6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 12-15-16-17-18-19-20-21-22-23 Cevapları
Sonraki Sayfalar: 24-26-27-28-29
Bir Kelime Seyyahı Metni Cevapları
1. Tema- Dilimizin Zenginliği: Kaşgarlı Mahmut’un çocukluğundan bir kesit üzerinden “tepük” oyununun adının kökenini merak eden bir çocuğun kelime tutkusu ve dilimizin köklü geçmişi işleniyor.
İçindekiler
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 12 Cevapları Birinci Kitap
Anlamını beğendiğiniz veya söylemekten hoşlandığınız kelimeleri bir hazine sandığında saklayacak olsaydınız bu kelimeler neler olurdu? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: Mefruşat, hazinedar, defterdar, öğretmen, sayıştay ve kontraktör kelimelerinin söylenişini seviyorum.
Cevap: Hazine sandığıma “seyyah”, “mefruşat”, “hazinedar” ve “sayıştay” gibi kulağa hoş gelen kelimeleri koyardım. “Kontraktör” kelimesini de akılda kalıcı olduğu için eklerdim. Bu kelimeleri sesleri hoş geldiği için seçtim.
“Sözlük” kelimesi yerine yeni bir kelime bulmanız gerekseydi o kelime ne olurdu? Arkadaşlarınızla paylaşınız.
Kısa Cevap: Sözlük kelimesi yerine muhtemelen “sözname” olurdu.
Cevap: Sözlük kelimesi yerine muhtemelen sözname olurdu. Eskiden önemli eserlerin sonuna “name” getirilmiş. Seyahatname gibi. Bende bu yüzden sözname yapardım.
Yandaki harf dizisini Türkçenin köklü ve zengin yapısını yansıtan kelime/kelime gruplarından hareketle örnekteki gibi tamamlayınız.
Cevap:
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 15 Cevapları Birinci Kitap
Değerlendirelim
a. Okuma sürecinizi aşağıdaki puan çizelgesini kullanarak değerlendiriniz. Ölçütteki her bir davranışı gerçekleştirme durumunuza göre puanınızı yay ayraç içine yazınız.
Kısa Cevap: Toplam 18 puan aldım; dik oturma ve sessiz okuma konusunda kendimi geliştireceğim.
b. Aldığınız toplam puanı hesaplayarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayınız.
Kısa Cevap: Toplam 18 puan aldım; dik oturma ve sessiz okuma konusunda kendimi geliştireceğim.
Cevap:
Aldığım toplam puan 18.
Kendime söz: Sonraki çalışmalar için daha dikkatli ve düzenli çalışmaya gayret edeceğim.
Kendime aferin: Okuduğum metni doğru anlama konusunda çok iyiyim.
1. Anlayalım
a. Metnin içeriğine yönelik tahminlerinizi ve tahminlerinizin gerekçelerini yazınız.
Numaralandırılmış bölümlerle ilgili tahminlerim ve gerekçelerim:
1. Sizce oyuna tepük adının verilmesinin sebebi ne olabilir?
Kısa Cevap: Oyuna tepik atarak yani tekme atarak oynandığı için bu isim verilmiş olabilir.
Cevap: Bence topa ayakla tepilerek oynandığı için bu oyuna “tepük” adı verilmiş olabilir. “Tepmek” fiilinden türetilmiş olduğunu düşünüyorum.
2. Mahmut, odasına neden telaşlı bir şekilde girmiş olabilir?
Cevap: Mahmut, aklına takılan “tepük” isminin nereden geldiği ile alakalı soruya cevap bulduğu için telaşlı ve heyecanlı şekilde girmiş olabilir.
3. Mahmut ve dedesi hangi konu hakkında konuşacaklar?
Kısa Cevap: Mahmut ve dedesi, “tepük” oyununa neden böyle bir isim verildiği hakkında konuşacaklar.
Cevap: Mahmut’un dedesi Muhammet Buğra Han’a çok değer verdiğini ve öğrendiği her şeyi ona anlatmaktan hoşlandığını düşünürsek, ikisinin “tepük” kelimesinin nereden geldiğine dair Mahmut’un bulduğu cevabı konuşacaklarını tahmin ediyorum.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 16 Cevapları Birinci Kitap
b. Metni okuduktan sonra tahminlerinizin doğruluğunu kontrol ediniz. Tahminlerinizin her biri için aşağıda verilen gösterge üzerindeki siyah noktadan uygun ifadeye doğru gösterge ibresi (oku) çiziniz. Çizdiğiniz okun üzerine ait olduğu bölümün numarasını yazınız.
