7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 19-20-21-22 Cevapları

Kırılma Kanunları Cevapları

4. Ünite- Işığın Kırılması ve Mercekler: Bu bölümde kırılma kanunlarını öğreniyor, örneklerle pekiştiriyor ve konuyu değerlendirme sorularıyla gözden geçiriyoruz.

Önceki Sayfalar: 14-15-16-17

Sonraki Sayfalar: 23-24-25-26

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları İkinci Kitap

Kırılma Kanunları

1. Gelen ışın, yüzeyin normali ve kırılan ışın aynı düzlemdedir.
2. Işık ışınları az yoğun saydam ortamdan çok yoğun saydam ortama geçerken normale yaklaşacak şekilde kırılır. Kırılma açısı gelme açısından küçüktür.
3. Işık ışınları çok yoğun saydam ortamdan az yoğun saydam ortama geçerken normalden uzaklaşacak şekilde kırılır. Kırılma açısı gelme açısından büyüktür.
4. Bir ortamdan dik olarak (90 derece) gelen ışık ışınları diğer ortama kırılmadan geçer ve bu ışınların sadece hızı değişir. Işığın hızı saydam ortamın yoğunluğu arttıkça azalır.

Kontrol Noktası

Sudaki balığı gözlemleyen bir öğrenci K noktasındaki balığı L noktasında görüyor. (Görselde öğrenci havadan 50°’lik açıyla bakmaktadır; ışın suya girerken normalle 40°’lik açı yapmakta, gerçek balık K noktasında, görüntüsü ise L noktasındadır.)

I. Bu gözlemde ışık ışınları, çok yoğun saydam ortamdan az yoğun saydam ortama geçerken kırılmıştır.
II. Sudan havaya geçen ışınlar normale yaklaşarak kırılır.
III. Öğrenci, balığı bulunduğu konumdan daha uzakta görmektedir.
IV. Görselde gelme açısı kırılma açısından küçüktür.
Verilen ifadelerden doğru olanların numaralarını aşağıdaki noktalı alana yazınız.

Kısa Cevap: I ve IV numaralı ifadeler doğrudur.

Cevap:

1. I. Doğrudur; ışık, balıktan (çok yoğun ortam olan sudan) gözlemciye (az yoğun ortam olan havaya) geçerken kırılmıştır.
2. II. Yanlıştır; sudan havaya geçen ışınlar normalden uzaklaşarak kırılır, yaklaşarak değil.
3. III. Yanlıştır; öğrenci balığı bulunduğu konumdan (K) daha uzakta değil, daha yakında (L noktasında) görmektedir.
4. IV. Doğrudur; sudaki gelme açısı (40°), havadaki kırılma açısından (50°) küçüktür.

Bu nedenle doğru ifadeler I ve IV’tür. (“Işığın Kırılması” adlı etkileşimli içeriğe karekodla ulaşılabilir.)

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 20 Cevapları İkinci Kitap

Genelde yağmur sonrası oluşan gökkuşağı, etkileyici ve renkli bir doğa harikasıdır. Bazen sabun köpüğü de gökkuşağı renklerinde görülebilir.

Gökkuşağı ve sabun köpüğündeki renkler nasıl oluşur? Bu iki olayı karşılaştırarak benzerlik ve farklılıklarını arkadaşlarınızla tartışınız.

Kısa Cevap: Her ikisinde de ışığın kırılıp renklerine ayrılmasıyla oluşur; gökkuşağı yağmur damlacıklarında, sabun köpüğü ise köpüğün ince zarında oluşur.

Cevap: Gökkuşağı ve sabun köpüğündeki renkler, ışığın farklı şekillerde kırılıp yansımasıyla oluşur. Benzerlik olarak ikisinde de beyaz ışık renklerine ayrışır. Farklılık olarak gökkuşağında ışık yağmur damlacıklarında kırılırken, sabun köpüğünde ışık köpüğün ince zarından yansıyarak renklenir.

Işığın kırılmasıyla ilgili günlük hayatta karşılaştığınız olayları düşününüz. Konuyla ilgili fikirlerinizi aşağıdaki alana yazarak arkadaşlarınızla tartışınız. Tartışma süresince arkadaşlarınızı etkin bir şekilde dinleyiniz. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.

Kısa Cevap: Suda duran bir kalemin kırılmış gibi görünmesini ve havuzun dibinin olduğundan sığ görünmesini örnek verdik.

Cevap: Günlük hayatta ışığın kırılmasıyla ilgili karşılaştığımız olaylara örnek olarak, bir bardaktaki suya batırılan kalemin kırılmış gibi görünmesini ve havuzun dibinin olduğundan daha sığ görünmesini verdik. Bu fikirlerimizi arkadaşlarımızla paylaşarak tartıştık.

Beyaz ışık olarak adlandırılan güneş ışığı tüm renklerden oluşur. Gökkuşağı ve sabun köpüğünde bu durum gözlemlenebilir. Prizmaya gönderilen beyaz ışık kırılarak sırayla kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renge ayrılır. Prizmanın yüzeyine dik açıyla gelmeyen ışık ışınları, prizmaya girerken ve prizmadan çıkarken iki defa kırılır.

