir Karadeniz ilimizdir.
- Zonguldak, Türkiye’nin en önemli taşkömürü ve maden işçiliği merkezi olduğundan “bir maden işçisi” ifadesi Zonguldak için yazılmıştır.
- Rize, çay üretimiyle ve çay toplayan emekçi kadınlarıyla ünlü bir şehir olduğundan “çay toplayan bir gelin” ifadesi Rize için yazılmıştır.
- “Sonsuza dek sönmeyecek meşale” ifadesi Anıtkabir için yazılmıştır çünkü Anıtkabir, Atatürk’ün ebedi istirahatgahı olup onun fikir ve ilkelerinin meşalesi hiç sönmeden nesilden nesile aktarılır.
b. Şair sizce Antalya için “bir mavi su” ifadesi yerine başka hangi ifadeyi kullanabilirdi? Tartışınız.
Kısa Cevap: Antalya için “turkuaz deniz” ya da “göz kamaştıran falezler” gibi ifadeler kullanılabilirdi.
Cevap: Antalya için “güneşin altın ışıkları“, “turkuaz deniz“, “palmiyelerle süslü bir sahil” ya da “göz kamaştıran falezler” gibi ifadeler kullanılabilirdi.
c. Siz de okuduğunuz şiire yaşadığınız yöreyi anlatan dizeler ekleyip sınıfta paylaşınız.
Kısa Cevap:
İstanbul: Vatan, Boğaz’ın serin sularında yaşayan bir medeniyettir.
Ankara: Vatan, bağımsızlığın başkentte atan kalbidir.
Cevap:
İstanbul:
Vatan,
Boğaz’ın serin sularında
Köprü ışıklarının altında
Yaşayan bir medeniyettir.
Ankara:
Vatan,
Başkent oluşuyla
Kalbinde bağımsızlığın
Atmaya devam ettiği yerdir.
İzmir:
Vatan,
Kordon’da dalgalanan
İmbat rüzgarı
Ve özgürlük türküsüdür.
Bursa:
Vatan,
Uludağ’ın eteklerinde
Kar beyazı
Ve yeşilin gölgesidir.
Adana:
Vatan,
Sıcacık güneşiyle
Portakal çiçeklerinin
Kokusu sinmiş bir şehirdir.
Gaziantep:
Vatan,
Baklavasında gizli tat
Ve kurtuluşun destanıdır.
Konya:
Vatan,
Mevlana’nın sözlerinde
Gönüllere yayılan
Bir hoşgörüdür.
Trabzon:
Vatan,
Karadeniz’in hırçın dalgaları
Ve yaylalarında yankılanan
Kemençe sesidir.
Diyarbakır:
Vatan,
Kara taşlı surları
Ve Dicle’nin bereketli
Sularıdır.
Mersin:
Vatan,
Narenciyenin kokusunda
Ve Akdeniz’in mavisinde
Gizlenen bir güzelliktir.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 83 Cevapları Birinci Kitap
4. Anlayalım
b. “Dağların, bulutların gözyaşı” ve “sıra dağlar ki bölünmez” ifadelerinin zihninizde çağrıştırdığı görselleri ilgili alanlara çiziniz.
Kısa Cevap: Gözyaşı için dağdan süzülen yağmur, bölünmezlik için ard arda uzanan dağ silsilesi çizilebilir.
Cevap: “Dağların, bulutların gözyaşı” ifadesi için zirvesi bulutlarla kaplı bir dağdan aşağı süzülen yağmur damlaları çizilebilir. “Sıra dağlar ki bölünmez” ifadesi için ise ard arda, kesintisiz uzanan ve birbirinden ayrılmayan bir dağ silsilesi çizilebilir.
c. Çizimlerinizden hareketle şairin niçin bu ifadeleri tercih ettiğini ve dizelerdeki diğer kelime/kelime grupları ile bu ifadelerin ilişkisini açıklayınız.
Kısa Cevap: Şair, doğanın güzelliğini ve vatanın bölünmez bütünlüğünü anlatmak için bu ifadeleri kullanmıştır.
Cevap: Şair, doğanın güzelliğini ve vatanın bölünmez bütünlüğünü anlatmak için bu ifadeleri kullanmıştır. “Bulutların gözyaşı” ifadesi tabiatın duygusal bir yönünü ortaya çıkarırken, “sıra dağlar ki bölünmez” ifadesi vatanın birlik ve beraberliğini vurgulamaktadır.
ç. Okuduğunuz şiirde yer alan benzetme sanatına bir örnek de siz veriniz.
Kısa Cevap: “İzmir yollarında doludizgin bir süvari” ifadesi bir benzetme sanatıdır.
Cevap: Şiirde geçen “İzmir yollarında doludizgin bir süvari” ifadesinde İzmir, hızla ilerleyen atlı bir süvariye benzetilmiştir; bu benzetme İzmir’in dinamikliğini ve coşkusunu hissettirir.
5. Anlayalım
a. Aşağıdaki tabloyu inceleyiniz. Şiirde geçen benzetmelerin hangi ölçüte göre sınıflandırıldığını belirleyerek A sütununa yazınız.
Kısa Cevap: Benzetmeler “coğrafi bölge olan/olmayan” ölçütüne göre sınıflandırılmıştır.
Cevap: Benzetmeler “coğrafi bölge olan” ve “coğrafi bölge olmayan” ölçütüne göre sınıflandırılmıştır.
b sorusu. A ve B sütunlarındaki ölçütlerden hareketle tabloyu tamamlayınız.
Kısa Cevap: A sütunu: Harput, Gümüşhane, Antalya, Rize gibi yer adları; B sütunu: Aslıhan, Bayrak, Meşale gibi coğrafi olmayan benzetmeler.
Cevap:
- A (Coğrafi Bölge Olan Benzetmeler): Harput, Gümüşhane (örnek), ayrıca Antalya, Rize, Posof, Zonguldak
- B (Coğrafi Bölge Olmayan Benzetmeler): Aslıhan, Bayrak (örnek), ayrıca Meşale
c. A sütununa yazdığınız her bir kelimenin karşılığını sınıfa getirdiğiniz Türkiye haritasında bulup işaretleyiniz.
Kısa Cevap: A sütununa yazılan şehirler Türkiye haritasında işaretlenir.
Cevap: Harita üzerinde verilen şehirler (Harput, Gümüşhane, Antalya, Edirne, Ceylanpınar, Zonguldak, Rize, Sivas, Hakkari, İzmir, Ankara) işaretlenir.
ç. Şair, şiirinde dili hangi duyguyu anlatmak için kullanmıştır? Haritadaki işaretlemelerinize göre yorumlayınız.
Kısa Cevap: Şair, dili vatan sevgisini ve milli birlik duygusunu anlatmak için kullanmıştır.
Cevap: Şair, dili vatan sevgisini ve milli birlik duygusunu anlatmak için kullanmıştır. Haritada birçok farklı bölgenin işaretlenmiş olması, vatanın her köşesinin değerli ve bütünün ayrılmaz bir parçası olduğunu göstermektedir.
Sonraki Sayfalar: 84-85-86-87-88-89