Cevap:
c. Tahmin ederek okumanın okuma becerinize etkisini aşağıdaki eğik yazılan ifadelerden uygun olanı daire içine alarak ve cümleyi tamamlayarak değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Tahmin ederek okuma, becerimi olumlu etkiledi.
Cevap: Tahmin ederek okuma, okuma becerimi olumlu etkiledi çünkü devamındaki olayları tahmin etmek kelimeleri anlamamı kolaylaştırıyor.
2. Anlayalım
a. Yandaki karekodu okutarak “Akıcı Okuma” adlı içeriğe ulaşınız ve içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.
b. İçerikteki uygulamaları bir hafta boyunca her gün tekrar ediniz. Daha sonra “Bir Kelime Seyyahı” metnini yeniden okuyunuz.
c. Akıcı okuma sürecinizi aşağıdaki ifadeyi tamamlayarak değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Metni daha hızlı okuyorum.
Cevap: Metni yeniden okuduğumda ilk okumama göre artık daha hızlı okuyorum çünkü akıcı okuma etkinliği talimatlarına uydum.
ç. Göz kaslarınızı çalıştıracak uygulamaları yalnızca dijital ortamda değil, aşağıdaki yönergelerden hareketle günlük yaşamınızı sürdürürken de yapabilirsiniz. Bu uygulamaları düzenli olarak tekrar etmeyi unutmayınız.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 17 Cevapları Birinci Kitap
3. Anlayalım
“Bir Kelime Seyyahı” adlı metinde geçen bazı kelime/kelime gruplarının anlamları aşağıda verilmiştir.
1. Gezmek, tanımak, görmek, dinlenmek amacıyla geziye çıkan kimse; gezmen, gezgin.
2. Değerli şeylerin saklandığı yer; hazne.
3. Şaşkınlığa uğrayıp ne yapacağını bilmez durumda kalmak.
4. Güçlü istek ve eğilimin yöneldiği amaç.
5. Her iki tarafın bakışları karşılaşması anlamında bir deyim.
6. İnsanı bir şeye veya bir kimseye karşı yakın ilgi ve bağlılık göstermeye yönelten duygu; muhabbet.
7. Padişah, kral, hakan gibi taht sahibi devlet başkanı; yabgu.
8. Bir yapının veya yapı grubunun ortasında kalan üstü açık, duvarla çevrili alan.
9. Eksiksiz, kusursuz, harikulade bir biçimde.
10. Bir kimseye göre çocuğunun çocuğu.
11. İslam ülkelerinde, genellikle İslam dini kurallarına uygun bilimlerin okutulduğu yer.
Bu anlamların hangi kelime/kelime gruplarına ait olduğunu aşağıdaki bulmacada verilen harf ipuçlarından hareketle tahmin ediniz ve örnekteki gibi sırasıyla yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK (Türk Dil Kurumu) Güncel Türkçe Sözlük’ten, öğretmeninizden veya aile büyüklerinizden yardım alarak kontrol ediniz.
Bulmacayı tamamladığınızda yıldızlı sütundaki harfleri aşağıdaki boş kutulara soldan sağa sırasıyla yerleştiriniz ve şifreye ulaşınız.
Cevap: SÖZLÜK ÖZGÜRLÜKTÜR
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 18 Cevapları Birinci Kitap
4. Anlayalım
a. “Bir Kelime Seyyahı” adlı metnin konusu nedir? İşaretleyiniz.
[X] Mahmut’un kelimelere olan merakı
[ ] Mahmut ve dedesi arasındaki bağ
[ ] Tepük oyununun tarihi
b. Metinle ilgili aşağıdaki ifadelerin doğruluk durumunu belirleyiniz. Yanlış ifadelerin üzerini çizip doğrusunu metinden hareketle örnekteki gibi yazınız.
Cevap:
- Tepük,
elleayakla oynanan bir oyundu. - Mahmut, aklına takılan soruların cevabını dedesinin kütüphanesinde araştırırdı. (Doğru)
- Mahmut’un öğrendiği kelimeleri topladığı bir hazine
çantasısandığı vardı. - Mahmut,
SelçukluKarahanlı Devleti’nin geleceğiydi. - Mahmut, ok ve kargı kullanmayı çok seviyordu. (Doğru)
5. Anlayalım
a. Aşağıda Kaşgarlı Mahmut’un Türkçe sözlüğünde bahsettiği Türk boylarından bazılarının damgalarına yönelik ipuçları verilmiştir.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları Birinci Kitap
b. Bu ipuçlarından hareketle damgaların hangi boylara ait olduğunu belirleyip örnekteki gibi yazınız.