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 21 Cevapları İkinci Kitap

Tarihe Not Düşenler

Mirim Çelebi (?-1525)
Asıl adı Mahmud’dur. Osmanlı Devleti’nde on altıncı yüzyılda fizik, matematik ve astronomi alanlarında eserler veren; Osmanlı bilim dünyasının ileri seviyelere ulaşmasına önemli katkıları olan bir bilim insanıdır. Osmanlı’da bilimin ilerlemesi ve kurumsallaşmasında önemli katkıları olan Ali Kuşçu ile Kadızade-i Rumi’nin torununun oğludur. Dönemin önemli bilim insanlarından dersler almış, çeşitli şehirlerde müderrislik yapmış, matematik ve astronomide üstün bir başarı göstermiştir.

Yaptığı Önemli Çalışmalar

1. Düstur el-Amel ve Tashih el-Cedvel (İşlemin İlkesi ve Tablonun Düzeltilmesi) adlı eseri çeşitli matematiksel hesaplamalar üzerinedir.
2. Mirim Çelebi’nin bir diğer eseri ise Osmanlı medreselerinde yardımcı ders kitabı olarak okutulan, dedesi Ali Kuşçu’nun Fethiyye adlı eserini açıklamak amacıyla yazdığı Şerhu’l-Fethiyye fi ilmi’l-hey’e’dir (Fethiyye’nin Yorumu).
3. Mirim Çelebi’nin astronomi ve matematik dışında eser kaleme aldığı bir diğer alan ise optiktir. Bu konuda yazdığı eserde görme olayı ve şartları, ışık, ışığın yayılması ve kırılması, renkler, gökkuşağı ve halenin oluşumu ile bunların optik özelliklerini incelemiştir.

Mirim Çelebi’nin yaptığı çalışmalar ışığın kırılmasının günlük hayatta kullanım alanlarını nasıl etkilemiş olabilir? Arkadaşlarınızla tartışınız. Ulaştığınız sonuçları özetleyerek aşağıdaki alana yazınız. Tartışma sırasında arkadaşlarınızı etkin bir şekilde dinleyiniz. Bu süreçte arkadaşlarınızın fikirlerine saygılı olmaya ve onlara karşı nezaketli davranmaya özen gösteriniz.

Kısa Cevap: Mirim Çelebi’nin ışık ve kırılma üzerine çalışmaları, günümüzdeki gözlük ve mercek gibi optik araçların gelişimine temel oluşturmuştur.

Cevap: Mirim Çelebi’nin görme olayı, ışık ve kırılma üzerine yaptığı çalışmalar, bu konudaki bilgi birikimine önemli katkı sağlamıştır. Bu tür çalışmalar sayesinde günümüzde gözlük, büyüteç, mercek ve fotoğraf makinesi gibi optik araçların geliştirilmesi mümkün olmuştur. Geçmişteki bilim insanlarının araştırmaları, bugün kullandığımız birçok teknolojinin temelini oluşturmuştur.

7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 22 Cevapları İkinci Kitap

Neler Öğrendik?

A. Aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduğuna karar verip ilgili oklar yönünde ilerleyerek doğru çıkışa ulaşınız.
(Şema: “Işığın kırılması, ışık ışınlarının farklı yoğunluklardaki saydam bir ortamdan başka bir saydam ortama geçerken doğrultu ve hız değiştirerek ilerlemesidir.” ifadesinden başlanır; D/Y dallanmalarıyla “Gelme açısı, gelen ışının yüzey ile arasındaki açıdır.”, “Prizmaya gönderilen beyaz ışık kırılarak renklere ayrılır.”, “Işık ışınlarının yağmur damlalarında kırılmasıyla gökkuşağı oluşur.”, “Gelen ışın, normal ve kırılan ışın aynı düzlemdedir.”, “Kırılan ışın, diğer saydam ortama geçerken doğrultu değiştiren ışındır.”, “Kırılan ışın ile yüzey arasındaki açı, kırılma açısıdır.” ifadeleri üzerinden 1’den 8’e kadar numaralanmış çıkışlardan birine ulaşılır.)

Kısa Cevap: Doğru çıkış 3. Çıkıştır (D-Y-D yolu izlenir).

Cevap: Şemadaki ifadeleri sırasıyla değerlendirelim:

1. “Işığın kırılması, ışık ışınlarının farklı yoğunluklardaki saydam bir ortamdan başka bir saydam ortama geçerken doğrultu ve hız değiştirerek ilerlemesidir.” ifadesi doğrudur (D).
2. “Gelme açısı, gelen ışının yüzey ile arasındaki açıdır.” ifadesi yanlıştır (Y) çünkü gelme açısı, yüzeyle değil normal ile ölçülen açıdır.
3. “Gelen ışın, normal ve kırılan ışın aynı düzlemdedir.” ifadesi doğrudur (D).

Bu D-Y-D yolunu izleyerek 3. Çıkışa ulaşırız.

B. Aşağıdaki görseli inceleyiniz. Boş bırakılan yerlere uygun ifade veya harfi yazınız.
(Görsel: K noktasından gelen ışın A Ortamı içinde normalle “a” açısı yaparak sınıra ulaşır; B Ortamı içinde normalle “c” açısı yaparak kırılır ve L noktasına ulaşır.)

Kısa Cevap: Görselde ışın A Ortamı’ndan B Ortamı’na geçerken normale yaklaşarak kırıldığı için B Ortamı çok yoğun, A Ortamı az yoğun saydam ortamdır.

1. Çok yoğun saydam ortam: B Ortamı
2. Az yoğun saydam ortam: A Ortamı
3. Gelme açısı: a
4. Kırılma açısı: c
5. Gelen ışın: K ışını
6. Kırılan ışın: L ışını

Sonraki Ödevler

• 7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 14-15-16-17 Cevapları 2. Kitap