Cevap:
c. Sınıfınız için bir damga oluşturacak olsaydınız nasıl bir damga oluştururdunuz? Damganızı yan taraftaki alana çiziniz ve sınıfta tanıtınız.
Kısa Cevap: Sınıf numaramızı simgeleyen altı yatay çizgili bir damga tasarladım.
Cevap: Sınıf numaramızın 6 olması ve seneye 7. sınıfa geçeceğimizden dolayı altı yatay çizgi ve gelecek seneye kadar yavaş yavaş düzleşeceğini anlatan bir 7. yatay çizgi tasarladım.
6. Anlayalım
a. Görsellerden ve başlığından hareketle izleyeceğiniz “Ortak Sözcüklerimiz, Ortak Dilimiz” adlı içeriğin konusunu tahmin ediniz. Ardından tahmininizi ve gerekçenizi aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: Türk cumhuriyetlerinde konuşulan dillerdeki ortak kelimeler tanıtılıyor olabilir.
Cevap: Diğer Türk dilleri olan Kazakistan Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Uygur Türkçesi gibi Türk Cumhuriyetlerinde konuşulan dillerden benzer olan kelimeler tanıtılıyor olabilir.
b. Yandaki karekodu okutarak “Ortak Sözcüklerimiz, Ortak Dilimiz” adlı içeriği izleyiniz.
Cevap:
c. Etkinliğin “a” maddesinde bulunduğunuz tahminlerin doğruluğunu ve gerekçelerinizin uygunluğunu değerlendiriniz.
Kısa Cevap: Kısmen doğruydu, sadece “mantı” kelimesi karşılaştırılmıştı.
Cevap: Evet, kısmen doğru. Ben daha fazla ortak kelime gösterir diyordum ancak sadece “mantı” kelimesinin benzerliklerini göstermiş.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 20 Cevapları Birinci Kitap
7. Anlayalım
“6. ANLAYALIM” etkinliğinde izlediğiniz içerikten hareketle aşağıdaki tabloyu tamamlayınız. Dilerseniz içeriği tekrar izleyebilirsiniz.
Cevap: “Mantı” kelimesi beş Türk lehçesinde aynı, Azerbaycan, Kırgızistan ve Özbekistan Türkçesinde farklı yazılıyor.
“MANTI” kelimesinin yazımı
Türkiye Türkçesi ile aynı olanlar:
- Başkurt Türkçesi
- Kazakistan Türkçesi
- Tataristan Türkçesi
- Türkmenistan Türkçesi
- Uygur Türkçesi
Türkiye Türkçesi’nden farklı olanlar:
- Azerbaycan Türkçesi
- Kırgızistan Türkçesi
- Özbekistan Türkçesi
1. Anlatalım
a. Yan tarafta verilen uyarılara dikkat ederek aşağıdaki nefes tekniklerini uygulayınız.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 21 Cevapları Birinci Kitap
b. Aşağıdaki tekerlemeleri düzgün ve hatasız söylemeye çalışınız. Tekerlemeleri tekrar tekrar söyleyerek hatalarınızı azaltabilirsiniz.
c. Aşağıya “Ç” ve “Ş” ile başlayan kelimelerden oluşan birer tekerleme yazınız. Öğretmeninizin belirlediği bir düzen içinde tekerlemelerinizi arkadaşlarınızın tekerlemeleriyle değiştirerek söylemeye çalışınız.
Kısa Cevap: Ç harfiyle “Çalışkan Çocuk Çimenlerde Çiçek Çiğnerken, Çapkın Çekirge Çabucak Çekildi.” tekerlemesini, Ş harfiyle de “Şirin Şemsiye Şehir Şadırvanında Şakıyan Şakacı Şahinle Şenlik Şarkısı Şakıdı.” tekerlemesini yazdım.
Cevap:
Ç: Çalışkan Çocuk Çimenlerde Çiçek Çiğnerken, Çapkın Çekirge Çabucak Çekildi.
Ş: Şirin Şemsiye Şehir Şadırvanında Şakıyan Şakacı Şahinle Şenlik Şarkısı Şakıdı.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 22 Cevapları Birinci Kitap
2. Anlatalım
a. “Bir Kelime Seyyahı” metninde kullanılan noktalama işaretlerini inceleyiniz. Nokta işaretinden sonra metinde en çok kullanılan noktalama işareti hangisidir? Bu işaretin işlevleri hakkında neler biliyorsunuz? Söyleyiniz.
Kısa Cevap: En çok virgül kullanılmış; ara sözleri, hitapları, sıralı ve eş görevli sözcükleri ayırmak için kullanılır.
Cevap: Nokta işaretinden sonra metinde en çok virgül kullanılmış. Virgül;
- ara sözcükleri ayırmak,
- hitapları belirtmek,
- sıralı cümleleri ayırmak ve
- eş görevli sözcükleri ayırmak gibi amaçlarla kullanılır.
b. Aşağıdaki cümlelerde geçen virgüllerin hangi işlevlerde kullanıldıklarını inceleyiniz.
O, Türkçenin zenginliklerini bilen biriydi.
Evet, dersler başlıyor.
Bu, benim gibi yazarlar için hiç kolay olmaz.
Umduk, bekledik, düşündük.
Peki, siz bu durum için ne düşünürsünüz?
Her gün sabah erken kalkar, kahvaltısını yapardı.
c. Virgüllerin aynı işlevde kullanıldığı cümleleri belirleyiniz. Aynı işlevde kullanılan cümleleri gruplandırınız ve sembollerini aşağıya çiziniz.
Kısa Cevap: Özne olarak kullanılan o, bu kelimelerinden sonra: 2 cümle. Ret, kabul bildiren kelimeden sonra: 2 cümle. Sıralı eylemleri ayırmak için: 2 cümle.
Cevap:
- 1. Grup (Özne olarak kullanılan bu, şu, o kelimelerinden sonra): ☀️ “O, Türkçenin zenginliklerini bilen biriydi.” ve 🌙 “Bu, benim gibi yazarlar için hiç kolay olmaz.”
- 2. Grup (Ret, kabul ve teşvik bildiren ifadelerden sonra): 🤍 “Evet, dersler başlıyor.” ve 🌸 “Peki, siz bu durum için ne düşünürsünüz?”
- 3. Grup (Sıralı cümle/eylemleri ayırmak için): ⭐ “Umduk, bekledik, düşündük.” ve ☁️ “Her gün sabah erken kalkar, kahvaltısını yapardı.”
ç. Defterinize virgülün öğrendiğiniz işlevlerine uygun kullanıldığı birer cümle yazınız.
Kısa Cevap: O, bu işi en iyi yapacak kişidir. / Hayır, bugün gelemeyeceğim. / Koştuk, yorulduk, dinlendik.
Cevap:
- Özne olarak kullanılan o kelimesinden sonra: O, bu işi en iyi yapacak kişidir.
- Ret bildiren kelimeden sonra: Hayır, bugün gelemeyeceğim.
- Sıralı eylemleri ayırmak için: Koştuk, yorulduk, dinlendik.
3. Anlatalım
a. Aşağıdaki adımlardan hareketle bir paragraf yazınız.
1. Konunuzu belirleyiniz: Bir kelime seyyahı olduğunuzu düşününüz. Nerelere gider, hangi kelimeleri toplardınız? / Bir kelime madeni keşfettiğinizi düşününüz. Bu madenden hangi kelimeler çıkardı, hangi kelimelere zor ulaşırdınız? / Diğer:
2. Hedef kitlenizi belirleyiniz: Türkçe öğrenmeye çalışan yabancılar / Okula henüz başlamamış çocuklar / Diğer:
3. Yazma ortamınızı seçiniz: Defter / Dijital ortam / Diğer:
Kısa Cevap: 1. Bir kelime seyyahı olduğumu düşündüm. 2. Okula henüz başlamamış çocuklar. 3. Defter.
b. Seçimlerinizden hareketle yazınızda uygun başlatma, sürdürme ve sonlandırma ifadelerini kullanmaya dikkat ediniz.
Kısa Cevap: Kelime seyyahı olsaydım, dilimizin mirası olan kelimelerin yok olmasına izin vermez, insanların gitmeye cesaret edemediği uzak yerlere giderdim. Artık konuşulmayan, unutulmaya yüz tutmuş eski kelimeleri bulup gün yüzüne çıkarırdım. Böylece varlığımız unutulmaya çalışıldığında buna karşı çıkar, özümüzü hatırlatırdım.
Cevap:
Ben Kelime Seyyahı Olsaydım
Kelimeler bize atalarımızdan kalan mirastır. Kelime demek dil demektir. Dilimizi kaybedersek varlığımızı unutabiliriz. Kelimelerin yok olmasına izin vermeyen bir kelime seyyahı olarak mutlaka insanların gitmeye cesaret etmediği uzak diyarlara giderdim. İnsanların duysa bile anlamını anlamayacağı kadar eski ve artık konuşulmayan kelimeleri bulmaya çalışırdım. Böylece varlığımızın unutulmaya çalışıldığı zamanlarda kelime seyyahı olarak buna karşı çıkar ve özümüzü hatırlatırdım.
6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 23 Cevapları Birinci Kitap
4. Anlatalım
a. Bir not kağıdına isminizin ilk harfiyle başlayan on kelime/kelime grubu yazınız. Bu kelime/kelime gruplarını belirlerken farklı kelime türleri (isim/fiil) veya kelime grupları (deyim, ikileme vb.) seçmeye dikkat ediniz.
Ağaç (isim)
Atmak (fiil)
Açık Açık (ikileme)
Aklı Almak (deyim)
Armut (isim)
Aheste Aheste (zarf grubu/ikileme)
Anlamak (fiil)
Afilli (sıfat)
Ağzı Sulu (sıfat tamlaması)
Aş (isim)
b. Sıra arkadaşınızla not kağıtlarınızı değiştiriniz. Arkadaşınızın not kağıdında yazan kelime/kelime gruplarını kullanarak örnekteki gibi anlamlı bir cümle yazınız.
Şakacı Şair, Şirin Şapkasıyla Şenlikte Şiirle Şarkı okuyup Şekerpareleri Şerbetleyenlere Şaşırdı.
• Cümlelerinizi oluştururken saygılı ve nazik olunuz.
• Cümlelerinizde kağıtta yazan kelime/kelime gruplarının tümünü kullanmaya çalışınız.
• Cümlelerinizde kağıtta yer almayan kelime/kelime gruplarını mümkünse hiç kullanmayınız.
• Kağıtta yer almayan bir kelime/kelime grubu kullanmanız gerekirse bu kelime/kelime grubunu anlatan bir görsel veya simge kullanabilirsiniz.
Kısa Cevap: Cevval Cüce, Cıvıl Cıvıl Çiçekleri Ceylanlara Cömertçe Cirit Atarcasına Çoğalttı.
Cevap: Cevval Cüce, Cıvıl Cıvıl Çiçekleri Ceylanlara Cömertçe Cirit Atarcasına Çoğalttı.
c. Cümlelerinizi sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Arkadaşlarınızın okuduğu cümlelerden birini seçiniz ve bu cümleyi seçme gerekçenizi aşağıya yazınız.
Kısa Cevap: Rıfkı Reis cümlesini seçtim çünkü hepsi “R” harfiyle başlıyor ve akılda kalıcı.
Cevap:
- Rıfkı Reis, Rıhtımdaki Renkli Rıza’yı Raks Ettirerek Ricalara Rağmen Rahatça Rahatladı.
- Latif Leylek, Lüks Lambaları Limon Sarısına Boyayıp Lale Bahçesini Laleli Lambalarla Lalezar Eyledi.
- Kurnaz Kaplan, Kuru Kayısıyı Kıyıda Kıtır Kıtır Kemirirken Kahkahalar Kopardı.
Görevimizi Bilelim!
Okulunuzdaki Türkçe öğretmenleri tarafından belirlenen listeden öğretmeninizle seçtiğiniz iki kitabı birinci dönemin sonuna kadar okuyunuz. Bu kitaplardan birini sınıfta arkadaşlarınızla çözümleyiniz. Diğer kitabı ise kendiniz çözümleyip öğretmeninize yazılı olarak sununuz.
Yine öğretmeninizle belirlediğiniz iki filmden birini sınıfta izleyip çözümleyiniz. Diğer filmi ise ailenizle izleyerek çözümleyiniz ve öğretmeninize yazılı olarak sununuz. Kitap ve film çözümlemeleriniz sırasında kitabın sonunda verilen formlardan yararlanabilirsiniz.
